بایگانی مطالب: میراث فرهنگی
موزهگردی در زنگ مدرسه
|پیام ما| براساس خبری که از سوی معاون میراثفرهنگی کشور اعلام شده، قرار است بخشی از برنامه درسی مدارس به موضوع میراثفرهنگی اختصاص پیدا کند و دانشآموزان در یک بازه زمانیای که دارابی آن را «زنگ میراث فرهنگی» عنوان کرده است، ساعتی را در موزهها، بناها و محوطههای فرهنگی تاریخی حضور پیدا کنند. اجرای اصولی و صحیح این برنامه میتواند در بلندمدت نتایج مطلوبی بهدنبال داشته باشد، اما اینکه در شرایط فعلی تا چه اندازه زیرساختهای موجود در موزهها و سایتهای تاریخی سراسر کشور برای برقراری کلاس درس، مناسب است و کدام موزهها قرار است محل برگزاری این بخش از برنامه آموزشی مدارس باشند؟ سؤالی است که از «لیلا خسروی» سرپرست ادارهکل موزهها پرسیدیم، او معتقد است فراهم کردن زیرساختهای مطلوب زمانبر است، اما بهتر است با امکانات موجود این برنامه را آغاز کنیم و بهمرور شرایط مطلوب فراهم شود. بهاعتقاد او، مهمترین بخش این طرح، آموزش معلمان برای برقراری ارتباطی اصولی و سازنده بین دانشآموزان و میراث فرهنگی است.
حذف تاریخ با تخریب
درحالیکه اصفهان خود را برای میزبانی از ۱۳۰ شهر تاریخی جهان در سال ۲۰۲۷ آماده میکند و همزمان مساجد تاریخی و حتی معاصر این شهر و کشور در حال ثبت ملی و جهانی هستند، اخیراً خبری منتشر شد مبنیبر تخریب مسجد سیچان، یکی از مساجد قدیمی و شناختهشده در جنوب شهر. این اقدام که بهدنبال درخواست هیئتامنای مسجد و شهرداری منطقه پنج اصفهان برای نوسازی و بازگشایی معبر صورت گرفت، بدون استعلام از ادارهکل میراثفرهنگی استان اصفهان انجام شد. این درحالیاست که «حسین کارگر»، مدیر منطقه پنج شهرداری اصفهان که به دستور او این مسجد تخریب شده، طی بیانیهای بهصراحت اعلام کرد: «مسجد سیچان تاکنون در فهرست آثار ملی کشور ثبت نشده و از منظر میراث فرهنگی، هیچگونه ارزش تاریخی ندارد.» اما آیا این بدان معناست که باید یک بنای ارزشمند فرهنگی و هویتی بهراحتی تخریب شود؟ چگونه این بنا که فراتر از کارکرد عبادی خود، بهعنوان یک نماد فرهنگی، معنوی و زیباشناختی برای اصفهان و مردم این محله شناخته میشد، در اقدامی جنجالی تخریب میشود؟ در شرایطی که اصفهان بهعنوان شهری با هویت غنی و میراث جهانی شناخته میشود، چنین اقدامی باعث ایجاد سؤالات زیادی درباره سیاستهای شهری و نحوه مدیریت میراث فرهنگی در این شهر شده است. چگونه در شهری که میزبان نشستهای بینالمللی میراث فرهنگی است، این تخریب رخ میدهد؟
ماندگاری عطر ناصرالدین شاه بعد از ۱۷۰ سال
در میان وسایل کیف آرایش و پیرایش ناصرالدین شاه قاجار که در موزه آرایههای تاریخی دفینه وجود دارد رایحه عطر اختصاصی او بعد از ۱۷۰ سال به مشام خزانهداران موزه رسید.
دستگیری سارقان موزه هنرهای تزئینی اصفهان
فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی استان اصفهان از شناسایی و دستگیری سارقان موزه هنرهای تزئینی ایران در اصفهان خبر داد.
تخریب به بهانه توسعه
|پیام ما|بیستم آبانماه بود که رسانهها اطلاعات مربوط به طرح توسعه امامزاده یحیی را منتشر کردند. طرحی که براساس آن ۳۸ هکتار از محله تاریخی عودلاجان تخریب و به محدوده حرم امامزاده یحیی الحاق میشود. پس از انتشار این خبر، مسئولان وزارت میراثفرهنگی از جمله معاون میراثفرهنگی تهران از توقف این طرح خبر داد و پس از آن، وزیر میراثفرهنگی هفتم آذر در حاشیه جلسه هیئت دولت اعلام کرد: «رسماً اعتراض کردیم و با هرگونه تغییر در سازه بنا و محوطه امامزاده یحیی مخالف هستیم». بهرغم این اظهارات، براساس شنیدهها طرح توسعه امامزاده یحیی در کمیسیون ماده ۵ و از سوی سازمان نوسازی شهرداری پشت درهای بسته در حال بررسی است.
احیای زردوزی: از دربار قاجار تا آثار فاخر امروز
نام و عنوان بسیاری از هنرهای سنتی وابسته به جغرافیا، گویش و فرهنگ محلی، مفهومی است و لزوماً بیانگر توضیح دقیق مهارت اهل آن حرفه نیست. زردوزی نیز از این قاعده مستثنا نیست و اگر نام سلطنتی بر این هنر اضافه میشود؛ صرفاً نام مرسوم آن را بیان میکنیم. میتوان گفت تاریخ و جغرافیای این هنر به دوران قدیم و سرزمینهای باستانی برمیگردد؛ اما اسناد دقیق و قابلاتکایی برای مشخص کردن مبدأ اصلی آن در دسترس نیست. هنر زردوزی بهصورت جامع در برگیرنده تمام روشهای رودوزی و سوزندوزیهایی است که در آن از مصالح زرگون برای دوختن و شکل دادن به طرح استفاده میشود. این مصالح شامل نخهای طلایی و گلابتون، قیطانهای تنیده از نخها و سیمهای طلا، سرمهها، ملیلهها و... است.
میراث ماندگار درویش
«بیشتر از این دیگر نمیتوانستم کاری را انجام دهم که درباره آن فکر کرده باشم. حالا هم تنها خواسته من این است که این استادیوم را حفظ کنند.» جهانگیر درویش پنجاهواندی سال پیش سازهای ساخت که بهگفته خودش برای سالها درباره فلسفه ساخت آن فکر کرده بود. هرچند یکی از بزرگترین پیمانکاران کشور آلمان در گفتوگویی سعی کرده بود نظرش را عوض کند، اما او میدانست که میتواند این کار را انجام دهد. حالا بعد از حدود ۶۰ سال این مهمترین سازه او، یعنی «استادیوم تختی» پابرجاست؛ هرچند که خود درویش دو روز پیش، یعنی ششم آذرماه، بعد از یک عمر تلاش در عرصه معماری چشم از جهان فروبست و جامعه معماری ایران یکی از تأثیرگذارترین افراد خود را از دست داد.
در مرمت، دچار انقطاع فرهنگی شدهایم
«محدثه میردریکوندی» معمار و مرمتگر است و سالها در عرصه حفظ و مرمت بناهای تاریخی ایران فعالیت کرده. او در گفتوگو با «پیام ما» از چالشها و پیچیدگیهای مرمت آثار فرهنگی و تاریخی گفت. از حفظ اصالت بناها در برابر فشارهای مدرنیته و استفاده از تکنولوژیهای نوین. در این مسیر، او به اهمیت ترکیب علم مهندسی، تاریخ هنر و تعهد به حفظ هویت فرهنگی در روند مرمت تأکید دارد و پایبندی به اصالت یک بنا را مهمترین وظیفه مرمتگر میداند و بر این باور است که آگاهی از سبکهای معماری گذشته و تاریخ هنر، مرمت را بهسمت درستی هدایت میکند و درصورت بیتوجهی به این اصل آیندگان ما را متهم به تحریف تاریخ خواهند کرد. درنتیجه، ما باید تلاش کنیم میراث گذشتگان را بهدرستی به آیندگان بسپاریم.
موزهای در تندباد
محوطه باستانی دهتل در حدود پنج کیلومتری دهستان دهتل در بستک هرمزگان قرار گرفته است و یکی از مهمترین مراکز مهم هنر صخرهای در ایران محسوب میشود. در سراسر این سایت، در وسعتی حدود ۲۵۰ هکتار، سنگنگارههای منحصربه فردی بر تن سنگهای کرویشکل پراکندهاند. در مجموع بالغبر دو هزار سنگنگاره در این محوطه قرار دارد که قدمت بعضی از آنها به بالغبر ۹ هزار سال میرسد. سایت باستانی دهتل در هفدهم دیماه ۱۳۹۸ در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است، اما هنوز اقدام حفاظتی برای این محوطه ارزشمند که اطلاعات مهمی درباره تمدن ایلام در اختیار پژوهشگران قرار میدهد، صورت نگرفته است. محوطهای که میتواند بهعنوان یک سایت-موزه و به تعبیر مرتضی فرهادی، «موزهای در باد» هر روز میزبان پژوهشگران و دانشجویان و گردشگران از سراسر دنیا باشد، اما سالهاست بهحال خود رها شده و مقصد حفاران غیرمجاز است، بهتازگی باز هم اخباری مبنیبر تخریب آن به دست ما رسیده است.
ابلاغ نظام فنی و اجرایی اختصاصی بناها و بافتهای تاریخی- فرهنگی
معاون میراث فرهنگی از تصویب نظام فنی و اجرایی اختصاصی بناها و بافتهای تاریخیفرهنگی در هیئت وزیران و ابلاغ آن توسط معاون اول رئیسجمهور خبر داد.
