هزاران نفر که اغلب‌شان نوجوان هستند در رویدادی حاضر شده‌اند که چهره مجازی محبوب‌شان برای آنان تدارک دیده است و طولی نمی‌کشد که ویدئوهایی از جمعیت عظیم نسل زِد و آلفا که برای شخصیت محبوب‌شان دست و پا می‌شکنند، در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود. کاربران متعلق به نسل‌های پیشین با تعجب و انتقاد می‌پرسیدند «نیما تکیدو» کیست و چه کرده که در میان نسل زِد و آلفا چنین محبوب است؛ پرسشی که بیش از آنکه درباره یک یوتیوبر باشد، فاصله میان جهان فرهنگی نسل‌ها و ناتوانی آن‌ها در درک علایق یکدیگر را آشکار کرد. دیروز، حذف ویدئوهای کانال نیما تکیدو و جایگزینی تصویر آن با نشان فراجا، حاشیه‌های این رویداد را گسترده‌تر کرد؛ هرچند تا زمان تنظیم این گزارش هیچ توضیح رسمی درباره علت این تغییرات یا شایعه بازداشت او منتشر نشده است.

سال ۱۴۰۱ نام دهه هشتادی‌ها بارها شنیده و در میانه اعتراضات آن سال به یکی از پرتکرارترین نام‌ها در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و گفت‌وگوهای روزمره تبدیل شد. نوجوانانی که بسیاری از آنها هنوز تجربه حضور در دانشگاه یا بازار کار را نداشتند، در روایت بخشی از جامعه به نماد جسارت، مطالبه‌گری و تغییرخواهی بدل شدند؛ تا جایی که برخی آنان را قهرمانان روزهای پرالتهاب آن سال نامیدند. هرچند که بسیاری از فعالان حقوق کودک و نوجوانان مخالف قهرمان‌سازی از نسلی نوجوان بودند؛ اما جنبشی شکل گرفت که نسل جدید آن را میدان‌داری می‌کرد. حالا بعد از گذشت چهار سال از آن روزها و دور تند و متعدد تحولات در ایران، می‌توان کمی عقب‌تر ایستاد و نقش نسل «زد» را در این تحولات به‌گونه‌ای دیگر بررسی کرد. رویداد کتاب در «فضای عین حال» در کتاب‌فروشی «دی»، روز یکشنبه (۱۰ خرداد) به نقد و بررسی کتاب «زیستن با فلسفه دلقک‌ها؛ تأملی بر دگرگونی معرفت‌شناختی نوجوانان ایران با تأکید بر دهه هشتادی‌ها» اختصاص داشت. کتابی به نوشته «علی‌اصغر سیدآبادی»، نویسنده و پژوهشگر اجتماعی که در آن بر اساس روایت‌ها، شواهد، داده‌ها و گفت‌وگوها، تحول نوجوانان صرفاً ذیل «شکاف نسلی» یا «شکاف ارزشی» تعریف نمی‌شود و آنچه را که در حال وقوع است، پیش از هر چیز حاصل دگرگونی معرفت‌شناختی می‌داند. در این نشست «عباس کاظمی»، «محسن گودرزی» و «علی‌اصغر سیدآبادی» درباره کتاب و این دگرگونی معرفت‌شناختی سخنرانی کردند.

هفته‌ای پرتنش و خونین در نپال به پایان رسید؛ خیابان‌های کاتماندو شاهد اعتراض گسترده جوانان نسل زد علیه فساد سیاسی و ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی بود. معترضان جوان فریاد زدند: «اکنون نوبت ماست.» آنها وارد پارلمان شدند، ساختمان‌های دولتی و هتل‌های لوکس را به آتش کشیدند و با گسترش اعتراضات، هزاران زندانی در سراسر کشور از زندان‌ها گریختند. حکومت با خشونت به آنها پاسخ داد و طبق اعلام پلیس تا روز جمعه، ۱۲ سپتامبر (۲۱ شهریور) دست‌کم ۵۱ نفر جان خود را از دست داده‌اند. اگرچه ممنوعیت دولت بر ده‌ها شبکه اجتماعی جرقه این قیام بزرگ بود، اما ریشه آن به سال‌ها نارضایتی و خشم از سیاستمداران فاسد و خودمحور نپال برمی‌گشت.

کتاب «نسل زد، نسل امید ایران» نوشته محمدعلی نویدی به تازگی از سوی نشر دایره دانش به چاپ رسیده است.