چالش طبیعت آسیا (ANC) یک رویداد بزرگ و قاره‌ای در حوزه علم شهروندی است که با هدف مستندسازی تنوع‌زیستی غنی آسیا برگزار می‌شود. این رویداد با استفاده از پلتفرم جهانی آی‌نچرالیست (iNaturalist)، از عموم مردم دعوت می‌کند به مشاهده و ثبت دقیق گیاهان، جانوران، حشرات و قارچ‌های وحشی در محیط زندگی خود بپردازند. انگیزه اصلی این چالش، پر کردن شکاف داده‌ای در مورد حیات‌وحش آسیا است؛ چراکه با وجود داشتن بالاترین تنوع‌زیستی، این قاره سهم کمی در داده‌های علمی ثبت‌شده جهانی، یعنی در حدود ۹ درصد از کل مشاهدات را دارد. مشارکت‌کنندگان در دو مرحله اصلی (مشاهده در طبیعت و سپس کمک به شناسایی گونه‌ها) به تولید داده‌های معتبری کمک می‌کنند که مستقیماً توسط محققان و سازمان‌های حفاظتی برای رصد گونه‌های در معرض خطر و برنامه‌ریزی‌های محیط‌زیستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این چالش افراد می‌توانند با گوشی هوشمند خود، در عرض چند روز، مشاهدات خود را در طبیعت از گونه‌های وحشی ثبت کنند و اطلاعات حیاتی را در اختیار جامعه علمی قرار دهند. هدف نهایی این چالش، شناسایی ناشناخته‌ها و ایجاد یک شبکه فعال از حامیان محیط‌زیست در سراسر آسیا برای افزایش آگاهی است.

فصلی برای تماشا و تأمل در جنگل پنجاه‌میلیون‌ساله هیرکانی

بارش کم‌سابقه عصر چهارشنبه (دوم مهر) در گرگان، خیابان‌های شهر را برای ساعاتی زیر آب برد، اما در همان زمان، جنگل‌های هیرکانی و پارک جنگلی النگدره باران را در آغوش کشیدند. هم‌زمان که شهر از این بارشِ بیش‌ از حد انتظار غافلگیر شده و گرفتار آبگرفتگی گسترده در معابر بود، در جنگل قطرات سنگین را آرام کردند و آب را به سفره‌های زیرزمینی سپردند. این تضاد، بار دیگر اهمیت بی‌بدیل جنگل‌ها در حفاظت از زندگی شهری را آشکار کرد.

در کردستان عزای عمومی است. عزاداران سیاه‌پوش در روزهای گذشته سه شهید محیط‌زیست را بر دوش کشیده‌اند. آنها صبح دوشنبه «چیاکو یوسفی‌نژاد» را در روستایی در حسن‌آباد و عصر «خبات امینی» را در آرامستان بهشت محمدی سنندج به خاک سپردند، در کنار یار دیگر «حمید مرادی» که روز جمعه آرام گرفت. عزاداران آرام نبودند، غم‌زده و خشمگین بودند، گل‌هایی سرخ در دست داشتند و فریادی بر لب: «شه‌هید نامره» (شهید نمی‌میرد). آنها می‌پرسیدند چرا نیروهای مردمی باید در آتش بسوزند؟ چرا هر روز نقطه‌ای از جنگل‌های کردستان آتش می‌گیرد؟

سه جان عزیز برای خاموش کردن مراتع و جنگل‌های آبیدر از دست رفته‌اند. «حمید مرادی»، «چیاکو یوسف‌نژاد» و «خبات امینی»، هر سه داوطلبانی بودند که به دره‌های پارک جنگلی منطقه زدند و در شیب تند گرفتار دود و آتش شدند. در این شرایط که هر ماه نام عزیزی در فهرست کشته‌شدگان مقابله با آتش جنگل‌ها قرار می‌گیرد، سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری به‌عنوان یکی از ارکان حفاظتی، از عملکرد خود دفاع می‌کند و «ابراهیم پیرزادیان»، معاون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، در گفت‌و گو با «پیام ما» عنوان می‌کند که تمام نیروهای لشکری و کشوری برای مهار آتش باید پای کار بیایند. او در جواب نقدها به عملکرد سازمان می‌گوید: «قبل از اینکه آتش اتفاق بیفتد و در فصول امن‌تر، چندین رزمایش اطفای حریق برگزار کردیم و خواستیم همه دستگاه‌ها و مردم را پای کار بیاوریم. ما تلاش خودمان را کردیم.»

یک سال پس از ممنوعیت حضور خودرو در جنگل النگدره، طبیعت جان دوباره گرفت

باوجود رد صریح و نامه روشن وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به وزیر راه وشهرسازی، شورای‌عالی معماری و شهرسازی بند ۱۱ طرح جامع بهشهر، یعنی الحاق پایگاه جهانی باغ عباس‌آباد بهشهر به حریم شهر، را پذیرفت و ابلاغ کرد. ابلاغی که با واکنش متولیان و فعالان میراث‌فرهنگی کشور مواجه شد. حالا در هفته پیش‌رو قرار است این موضوع دوباره بررسی شود. در نامه «صالحی امیری» به‌صراحت قید شده است که تعهدات ایران در پلن مدیریتی این طرح، در زمان ثبت جهانی، امکان این الحاق را نمی‌دهد و درصورت انجام آن، این اثر از فهرست میراث جهانی خارج خواهد شد. اما شهردار بهشهر گوش به نامه‌های وزیر نداشته و الحاق آن را پیگیری می‌کند. این درحالی‌است که بناهای تاریخی در محدوده شهری بهشهر، بدون مرمت یا حفاظت، به حال خود رها شده‌اند. موضوعی که در این کشمکش چهارساله و از زمان شروع بازنگری در طرح جامع بهشهر، به یک اصلاحیه عجیب در مصوبه شورای برنامه‌ریزی و توسعه مازندران تبدیل شده است. اول دی‌ماه ۱۴۰۰، این شورا با الحاق مجموعه باغ عباس‌آباد به بافت شهر مخالفت کرد، اما دو روز بعد، در یک اصلاحیه آن را پذیرفت.