بایگانی مطالب: پیشنهاد سردبیر
استعمار آبی
اوایل ماه مارس، «عابد» ۴۵ساله در دشت حاصلخیز منطقه «هوران» در جنوبغرب سوریه کدو میکاشت که خودروهای نظامی وارد زمینهای روستایش شدند، گردوخاک بهپا کردند و محصولات کشاورزی او را از بین بردند. عابد میگوید: «آنها محاصرهمان کردند. ما را به داخل خودروها کشاندند، چشمبند زدند و ما را به مرز اسرائیل بردند.» بهمدت هفت ساعت، عابد که برای محفوظماندن هویتش از این نام استفاده میکند، بههمراه هفت کشاورز دیگر از سوی سربازان اسرائیل مورد بازجویی قرار گرفتند. «آنها از ما پرسیدند که مردم روستایمان مسلحاند و اینکه آیا اعضای داعش، حزبالله یا مبارزان ایرانی در میان ما زندگی میکنند؟ به آنها گفتیم که ما جامعهای وابسته به کشاورزی هستیم.» در ماههای بعد، نیروهای اسرائیلی به حملات خود در استانهای «قنیطره» و «درعا» ادامه دادند. اسرائیل در استان درعا برای تصرف کنترل سد مهم این منطقه با ساکنان روستاهای «معریه» و «گویا» درگیر شد. آنها اوایل آوریل حملات مشابهی در نزدیکی روستای «نوی» ترتیب دادند؛ جایی که دو هزار نفر از مردانی که غیرمسلح بودند یا سلاحهای شکاری محدودی در دست داشتند، تلاش کردند مانع تصرف سد «جبالیا» و «تل جمعه»، منابع زیرزمینی که منبع اصلی آب آشامیدنی روستای نوی و شش روستای دیگر است، شوند.
پسلرزههای کودتا بر حقوق زنان
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را نمیتوان فقط یک تغییر قدرت سیاسی دانست؛ بلکه بازتابی پیچیده از نقشها و کنشهای پنهان و آشکار زنان در دل تحولات تاریخی ایران بود. در این دوره زنان در دو جبهه متفاوت حضور داشتند؛ آنانی که یکی با قدرتهای پشتپرده کودتا همسو شدند و دیگری در صفوف جنبش ملیشدن نفت، برای آزادی و برابری مبارزه کردند. هرچند که پس از جنبش مشروطه و حضور مهم زنان در پشت صحنههای سیاسی، این نقش به محاق رفت و کودتای ۲۸ مرداد تأثیر منفی بر راه دستیابی به حقوق بنیادینشان گذاشت. «سیمین کاظمی»، جامعهشناس، در گفتوگو با «پیام ما» ابعاد کمتردیدهشده را بازخوانی میکند و توضیح میدهد که چگونه این نقشها بر تجربه سیاسی و اجتماعی زنان در دهههای بعد تأثیر گذاشته است. امروزه نیز، با وجود میل روبهرشد زنان به حضور فعال در جامعه و عرصههای سیاسی، موانع ساختاری و دیدگاههای محافظهکارانه نظام سیاسی، مسیر دستیابی به برابری واقعی را دشوار کرده است؛ همانطورکه کاظمی میگوید: «هنوز به مؤلفههای مهمتر برابری جنسیتی نرسیدهایم.»
زنان علیه مصدق
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، به زعم بسیاری از پژوهشگران تاریخ زخمی عمیق بر پیکره تاریخ معاصر ایران بود. واقعهای که رؤیای استقلال و خودباوری ملی را در هم شکست. در آن روز، آتش امیدی که با نهضت ملی شدن نفت شعلهور شده بود، با توطئه قدرتهای خارجی و همدستی نیروهای داخلی رو به خاموشی گرایید و سرنوشت مردمی که به آزادی و عدالت چشم دوخته بودند را به یاسی عمیق بدل کرد. در این کودتا گروهی علیه مصدق به خیابانها ریختند که از دید بسیاری از جامعهشناسان جزو اراذل و اوباش بهشمار میآمدند. در کنار آنها تعداد بسیاری از زنان شهرنو هم حضور داشتند و علیه مصدق شعار میدادند. با این وجود این گروه همواره بهدلایل مختلف در محضر افکار عمومی واکاوی نشدهاند. مسیری که زنان از مشروطه آغاز کرده بودند ناگهان ابعاد متفاوتی پیدا کرده بود. در این پرونده تلاش کردیم که تاثیر کودتا بر رویه حضور زنان در دورههای بعدی را بررسی کنیم.
زن پرنفوذی که در تاریخ ناپدید شد
درباره نقش ملکه اعتضادی در کودتای ۲۸ مرداد
آلودگی هوا ۵۰ هزار ایرانی را میکشد
آلودگی هوا در ایران همچنان سالانه ۵۰ هزار نفر قربانی میگیرد. این آمار را روز گذشته وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی در نشست رسانهای خود اعلام کرد. این درحالیاست که همزمان با اعلام این خبر، در بسیاری از شهرهای خوزستان هوا در وضعیت قرمز و نارنجی است.
تا کی جوانانمان در آتش بسوزند؟
در کردستان عزای عمومی است. عزاداران سیاهپوش در روزهای گذشته سه شهید محیطزیست را بر دوش کشیدهاند. آنها صبح دوشنبه «چیاکو یوسفینژاد» را در روستایی در حسنآباد و عصر «خبات امینی» را در آرامستان بهشت محمدی سنندج به خاک سپردند، در کنار یار دیگر «حمید مرادی» که روز جمعه آرام گرفت. عزاداران آرام نبودند، غمزده و خشمگین بودند، گلهایی سرخ در دست داشتند و فریادی بر لب: «شههید نامره» (شهید نمیمیرد). آنها میپرسیدند چرا نیروهای مردمی باید در آتش بسوزند؟ چرا هر روز نقطهای از جنگلهای کردستان آتش میگیرد؟
انکار خاموشی
وزیر نیرو روز دوشنبه در حاشیه برنامه افتتاح «طرحهای آب و برق غرب و جنوبغرب تهران» به سؤالات روزنامه «پیام ما» پاسخ گفت. «عباس علیآبادی» در واکنش به این موضوع که تشدید اعمال خاموشی در شهرهای مختلف ایران و افزایش ساعت قطع برق از یک نوبت دوساعته به دو نوبت (مجموعاً چهار ساعت) نارضایتی مردم را افزایش داده است، این موضوع را کاملاً رد کرد. علیآبادی در پاسخ به «پیام ما» گفت: «بسیاری از این موارد ناشی از حادثه است نه اعمال خاموشی. برنامه وزارت نیرو ایجاد محدودیت در دسترسی به برق برای یک نوبت دوساعته است، نه چهار ساعت. تلاش میکنیم این محدودیت هم در شب اتفاق نیفتد تا تحمل آن برای مردم راحتتر باشد. شهروندان هر موردی غیر از این برنامه را گزارش کنند.» گفتههای وزیر نیرو درحالیاست که در جدول زمانبندی ارائهشده در اپلیکیشن «برق من»، بهجز پایتخت، زمان قطع مناطق در بسیاری شهرهای کشور، از جمله اسلامشهر در مجاورت پایتخت، اصفهان، شهرهای استانهای خراسانرضوی، گلستان، خوزستان و بسیاری مناطق دیگر بهشکل رسمی دو بار در روز اعلام شده است. همچنین، بسیاری از شهروندان با قطع برق، امکان دسترسی به آب را هم از دست میدهند.
زخمی آتشبس
دستگیری و اخراج مهاجرین و محرومشدن آنها از خدمات رفاهی، آموزشی و سلامت ادامه داشت که جنگ ۱۲روزه علیه ایران آغاز شد. جنگی که توقف آن به سرعتگرفتن و گستردهشدن روند اخراج و تجربه تبعیض و اتهام برای افغانستانیهای ساکن منجر شده است. «پیام ما» در این گزارش با زنان جوان افغانستانیای صحبت کرده است که لزوماً در خطر مستقیم اخراجشدن نیستند. آنها از ماندن و تلاش برای زندگی میگویند، از ناامن شدن شهر برای آنها، از آزار در فضای مجازی و رنج چندباره تجربه جنگی که مادرانشان پیشتر در سرزمین دیگری آن را به چشم دیده بودند. نامهای کوچک در این گزارش به خواست افرادی که با آنها مصاحبه شده است، تغییر پیدا کردند و روایتها بازنویسی شدند. از «مرضیه حیدری» که در جمعآوری این روایتها نقش اصلی داشت، تشکر میکنیم.
سوگ نخلستان
بیش از ۳۵ هزار هکتار از نخلهای آبادان و خرمشهر در خطر بحران پیشروی آب شور از خلیجفارس بهسمت این دو شهر جنوبی در خوزستان هستند. تکرار متناوب بحران پیشروی آب شور از خلیجفارس بهسمت آبادان و خرمشهر موجب به مخاطره انداختن تمامی نخلها و حتی کشاورزی در محدوده منطقه آزاد اروند شده است. فعالان محیطزیستی در خوزستان دلیل بحران پیشروی آب شور از خلیجفارس بهسمت آبادان و خرمشهر را در سیاستگذاریهای غلط حکمرانی منابع آب میدانند. این نشان میدهد احداث سد روی کارون و بهمنشیر، بدون تأمین حقابه، کارساز نخواهد بود.
اخراج؛ هرچه کاشتید رها کنید و بروید
دستور اخراج افغانهای غیرمجاز ششم تیرماه صادر شد. درست پنج روز پس از آتشبس. هول جنگ هنوز بر سر همه ما افتاده بود که هراسی دیگرگونه به دل اتباع ساکن سرزمینمان افتاد حتی مجوزدارها. صداهایی خاموش که کمتر کسی آنها را میشود. از جمله این گروهها، کشاورزان افغانستانی بودند که سالیان دراز است در زمینهای گسترده ایران مشغول به کارند. این گزارش روایتی است از این کشاورزان که ناگهان به آنها اعلام کردند؛ باید محصولاتشان را بگذارند و بروند... در زمانهای تلخ که حتی استارتاپهای تازه پاگرفته کشاورزی بیهیچ تقصیری باید سقفشان فرو بریزد چرا که اسرائیل میخواست روزشمار معکوس «نابودی اسرائیل» را بزند.
