بایگانی مطالب برچسب: علوم اجتماعی

در سایه جین گودال

درد «انسان‌شناسی فرومایگی»

|پیام ما| سمپوزیوم «مسائل امروز ایران و نقش مردم‌شناسی در حل آنها» به‌‌مناسبت روز ملی مردم‌شناسی و زادروز ابوریحان بیرونی در پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری برگزار شد. در این نشست پژوهشگران از زوایای مختلف مسائل روز ایران را بررسی و هر یک را از دریچه دانش مردم‌شناسی تحلیل کردند. شرایط امروز جامعه ایران و بحران‌هایی که جامعه در ابعاد گوناگون با آن روبه‌رو است، این ضرورت را ایجاد می‌کند که در حوزه علوم‌انسانی بیشتر و عمیق‌تر و با حساسیتی مضاعف به ریشه‌ها و تبعات و راهکارهای پیش‌ رو در مواجهه با این بحران‌ها پرداخته شود. حوزه انسان‌شناسی و مردم‌شناسی هم یکی ازحوزه‌هایی است که می‌تواند در تبیین شرایط نقش‌آفرین باشد.

آب؛ از تقدس تا تباهی

ایرانیان هزاران سال پیش با آب نه‌تنها زیستند، بلکه تمدن ساختند؛ از اساطیر زرتشتی که آب را مقدس می‌دانستند تا باستان‌شناسانی که نخستین نشانه‌های کشاورزی و یکجانشینی را در فلات ایران یافته‌اند. تاریخ فرهنگی آب در این سرزمین، تاریخی است از احترام، خرد و همیاری. با این‌همه اما بحران کم‌آبی موضوع تازه‌ای در کشور ما نیست و سال‌هاست از آن گفته می‌شود. حتی پیش از فاجعه و در دهه‌های دورتر هم افرادی از حوزه علوم انسانی مانند محمدابراهیم باستانی پاریزی نسبت به آنچه که موجب بی‌آبی می‌شود، هشدار داده بودند. روز شنبه، دهم خردادماه، نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «کرآبی» با موضوع تاریخ فرهنگی آب در ایران برگزار شد. این برنامه با نمایش مستند «تالان» ساخته «محمدصادق دهقانی» همراه بود که زخم‌های امروز بر پیکر طبیعت را بازخوانی کرد و از فاجعه کم‌آبی که با آن مواجه‌ایم، گفت. در این نشست «ژاله آموزگار»، پژوهشگر فرهنگ و زبان‌های باستانی و «مرتضی فرهادی»، جامعه‌شناس و مردم‌شناس از پیشینه ایرانیان و آنچه بودیم، گفتند. «داریوش رحمانیان» هم درباره کرآبی چندین دهه در ایران سخنرانی کرد و در گفت‌وگو با «پیام ما» توضیح داد که چرا توسعه پایدار بدون آب و نگاه تاریخی به آن بی‌معناست.

مردم‌شناسی، بازوی نیرومند علوم اجتماعی