بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
جنگ، جنگلزدایی و سیل در افغانستان
|پیام ما| در ۱۰ می ۲۰۲۴، «هارون نفس» در مهمانخانۀ خانوادهاش در بغلان - شمال افغانستان - و با دوستانی که برای اقامت آمده بودند، وقت میگذراند. در تمام بعدازظهر، باران ملایمی میبارید، اما حدود ساعت ۳ بعدازظهر، آنها صدای بلندی را شنیدند. نفس میگوید: «ما بلافاصله بیرون رفتیم تا ببینیم چه چیزی باعث این صدا شده است؟ گیج شده بودیم، فکر میکردیم ممکن است هواپیما باشد، اما بعد متوجه شدیم، سیل است!» طی دو روز، دستکم ۳۱۵ نفر در بغلان کشته، بیش از ۲۰۰۰ خانه ویران، حدود ۱۶۰۰ نفر مجروح و صدها نفر دیگر ناپدید شدند. سیلهای ناگهانی در سایر ولایات افغانستان نیز ویرانی به بار آورد و حداقل ۵۰ نفر در غور، جان خود را از دست دادند. افغانستان همواره در معرض بلایای طبیعی بوده است. بر اساس یک گزارش، در میان کشورهای کمدرآمد، از نظر تعداد مرگومیر بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵، این کشور در رتبۀ دوم قرار دارد. بااینحال، فراوانی و شدت بلایایی مانند سیل ناگهانی، در افغانستان روند صعودی طی میکند؛ دلیل این امر، تنها تغییر آبوهوا نیست، بلکه درگیریهای مسلحانۀ مداوم، این کشور را بهشدت آسیبپذیر کرده است.
آب، مهمترین اولویت سازمان حفاظت محیطزیست
چالشهای فزایندۀ محیطزیستی ایران، به نقطۀ بحران رسیده و یا بعضاً در مواردی همچون موضوع آب، از مرحلۀ بحران عبور کرده است. ناترازی منابع و مصارف آب، گردوغبار ناشی از فرسایش خاک، فرونشست زمین حاصل برداشت خارج از توان از منابع آب زیرزمینی، عدم مدیریت پسماند و آلودگی هوا، نهتنها باعث ایجاد مشکلات اجتماعی و محیطزیستی در کشور شده، بلکه بعضاً در طی سالهای اخیر، شاهد بروز بحرانهای سیاسی و امنیتی ناشی از آن تنها بهعنوان مثال در یک موضوع آب در خشکشدن دریاچۀ ارومیه (۱۳۹۰)، خوزستان (۱۴۰۰)، اصفهان (۱۴۰۰)، چهارمحالوبختیاری (۱۴۰۱) و سیستان (۱۴۰۲) هستیم.
مسئولیت اجتماعی فرصتی برای حفاظت از محیطزیست
در دنیای امروز، مسئولیت اجتماعی صنایع به یکی از مباحث مهم در مدیریت تبدیل شده است. مسئولیت اجتماعی، به تعهد صنایع و شرکتها در قبال مسائل اجتماعی، اقتصادی و محیطزیستی فراتر از منافع مالی کوتاهمدت اشاره دارد. این مفهوم تأکید میکند که صنایع، نهتنها باید به دنبال سودآوری باشند، بلکه باید تأثیرات فعالیتهای خود بر محیطزیست، کارکنان، مصرفکنندگان و جامعۀ پیرامون را نیز در نظر بگیرند و به بهبود شرایط محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی کمک کنند. در حوزۀ محیطزیست، مسئولیت اجتماعی به معنای اجرای سیاستها و برنامههایی است که هدف آنها کاهش اثرات منفی فعالیتهای صنعتی بر طبیعت و منابع طبیعی است.
افزایش بادهای ۱۲۰روزه در سیستان
سیستان و بلوچستان - رئیس اداره پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا سیستان و بلوچستان با اشاره به صدور هشدار هواشناسی سطح زرد جوی، از تداوم وزش بادهای ۱۲۰ روزه در شمال این استان خبر داد.
اقتصاد، مرکز توجه جمهوریخواهان در سیاستهای اقلیمی
از منظر تعداد قابلتوجهی از دانشمندان و پژوهشگران حوزههای مختلف، تغییر اقلیم بحران پیشروی جهان است. بدیهی است که نقش همۀ کشورهای جهان در شکلگیری این بحران یکسان نبوده است؛ همانطور که همۀ کشورها به صورت مشابه و به اندازهای برابر، در معرض آسیبپذیری از این بحران نیستند. ایالات متحدۀ آمریکا در زمرۀ بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای درجهان قرار میگیرد. بهطور کلی این کشور تاکنون مسئول انتشار بیش از ۴۰۰ میلیون تن (۰.۴ تراگرم) گاز گلخانهای است که بیش از هر کشوری در جهان است. در سالهای اخیر مردم آمریکا باتوجهبه مواردی مانند افزایش دما، تغییر در الگوهای باد و بارش، وقوع وقایع فرین، توفانهای هولناک، گرما و سرمای شدید و...، با پیامدهای تغییر اقلیم آشنا شدهاند و به نقل از «نیویورک تایمز»، ۷۵ درصد ازآمریکاییها به تغییر اقلیم اهمیت میدهند. درعینحال رویکرد احزاب مختلف، سیاستمداران و سیاستگذاران آمریکایی به اين مسئله متفاوت است. در ایالات متحدۀ آمریکا، دموکراتها بحران تغییر اقلیم را تهدید وجودی عصر حاضر میپندارند و معتقدند با پیشروی آن، امنیت ملی و ثبات جهانی در معرض خطر قرارمیگیرد. بر اساس نظرسنجیهای معتبر، ۵۹ درصد از دموکراتها و مستقلهای متمایل به دموکراتها، تغییر اقلیم را اولویت اصلی کشورشان و ۷۸ درصد از آنها، آن را جدیترین تهدید قلمداد میکنند. ۸۵ درصد از آنها نیز معتقدند در بهترین حالت، جوامع محلی از تغییر اقلیم تأثیر میپذیرند.
بخار دماوند و سیلاب؛ مخاطرات تغییر اقلیم
پانزدهم تیرماه ۱۴۰۳، سیلاب تابستانی در هوای آفتابی در روستای «گزنه» در نزدیکی دماوند، موجب خساراتی در این دره شد. در سالهای اخیر، همین محل در ۱۰ شهریور ۱۳۹۷ در نتیجۀ ذوبشدن یخچالهای دماوند در درۀ گزنه و شهر گزنک با سیلاب، متحمل خسارات زیادی شد و در ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ نیز سیل دیگری از ذوبشدن بخشی از یخچالهای دماوند، موجب خسارت شد. جریان سیل و سرازیرشدن حجم زیاد رسوب با شیب تند منطقه، سیلابهای یخچالی و جریانهای لاهار یا جریان واریزهای را پدید میآورد.
آیا تغییر اقلیم در منطقۀ خلیجفارس با تحریک وقوع زلزلهها همراه میشود؟
حدود ۱۸ میلیون نفر بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۳، در سواحل پیرامون خلیجفارس در کشورهای این منطقه زندگی میکنند. خلیجفارس تغییرات زیادی را در آبهای خود تجربه میکند؛ ازجمله افزایش دما، شوری و سطح دریاها و کاهش سطح اکسیژن. خلیجفارس با کاهش سطح دریا از بهمن تا اردیبهشت و بالاتربودن سطح دریا از شهریور تا آذر، مشخص میشود که بیشینۀ آن در آبان و کمینۀ آن در فروردین است.
بیاعتنایی سیاستگذار به تغییر اقلیم
|پیام ما| با وجود پیامدهای گستردۀ تغییر اقلیم بر بخشهای مختلف کشور نظیر انرژی، امنیت غذایی و مهاجرت طی سالهای اخیر و آتی و ضرورت اقدام ملی در این حوزه، تغییر اقلیم در کشور عمدتاً از زاویۀ محیطزیستی موردتوجه قرار گرفته است؛ درحالیکه این تغییرات در سالهای اخیر بهعنوان یکی از روندهای دگرگونکنندۀ اقتصاد و تجارت جهانی، موردتوجه نهادهای بینالمللی و طیف فزایندهای از کشورها قرار گرفته است. بررسی تجربیات جهانی نشان میدهد که سازگاری با تغییر اقلیم، در حال تبدیلشدن به بخش معمول و ضروری در همۀ سطوح برنامهریزی است؛ درحالیکه بر اساس گزارش برنامۀ محیطزیست ملل متحد در سال ۲۰۲۲، ایران ازجمله معدود کشورهایی است که در سطوح راهبردی، سیاستی و برنامهریزی، اقدام چندانی برای سازگاری با تغییر اقلیم انجام نداده است.
تغییر اقلیم و تغییر بافت جمعیت
مسئلۀ تمرکز جمعیت در یک منطقه و بافت جمعیتی و گسیل جمعیت از یک منطقۀ جغرافیایی به منطقهای دیگر، نهتنها از تغییر اقلیم تأثیر میپذیرد، بلکه میتواند به وخامت اوضاع ناشی از تغییر اقلیم در برخی مناطق بیفزاید
احیاء کنوانسیون خزر کورسوی امید
خزر هر روز در حال کوچکترشدن است و همزمان گزارشها حاکی از آن است که سرریز فاضلاب و آلودگیها به آن نیز در حال افزایش است. کنوانسیون خزر تنها در حد تصویب مانده است. مقامات ارشد کشورهای حاشیۀ خزر، هرکدام در مورد این دریاچه ابزار نگرانی میکنند، اما خبری از اقدام مشترک برای آن به گوش نمیرسد. اینبار هشدار از سوی بنادر شمال کشور به گوش رسیده است که تجارت دریایی نه فقط برای ایران، بلکه برای همۀ بنادر خزر در خطر است. کارشناسان اما میگویند، هشداردادن کافی است و خزر اکنون نیاز به احیاء دوبارۀ کنوانسیون خزر و اقدامهای جامع مشترک بهنفع حفظ اکوسیستم و البته اقتصاد این منطقه دارد؛ شاید احیاء این کنوانسیون، کورسوی امید دریاچه برای بازگشت دوران گذشته و رونق باشد. شاید اجماع کشورهای ساحلنشین، بتواند با تغییر اقلیم و روند سریع پسرفت و کاهش تراز سطح آب این حوض کوچک مقابله کند.
