۲۰ مهرماه ۱۴۰۳ «علی آقامحمدی»، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در جریان بازدید از دستاوردهای شهرداری تهران در «نمایشگاه شهر پایدار» گفت: «معتقدم ایجاد سامانه هشدار سریع زلزله را می‌توان مهمترین کار شهرداری تهران دانست و اگر شهرداری بخواهد ارائه‌ای از دستاورد خود به مردم در یک کلمه داشته باشد همین یک سامانه کافی است.» معاون پیشگیری و کاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران روز یکشنبه ۱۱ شهریور در یک برنامه تلویزیونی گفت: «زمستان امسال -۱۴۰۳- سامانه هشدار سریع زلزله و سیل تهران را راه‌اندازی می‌کنیم، با این سامانه حدود ۱۲ ثانیه قبل از زلزله پیامک هشدار اعلام می‌شود تا اقداماتی صورت گیرد.»

سال‌ها قبل، زمانی که در شهر کرمان دانشجو بودم، شبی در کوپهٔ قطار تهران-کرمان همسفر مردی میانسال بودم که مدرک دکتری ریاضی داشت. امروز را نمی‌دانم، ولی آن‌زمان دانشگاه کرمان و پژوهشکدهٔ «ماهانی» قطب ریاضی کشور بود و دانشجویان زیادی در رشته‌های مختلف ریاضی در آن تحصیل می‌کردند. آن‌شب، صحبتمان با آن آقای دکتر به اینجا کشید که علوم پایه مانند ریاضیات، مادر علوم و فناوری‌های نوپدید هستند از جمله اینکه «در شرکت (خودروسازی) بی‌.ام.و چند صد ریاضی‌دان مشغول به کارند.» اگرچه در آن زمان این حرف برای من و دیگر همسفران دانشجو در آن کوپهٔ قطار کمی عجیب و غیرقابل هضم بود، اما حالا با گسترش فناوری‌های جدید درک جملهٔ آن آقای دکتر برایم آسانتر است.

|پیام ما| جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ به «جان هاپفیلد» (John Hopfield) و «جفری هینتون» (Geoffrey Hinton) دو دانشمند فیزیکدان رسید. آن‌طورکه اعلام شده، این جایزه «به‌خاطر اکتشافات و اختراعات مهم و اساسی‌ای که امکان یادگیری ماشین از طریق شبکه‌های عصبی مصنوعی را فراهم می‌کند» به این دو دانشمند اعطا شده است. هاپفیلد و هینتون با الهام از ایده‌های فیزیک و زیست‌شناسی، سیستم‌های رایانه‌ای را توسعه دادند که می‌توانند الگوهای موجود در مجموعه داده‌ها را به‌خاطر بسپارند و از آنها یاد بگیرند. جالب اینکه این دو دانشمند هیچ‌گاه به‌طور مستقیم با یکدیگر همکاری نکرده‌اند، اما آنها براساس کارهای یکدیگر روی توسعهٔ پایه‌های ایجادشده در یادگیری ماشین و هوش مصنوعی (AI) کار کرده‌اند. و نکتهٔ دیگر اینکه پژوهش‌های این دو دانشمند در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی انجام شده، اما حالا که نتایج درخشان این اقدامات مشخص شده است افتخار دریافت مهمترین جایزهٔ علمی جهان را نصیب آنها کرده است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به «دیوید بیکر»، «جان جامپر» دانشمندان آمریکایی و «دمیس هسابیس»، دانشمند انگلیسی تعلق گرفت.

|پیام ما| بحران، بحران، بحران… و هربار این کلمه را می‌شنویم انگار با بحران‌های بیشتر روبه‌روییم و همه‌چیز دلهره‌آورتر می‌شود. اما نکته اینجاست که با هر چالشی فرصتی به‌وجود می‌آید. از کمبود مسکن ارزان‌قیمت گرفته تا رکود اقتصادی و شرایط اضطراری آب‌وهوایی، همیشه یک چالش جدید وجود دارد که درها را به روی فرصت‌های جدید باز می‌کند. اما حقیقت این است که هیچ‌یک از اینها رویدادهای مجزا نیستند. همهٔ آنها به‌نوعی به‌هم مرتبط هستند و جنبه‌های مختلف یک موضوع را تشکیل می‌دهند. شاید یکی از مواردی که کمتر به آن اشاره شده، بحران جهانی غذاست که بی‌صدا در حال رشد است و قرار است در آینده‌ای نزدیک بیشتر مطرح شود؛ چراکه این موضوع چالش‌های مختلفی را برای تولید مواد غذایی در آینده به‌ویژه در شهرها ایجاد می‌کند.

|پیام ما| تصور اینکه یک روز از خواب بیدار شویم و ببینیم که هم اینترنت و هم شبکهٔ تلفن قطع شده است و هیچ وسیلهٔ ارتباطی دیگری نیز در دسترس نیست، وحشتناک است؛ چرا که ما عادت داریم با دریافت اطلاعات از اطرافمان، برنامهٔ روزانه‌مان را تنظیم کنیم و حتی تصمیم‌گیری‌های بلندمدت خودمان را انجام دهیم. اینکه بدانیم امروز قرار است باران ببارد تا لباسی مناسب روز بارانی بپوشیم یا آنکه بدانیم قیمت ارز و طلا در بازار چه وضعیتی دارد تا بر اساس آن برای سرمایه‌گذاری تصمیم بگیریم، نمونه‌هایی از این اطلاعات هستند. جالب آنکه گیاهان نیز از شبکه‌ای ارتباطی بهره می‌گیرند که هم مواد غذایی و آب را بین یکدیگر تبادل می‌کنند و هم اطلاعات ارزشمندی را برای تصمیم‌گیری‌های آینده در این شبکه به‌ اشتراک می‌گذارند. «سون باتک» (Sven Batke) معاون بخش تحقیقات و تبادل اطلاعات در دانشگاه «اج هیل» (Edge Hill) انگلستان، در این مقاله اطلاعات جالبی دربارهٔ این شبکهٔ ارتباطی گیاهان ارائه می‌کند. او می‌گوید که احتمالاً به‌زودی می‌توانیم زبان ارتباطی گیاهان با یکدیگر را ترجمه کنیم و این‌ کار علاوه‌بر آنکه در کشاورزی کاربردهای فراوانی دارد، می‌تواند ما را در حفظ و احیاء اکوسیستم‌های جهان یاری کند.

بهزاد قاسمی، کارشناس امنیت سایبری و موسس آزمایشگاه امنیت سایبری آورکلاک، با بررسی دقیق حملات سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی، گزارشی جامع ارائه کرده است. در این گزارش، بهزاد قاسمی به سوالات مهمی از جمله چگونگی شکل‌گیری این حملات، میزان خسارات وارده، روش‌های شناسایی آن‌ها و راهکارهای مقابله با این تهدیدات جدید پاسخ می‌دهد.