ایران بر لبه‌ پرتگاه تشنگی

در کشوری که باران، نادر اما ارزشمند است و هر قطره‌اش برای کشاورز و شهروند به‌سان تصمیمی اقتصادی معنا دارد، فاضلاب نه پسماند که منبعی برای تداوم زندگی است. عمان، همسایه جنوبی ایران در خلیج‌فارس، حالا دیگر تنها به نفت و گاز شهره نیست. زیرساخت‌هایش در مدیریت آب‌های آلوده، آن‌چنان پیشرفته شده‌اند که از فاضلاب، منابعی برای آبیاری، کشاورزی و صنعت می‌سازد؛ منابعی که در ایران، اغلب یا نادیده گرفته می‌شوند یا بدل به تهدیدی برای محیط‌زیست شده‌اند.

عطش بار دیگر در خوزستان فراگیر شده. روزی نیست که خبری از بی‌آبی شهرها و روستاها به گوش نرسد. بحران آب که تابستان امسال پایتخت و برخی شهرها را از پا درآورده، بیش از دو دهه رنج خوزستانی‌هاست که راه به جایی نبرده است. حالا هم‌زمان با چهارمین سالگرد «اعتراضات آب در خوزستان» سایه بی‌آبی همچنان سنگین است. ملغمه‌ای با موج گرمای ۵۰ درجه، فلرسوزی، ریزگرد و دود هورالعظیم که تجربه متفاوتی برای مردم این استان نفت‌خیز رقم زده است. زن و کودکانش در صف آب ایستاده‌اند تا قابلمه و بشکه‌ها را از آب تانکر پر کنند. ویدئویی که صفحه اینستاگرام «فرزندم نخل» از روستای «ابوعگاب» در دهستان «منیوحی» آبادان منتشر کرده؛ همان جایی که چند روز پیش هزاران نخل تشنه‌اش آتش گرفت و خاکستر شد. چهره زن خشمگین و خسته از روزهای بی‌آبی است: «قابلمه پر کنیم، بشکه پر کنیم، درام پر کنیم، تشت پر کنیم؛ این وضع زندگی ماست. این بچه کوچک بشکه گرفته دستش و دنبال تانکر می‌دود، خدا را خوش می‌آید؟ نمی‌دانم چه بگویم. خسته شدیم بس‌که گفتیم و التماس کردیم. درد ما را چه کسی می‌خواهد دوا کند؟»

برای سبز‎‌وار کار از اعمال دو ساعت خاموشی در روز گذشته است. قطع دونوبته برق در این شهر، همراه با قطع آب –که شرکت آبفا آن را افت فشار اعلام کرده‌ است– صدای اعتراض شهروندان این شهر در خراسان‌رضوی را بلند کرده است. حالا کسبه در بازار می‌گویند از این خاموشی‌ها، زیان قابل‌توجهی دیده‌اند و مردم نیز می‌گویند بی‌برقیِ همراه با بی‌آبی، در گرمترین روزهای سال، زندگی را بسیار دشوار کرده است. اعمال محدودیت گسترده در زمینه آب و برق در این شهرستان درحالی‌است که شهروندان در قیاس با مرکز استان، تصویری از تبعیض احساس می‌کنند و می‌پرسند چرا باید فقط به سبزوار این حجم از محدودیت در دسترسی به آب و برق اعمال شود. حالا بعد از حضور شهروندان گلایه‌مند در جلوی فرمانداری برای دو شب متوالی، فرماندار می‌گوید مسئله در سطوح استانی و کشوری در حال پیگیری است. اما شرکت توزیع برق بدون توجه به اعتراض‌ها و بدون پاسخ همچنان خاموشی اعمال می‌کند.

مشکل قطع چندساعته یا چندروزه آب در محله‌های شهر اهواز به مشکلی مزمن بدل شده است، اهالی می‌گویند به‌نظر می‌رسد راه‌حلی برای آن وجود ندارد. هر بار با قطع شدن آب، شرکت آبفای خوزستان بیانیه‌ای صادر کرده است و از محله‌هایی که تحت‌تأثیر قرار خواهند گرفت نام می‌برد. در هر اطلاعیه نیز دلیل این قطعی که تا ۱۲ ساعت یا بیش‌ازآن هم ادامه پیدا می‌کند، شکستگی یک خط لوله اصلی را عنوان می‌کند. این‌بار هم یک شکستگی دیگر دسترسی پنج محله اهواز به آب را قطع کرده است. اهوازی‌ها می‌گویند از این‌همه قطع آب خسته شده‌اند، اما تا آب نیمی از شهر قطع شود، کسی فکر نمی‌کند اتفاق بدی افتاده است. در شش ماه نخست امسال سه بار حادثه در شبکه دسترسی این محله‌ها به آب را برای مدت طولانی قطع کرده است. افت فشار آب از دیگر اتفاقات شایع در شبکه آبرسانی اهواز است که شرکت آبفا دلیل آن را انشعابات غیرمجاز می‌داند.