گردشگری امروزه یکی از مهم‌ترین مقوله‌های جذب سرمایه و افزایش نقدینگی در هر کشوری است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. ولی مسئله‌ای که در کشور ما در کنار گردشگری به آن بی‌توجهی شده، معماری بومی و اصولی در سازه‌های گردشگری است. درباره اهمیت معماری بومی در سازه‌های تفریحی و گردشگری با «ساسان حیدری» طراح و معمار، گفت‌وگویی داشتیم که در ادامه می‌خوانید.

| پیام ما | با گذشت ۶ سال از ثبت پنبه «مَله» در فهرست میراث معنوی و ۵ سال از ثبت ملی «خوسف» در خراسان جنوبی به عنوان شهر ملی پنبه «مَله»، حالا صحبت از تکمیل پرونده ثبت جهانی و ارسال آن به یونسکوست؛ پنبه‌ای که بر خلاف تصور ما سفید نیست. تاریخچه کشت پنبه در ایران را به دوران هخامنشیان مربوط می‌دانند و احتمالا زمان کاشت «مَله» هم به ۵۰۰ سال پیش باز می‌گردد. «مَله» اما بر خلاف پنبه‌های دیگر که سفیدرنگ‌اند به رنگ خاکی است که در آن پنبه کشت می‌شود و به همین دلیل هم در زبان محلی به دلیل رنگ مایل به سرخ آن به «سُرخچه» معروف است. پنبه مله شباهت زیادی به رنگ خاک بند سار‌هایی دارد که در آن کشت می‌شود که به آن خاک مل می‌گفتند و آن پنبه نیز به مله شهرت یافت گفت: پنبه مله خود دارای رنگ طبیعی است و شوری و خشکی هوا را به خوبی تحمل می‌کند. در گذشته از این نوع پنبه به دلیل اعتقاد مردم به آن به منظور تولید پارچه‌های معنوی مانند جانماز، پرده مسجد، سفره نان و شال سر استفاده می‌شد و سرخچه‌هایی که هنوز در صندوقچه مادران و مادربزرگان به یادگار مانده است.

ونیز برای تنظیم جمعیت عظیم بازدیدکنندگان و بهبود زندگی شهروندان اندازه گروه‌های تور گردشگری محدود کرده است.

میراث چندهزارسالۀ اصفهان، سال‌هاست که درگیر فرونشست شده‌اند، اما لابه‌لای این آسیب‌های بی‌درمان! گاهی چالش‌های دیگر هم رخ می‌دهد که عامل تخریب بیشتر و فرسودگی میراث ماندگار این شهر است. میدان «نقش‌جهان»، مساجد و پل‌های این شهر، به‌دلیل برداشت آب‌های زیرزمینی، فرونشست قابل‌توجهی را تجربه می‌کند. اما حالا «مسجد جامع عباسی» درگیر یک معضل جدید هم شده؛ نشست زمین و آسیب به پایه‌های مسجد، به‌دلیل فرسودگی سامانۀ فاضلاب. این درحالی‌است که متخصصان بارها تأکید کرده‌اند، باتوجه‌به حساسیت سازه‌های تاریخی این مسجد، فرونشست می‌تواند سبب ترک، چرخش ساختمان و آسیب جدی و حتی تخریب سازه‌ای آن شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس از اختصاص اعتباری بالغ‌ بر ۴۳ میلیارد تومان برای اجرای پروژه‌های حفاظتی و مرمتی محور ساسانی این استان خبر داد.

صنایع‌دستی در روزگار گذشته مانند عصر حاضر، یک کالای لوکس یا گران‌قیمت که بیشتر کاربری تزئینی داشته باشد، به حساب نمی‌آمد. هنرهای دستی چنان با زندگی بشر درآمیخته بود که وقتی در آستانۀ فراموشی قرار گرفت، یادمان آمد باید برای حفظ و احیاء آن دست‌به‌کار شویم. هنر «کیسه‌بافی» هم از گزند فراموشی در امان نمانده و حالا باید راه‌ورسم آن را از زبان برخی اهالی روستا بشنویم.

کارشناس‌، رئیس شهرستان،‌ کارشناس مسئول،‌ فرماندۀ یگان‌، معاون مدیرکل و مدیرکل،‌ بخشی از پست‌هایی است که «سعید یوسف‌پور» به‌عنوان یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست دارد. نام او گرچه در میان هشت کاندیدای اصلی نیست، اما ازآن‌رو که این مصاحبه پیش از انتخاب هشت نفر انجام شده و از سوی دیگر امکان انتخاب افرادی خارج از این فهرست وجود دارد‌، تصمیم به انتشار آن گرفتیم. از سعید یوسف‌پور پرسیدیم چه راهکاری برای امنیتی‌زدایی از محیط‌زیست دارد؟ چطور می‌خواهد حقابۀ تالاب‌ها را طلب کند و آیا پاشنۀ آشیل او، محیط‌زیست انسانی نیست؟

|پیام ما| شهر تاریخی «هگمتانه» در میان تپه‌ای وسیع قرار گرفته که به آن «تپۀ هگمتانه» هم می‌گویند. باتوجه‌به وسعت ۳۰ هکتاری، این تپه به‌عنوان پهناورترین تپۀ باستانی در تمام ایران شناخته می‌شود؛ البته وسعت این منطقه با محاسبۀ بخش‌های قدیمی، به بیشتر از ۳۵ هکتار هم می‌رسد. حدود ۱۰ هکتار از این شهر مالک شخصی داشت، اما در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ خریدند و به شهر تاریخی اضافه کردند. معماری و نقشۀ منظم، معابری که سنگ‌فرش شده‌اند، آجرهایی مربعی‌شکل، شبکۀ آب‌رسانی بزرگ و باورنکردنی، حصاری طولانی و بزرگ و خیلی موارد دیگر، باعث شده تا شهر باستانی هگمتانه به‌عنوان یک جاذبۀ گردشگری بزرگ و مهم در همدان شناخته شود. این شهر، زمانی اولین پایتخت ایران بود و از معدود شهرهای باستانی جهان است که همراه آتن در یونان، شوش در خوزستان و رم در ایتالیا هنوز پابرجا مانده است.

آخرین رتبه‌بندی شاخص گذرنامه «هنلی» نشان می‌دهد، گذرنامه ایران با مجوز سفر به ۴۳ کشور بدون نیاز به دریافت ویزا، در رتبۀ ۹۴ جهان قرار دارد. البته ایران در این جایگاه هم‌رتبۀ سودان و جزو کشورهای در رتبۀ پایین جدول به شمار می‌رود. اما نکتۀ مهم اینکه، همین رتبه هم در مقایسه با سال گذشتۀ میلادی، دو پله سقوط دارد. یعنی شاخص رتبه‌بندی گذرنامه ایران، از پلۀ ۹۲ با دسترسی به ۴۴ مقصد، به رتبۀ کاهش‌یافتۀ جدید رسیده و هرچند نزولش چندان محسوس نیست، اما به‌هرصورت روند روبه‌بهبود این شاخص را طی سال‌های گذشته تا حدودی متوقف کرده و نیازمند یک برنامه‌ریزی برای ایجاد روابط بین‌المللی باثبات و قابل اعتماد با سایر کشورها دارد تا این جایگاه را بهبود بخشد.

مانتوی سفید، شلوار و مقنعۀ مشکی، کت سفید، شلوار و تیشرت مشکی؛ این لباس ورزشکاران ایرانی در رژۀ رسمی المپیک ۲۰۲۴ پاریس بود. نقش دوخته‌شدۀ پرچم ایران در کنار ۵ حلقۀ المپیک روی لباس، تنها نمادی است که خاستگاه‌ لباس‌ها را نشان می‌دهد. اما حاشیه‌سازشدن پوشش ورزشکاران در المپیک، برای اولین‌بار نبود که اتفاق افتاد. لباس کاروان ایرانی برای المپیک ریو ۲۰۱۶ و لباس‌های بازی‌های المپیک توکیو ۲۰۲۰ هم چنین سرنوشتی داشت؛ با این تفاوت که امسال حتی قبل از اعزام ورزشکاران، هیچ رونمایی رسمی‌ای انجام نشد تا احتمالاً کمیتۀ ملی المپیک خود را از موج تکرار انتقادها در امان نگه‌ دارد و اعزام آنان با این لباس‌ها بدون رونمایی قبلی تبدیل به تیری شد که از کمان در رفته است.

نگاه به صنعت گردشگری در کشور ما تاکنون بیشتر شبیه به یک عروسک در دست دخترکی بازیگوش بوده است؛ شیئی زیبا که هرگاه دخترک گریه کرد، بدهیم دستش تا اشک‌هایش بند بیاید؛ برای جامعه‌ای که هتل‌هایش، موزه‌هایش و حتی بسیاری از رستوران‌هایش به ضرب سیلی صورت خودشان را سرخ نگه داشته‌اند و روزبه‌روز هزینه‌هایشان به جایی می‌رسد که تصمیم به تغییر کاربری گرفته یا نهایتاً تعدیل‌نیرو، استفاده از واژۀ صنعت کمی اغراق و چیزی شبیه به مضحکه به نظر می‌رسد. دولت روحانی در آغاز فعالیتش در سال ۹۲، به‌دلیل رشد بی‌حدوحصر تورم در دولت قبل، ناگزیر به مهار بود و عملاً اغلب کسب‌وکارها مانند کسب‌وکارهای مرتبط با گردشگری، یک توقف ناخواسته را تا سال‌ها تجربه کردند. البته که در ادامه رشدی اندک صورت پذیرفت، اما به نسبت ظرفیت‌های کلان کشور در حوزه‌های گردشگری فرهنگی و طبیعی ناچیز بود. دولت سیزدهم هم در طول سه سال فعالیتش در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی، آب پاکی را روی دست گردشگری ریخت و عملاً صنعت سفر، گردشگری و هتلداری را به محاقی عمیق فرو برد. حال روی سخن با دولت چهاردهم است که میراث‌دار دولتی است که از هر حیث تلاشی جهادی و شبانه‌روزی را می‌طلبد که سرمایۀ اجتماعی ازدست‌رفتۀ کشور را مجدد به دست آورده و شالوده‌ای نوین را بنا گذارد. «مسعود پزشکیان» به‌واسطۀ سال‌ها حضور در مجلس در قامت نماینده، با رویکردی ساختاریافته و قانون‌گرا، دولت چهاردهم را بنا می‌گذارد و ادعا دارد که کار را بایستی به کاردان سپرد. این نکته بسیار حائز اهمیت است که رئیس‌جمهور با نگاهی کارشناسی به امور بنگرد، ولی مسئلۀ بزرگ، فقدان نیروی زبده و مهم‌تر از آن نیرویی ساختارمند است. در کشور ما کار تیمی و ساختاری از صدر تا ذیل معنا و مفهومی ندارد، چه رسد که کار، دولتی هم باشد و این کار را بسیار پیچیده می‌کند. حضور شخصی مثل پزشکیان که دست دوستی به‌سمت طیف‌های مختلف دراز کرده، روزنۀ امیدی است به یک آغاز؛ یک آغازی که شایسته‌سالار است و نگاهی تشکلی و حزبی به دولت ندارد. در ادامه به ۱۰ حوزۀ استراتژیک و بنیادین در ارتباط با صنعت گردشگری کشور اشاره می‌کنم.

 آتش‌سوزی جنگل‌ها در کانادا به شهر گردشگری «جاسپر» رسیده است و این آتش‌سوزی، ویرانی‌های گسترده‌ای را در این شهر به بار آورده است.