«اول قاچاق،‌ دوم قاچاق،‌ سوم قاچاق، چهارم تخریب زیستگاه!» «آرش حبیبی‌آزاد»، پرنده‌نگر، مهم‌ترین تهدیدهای پیش روی حفاظت از پرندگان شکاری را این‌طور دسته‌بندی می‌کند. اما قاچاق هم شیوه‌های مختلف دارد. «رضا کیامرزی»، دامپزشک و پژوهشگر پرندگان شکاری، از تغییر روش‌های برداشت شکاری‌ها از طبیعت در سال‌های اخیر می‌گوید: «در گذشته، بیشتر جوجه‌های نابالغ صید می‌شدند، اما اکنون مشتری‌ها تمایل بیشتری برای خرید پرندگان بالغ دارند. صید یک پرنده بالغ، از بین بردن چندین جوجه بالقوه است و چرخه تولید نسل را دچار اختلال می‌کند.» «ایمان ابراهیمی»، حفاظتگر، نیز روی موضوع دیگری تأکید دارد: «الگوی حفاظت ما از پرندگان، مشابه پستانداران و سایر گونه‌ها، در محدوده مناطق چهارگانه است، درحالی‌که قاچاق و صید آنها در مناطق آزاد اتفاق می‌افتد.» این روزها هم‌زمان با شمارش پرندگان شکاری مهاجر توسط پرنده‌شناسان و پرنده‌نگرها در مناطق شمالی ایران،‌ گروه دیگری هم سخت درگیر پرندگان هستند؛‌ قاچاقچیان و رابط‌هایشان. آنها در شمال و جنوب ایران به کار صید و زنده‌گیری و انتقال محموله‌های پرندگان بومی و مهاجر به کشورهای عربی مشغول‌اند. دسته سومی هم داریم که پرندگان را از کشورهای آسیای میانه و مرزهای شرقی از ایران عبور می‌دهند تا به دست مشتریان برسانند؛ در بازار سیاه!

بحران‌های محیط‌زیستی در دنیای امروز، دیگر مفاهیمی دور و انتزاعی نیستند؛ تغییراقلیم، کاهش منابع آب، نابودی جنگل‌ها و آلودگی هوا، همه و همه واقعیت‌هایی هستند که روی کیفیت زندگی نسل امروز و فردا اثر می‌گذارند. بنابراین، اگر بخواهیم آینده‌ای سبزتر داشته باشیم، باید از امروز، کودکان خود را با محیط‌زیست آشنا کنیم. اما این آشنایی قرار نیست در قالب پند و اندرز و «بکن، نکن» باشد. تجربه نشان داده که فرمان دادن و نصیحت کردن، تأثیر ماندگاری ندارد. آنچه اثرگذار است، ایجاد شناخت، احساس تعلق و حس مسئولیت‌پذیری است. پس می‌توانیم از تجربه‌های واقعی شروع کنیم و به‌جای اینکه به بچه بگوییم «درخت مهم است و نفس کشیدن ما را آسان‌تر می‌کند»، اجازه دهیم زیر سایه‌اش بازی کند، برگ‌هایش را لمس کند یا میوه‌اش را بچیند. چون او وقتی عاشق طبیعت می‌شود که آن را لمس کند، ببیند و بشنود. یک بازدید ساده از پارک یا باغ‌وحش شهری، یک گردش خانوادگی در جنگل یا کنار رودخانه، حتی یک باغچه کوچک در خانه، می‌تواند نخستین قدم باشد. یک راه مؤثر دیگر برای آشناکردن بچه‌ها با محیط‌زیست، قصه و داستان است.

چند‌روز قبل که معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست در فریدونکنار گفت «بازار پرندگان فریدونکنار تحت هیچ شرایطی اجازه فعالیت مجدد نخواهد داشت.» بار دیگر زخم کهنه شکار و فروش پرندگان در این منطقه تازه شد. «حمید ظهرابی» که به این منطقه رفته بود، گفت درصورت لزوم از تمام ابزارها از جمله استفاده از بالگرد و پهپاد برای برخورد قاطع با متخلفان و جمع‌آوری آلات و ادوات جرم استفاده خواهد شد. این صحبت‌ها اما در میان فعالان این عرصه یادآور تلاش سال‌های گذشته برای بستن این بازار بود. بازاری که آخرین بار سال ۹۶ هم خبر تعطیلی آن آمد، اما بستن بازار مانع شکار نشد و البته بسته بودن بازار هم چندان به طول نینجامید. سال ۹۹ «کوروس ربیعی»، رئیس اداره حیات‌وحش محیط‌زیست مازندران، به ایرنا گفت «زیر چتر بی‌رغبتی مسئولان، بازار پرندگان هم ادامه‌دار شد و حداقل روزانه سه تا شش هزار بال پرنده شکار و در این بازار عرضه می‌شود. منافع چندین میلیاردی حاصل از صید و شکار غیرقانونی موجب شده تا بازار فروش لاشه پرندگان وحشی با وجود اینکه غیرقانونی است، ادامه یابد.» او همچنین گفته بود براساس طرح پنج‌ساله ساماندهی صید و شکار باید تمام روش‌های شکار به‌جز دوما حذف می‌شد، اما این طرح به‌دلیل عدم همکاری دستگاه‌های مرتبط و همراهی نکردن اتحادیه شکارچیان به‌خاطر منفعت مالی ابتر مانده است. طرح پنج‌ساله ساماندهی صید، سال ۱۳۹۳ نوشته شده بود، اما مانند بسیاری دیگر از طرح‌ها روی کاغذ ماند تا حالا یک‌دهه بعد از این طرح بار دیگر فقط صحبت از بستن بازار به میان بیاید؛ نه مقابله با صید غیرمجاز. این نکته‌ای است که فعالان این حوزه هم بر آن تأکید می‌کنند و بسته شدن بازار را حرکتی صرفاً نمایشی می‌دانند؛ نه راهی برای کاهش یا مدیریت صید به روش‌های غیرمجاز.