|پیام ما| چندی پیش ویدئوی عجیبی توسط طالبان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، با تصاویری که وحشت آشنا در حکومت طالبان را به سخره گرفته بود، سعی داشت گردشگران را به این کشور دعوت کند. طالبان در دوره دوم حکومت خود سیاست‌های جدیدی درباره موضوع گردشگری و میراث‌فرهنگی در پیش گرفته است؛ سیاست‌هایی که هم ردپای افراطی‌گری در آن دیده می‌شود و هم سعی دارد همراه با جریان‌های جهانی باشد. از تأسیس موزه انتحاری در کابل تا دعوت از ترکیه برای همکاری در بازسازی بناهای تاریخی و آثار باستانی. از دعوت گردشگران آمریکایی به افغانستان تا اجازه فعالیت به زنان برای راهنمایی و همراهی با گردشگران زن که به افغانستان سفر می‌کنند. «قدرت‌الله جمال»، معاون گردشگری وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، به آسوشیتدپرس گفته افغانستان سال گذشته میزبان حدود ۹ هزار گردشگر خارجی بوده و در سه‌ماهه اول امسال سه هزار گردشگر وارد این کشور شده‌اند. اینها بازی رسانه‌ای است یا حقیقت؟ هر کس پاسخی دارد. در هفته‌های اخیر چند رسانه‌ بین‌المللی گزارش‌های متعددی درباره تورهای گردشگری زنان به افغانستان منتشر کرده‌اند و آزادی‌های نسبی که طالبان برای گردشگران زن در این کشور اعمال می‌کند را بازتاب داده‌اند. برخی هم این آزادی نسبی را با محدودیت‌های روزافزون طالبان علیه زنان در افغانستان مقایسه کرده‌اند. برخی رسانه‌ها با خوش‌بینی به تربیت زنان راهنمای گردشگری اشاره کرده‌اند و برخی به محدودیت‌هایی پرداخته‌اند که زنان در حکومت طالبان برای حقوق اولیه خود از جمله تحصیل دارند. برخی هم به‌نقل از زنان اهل افغانستان این رفتار طالبان را سفیدشویی سرکوب سیستماتیک زنان و آنچه آنها «شرایط خفه‌کننده» دانسته‌اند، عنوان کرده‌اند.

در روزهای اخیر گردهمایی تورگردانان جهان در ایران هم‌زمان با ایران اکسپو ۲۰۲۵ برگزار شد؛ رویدادی که گفته شد حدود ۱۰۰ تورگردان از ۳۳ کشور مختلف در آن حضور داشتند. در حاشیه برگزاری این برنامه اظهارنظرهای مختلفی مطرح شد، اما مهمترین سؤال این است که چنین رویداد‌هایی تا چه اندازه می‌تواند شرایط فعلی گردشگری را تحت‌تأثیر قرار دهد.

|پیام ما| کمتر از ۱۰ روز تا برگزاری هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی گردشگری باقی مانده است، اما همچنان به سیاق سال‌های پیش وقتی صحبت از وضعیت گردشگری ایران می‌شود، مرور محدودیت‌ها و چالش‌ها از تمام فرصت‌ها و ظرفیت‌های موجود در گردشگری کشور پیشی می‌گیرد. این درحالی‌است که کشورهای همسایه پس از عبور از بحران کرونا در حال ثبت رکوردهای جدید در گردشگری هستند. رکود گردشگری ایران ناشی از عوامل مختلفی است که برخی از آنها به مسائل اقتصادی و برخی به مسائل سیاسی و فرهنگی مربوط می‌شوند. اما برخی نگاه‌ها و برخوردها نیز در رسیدن به وضعیت فعلی گردشگری ایران تأثیرگذار بوده است. در نشست اخیر کمیسیون گردشگری اتاق ایران، فعالان بخش خصوصی با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی گردشگری ایران، بر لزوم تغییر راهبردها تأکید کردند. آنها معتقدند بخش خصوصی می‌تواند نقش بسیار مهمی در احیای گردشگری ایران ایفا کند، اما برای این امر نیاز به حمایت‌های دولتی و تسهیلگری در فرایندهای قانونی و مالی دارد. اما بخش دولتی و برخی نهادهای دیگر راه دیگری را در مواجهه با وضعیت موجود گردشگری در پیش گرفته‌اند.

بررسی چالش‌های پایتخت و راهکارهای احیای هویت تاریخی و گردشگری آن

سازمان گردشگری ملل متحد جدیدترین آمار سفر گردشگران خارجی به ایران را اعلام کرد

رونق اکوتوریسم در مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیط‌زیست و باز کردن درها به‌روی گردشگران چندسالی است که از سوی این سازمان مطرح می‌شود. آنها می‌گویند می‌توان براساس طرح‌های مدیریت مناطق که در آنها زون‌های تفرجی مشخص شده، هم سازه‌های سازگار با طبیعت را بارگذاری کرد و هم مسیرهایی را برای زون‌های تفرجی گسترده در نظر گرفت. سال گذشته در اولین همایش پارک‌های ملی کارشناسان گردشگری بر پتانسیل‌های این بخش تأکید کردند، آنها امسال نیز در دومین همایش پارک‌های ملی در شهرکرد نیز این گزینه را راه‌حلی برای بهبود شرایط حفاظت دانستند. «ایمان هادی»، مسئول واحد طبیعت‌گردی سازمان حفاظت محیط‌زیست، نیز در این دو همایش و در کارگاه گردشگری مشارکتی تالاب میقان در اراک‌، سازوکارهای قانونی انجام این کار را تبیین کرد. آیا گردشگری حیات‌وحش یا اکوتوریسم در ایران با شرایط حاضر این قابلیت را دارد که بازوی حفاظت باشد؟ در گفت‌وگو با ایمان هادی دراین‌باره از او پرسیدیم.

هر سه حوزه زیرمجموعه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چالش‌های زیادی دارند؛ چالش‌هایی که موجب شده نه تنها این حوزه‌ها از صف تاثیرگذاری در توسعه پایدار جا بمانند بلکه حتی جایگاه اصلی خود را هم نداشته باشند. چالش‌ها از سطح مسائل کلان چون فراموشی، تخریب، کاهش قابل توجه گردشگری خارجی و ... گذشته و به تلاش برای بقا تبدیل رسیده است. این چالش‌ها اگرچه نسل به نسل از دولتی به دولت بعد منتقل شده‌اند، اما گرد زمان هم نتوانسته از اهمیت آن‌ها بکاهد. در این گزارش با کارشناسان حوزه‌های مختلف به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا مهم‌ترین چالش‌های این حوزه را به دولت منتخب گوشزد کنند؛ هرچند به نظر می‌رسد انتخاب مدیران متخصص و آگاه می‌تواند گام بلندی برای رفع بسیاری از همین چالش‌های کهنه باشد. این در حالی است که رئیس دولت چهاردهم در کارزار انتخاباتی‌اش از راهبردهای کارشناسانه برای گره‌گشایی مشکلات حوزه‌های مختلف خبر داد و حالا کارشناسان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی می‌گویند چاره عبور از مشکلات این حوزه هم همین کارشناسی‌هاست.

|پیام ما| هزار سال پیش بود که تاجران و ملوانان شیرازی در مسیر تجارت خود در اقیانوس هند، با کشتی‌های خود وارد جزیره‌ای به نام «زنگبار» شدند؛ جزیره‌ای خوش‌آب‌وهوا که تاجران را مجاب کرد آنجا بمانند و زندگی تشکیل دهند. آن‌ها البته فقط در زنگبار نبودند و به سومالی و موزامبیک هم رفتند و با دختران محلی ازدواج کردند و آنجا ماندگار شدند. حضور شیرازی‌ها در زنگبار فقط به همین تغییر مسیر زندگی‌شان ختم نشد؛ نتیجۀ این حضور علاوه‌بر دهکده‌ای که اصالت خود را ایرانی و شیرازی می‌دانند، یک مسجد به نام «کیزیمکازی» است که ساخت آن را به مهاجران شیرازی نسبت می‌دهند که در سال ۱۱۰۷ میلادی ساخته شده و گفته می‌شود در طراحی بسیاری از مساجد قرن نوزدهمی ساخته شده در شهر سنگی زنگبار اثرگذار بوده‌ است.

|پیام ما| ستاد مرکزی هماهنگی سفر هم‌زمان با تعطیلات نوروز، به‌مدت یک ماه فعال بود؛ از ۲۴ اسفند ۱۴۰۲ و‌ پیش از آغاز تعطیلات نوروزی تا ۲۴ فروردین و بعد از تعطیلات عید فطر. با پایان فعالیت این ستاد، نشست خبری با حضور «علی‌اصغر شالبافیان»، رئیس ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر و معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، روز دوشنبه، ۲۷ فروردین برگزار شد.

هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی گردشگری تهران با تأکید بر یک نکتهٔ مهم افتتاح شد؛ باز شدن مرزهای ایران به روی ۵۰ درصد جمعیت جهان که می‌توانند بدون دریافت ویزا و فقط با یک بلیت به ایران سفر کنند. نخستین روز نمایشگاه (۲۳بهمن‌) بازدید عمومی نداشت و ویژهٔ متخصصان و فعالان گردشگری بود، اما از امروز از ساعت ۸ تا ۱۷ غرفه‌ها برقرار هستند و به بازدید عمومی و مردمی اختصاص دارد. غرفه‌هایی که ایرانی‌ها و خارجی‌ها را در کنار هم قرار داده است نمایندگان و فعالان صنعت گردشگری ۱۲ کشور خارجی از جمله روسیه، ترکیه، مالزی، اندونزی، ونزوئلا، تایلند، ازبکستان، ویتنام، تاجیکستان، زیمبابوه، تانزانیا و سریلانکا هم تا ۲۶ بهمن در محل دائمی نمایشگاه‌های تهران میزبان علاقه‌مندان هستند. علاوه‌بر رسانه‌های داخلی و خارجی ۲۰ فعال مجازی پربیننده (اینفلوئنسر) هم در این نمایشگاه حضور دارند. نمایشگاه چندان هم بی‌سروصدا نیست و گروه‌های موسیقی آئینی و سنی استان‌ها هر روز پنج اجرا خواهند داشت. گردشگری خوراک، اقامتگاه‌های بومگردی و چادرهای عشایری، کمپرها و خودروهای کلاسیک هم از دیگر ظرفیت‌های نمایشگاه هستند. از حاشیه‌های جالب افتتاحیه این بود که بالاخره پای دو لوح جهانی به ایران رسید. لوح ثبت جهانی شهر یزد به‌عنوان پایتخت کشورهای عضو مجمع گفت‌وگوهای همکاری آسیایی و لوح کندوان به‌عنوان روستای برتر گردشگری همزمان با این مراسم به استاندار یزد و آذربایجان‌شرقی اعطا شد.