بایگانی مطالب برچسب: حفاظت مشارکتی
دنا زیر تیغِ ماندگان
مردادماه خبری منتشر شد مبنیبر اینکه شورایعالی محیط زیست در جلسهای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبهای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظتشدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظتشده و ذخیرهگاه زیستکره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. همزمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایههای دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظتشده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همهچیز در «اما و اگر» و بیاطلاعی پیش میرود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیشازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیستمحیطی و منطقیای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظتشده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟
برنامه نجات یوز
«ابتدا باید تهدیدها و مشکلات زیستگاهها را رفع کنیم و به موازات آن پروژهٔ تکثیر در اسارت را در دستورکار داریم، اما اولویت، رفع موانع حضور یوز در زیستگاههاست.» اینها، اولین اظهارنظرهای «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، دربارهٔ گونههای حیاتوحش است. گفتههایی که نشان میدهد در این دولت نیز «یوز» و حفاظت از آن از حساسیت ویژهای برخوردار خواهد بود. در کنار رایزنی با وزارت راهوشهرسازی و سایر وزارتخانهها در زیستگاه چه فعالیتهایی باید انجام شود؟ در گفتوگو با «عطیه تک تهرانی»، کارشناس حیاتوحش که سالها تجربهٔ کار میدانی در زیستگاههای یوز و حفاظت از این گونه را دارد، دراینباره پرسیدیم.
اعداد ناچیز بودجه دولتی برای حفاظت
در دورهٔ سهسالهٔ ریاست «علی سلاجقه» بر سازمان حفاظت محیطزیست بسیاری از مدیران این سازمان ترجیح دادند در حاشیهٔ امن خود باشند و حداکثر تلاششان دوری از رسانه یا انجام هر اقدام حاشیهساز بود. «حسن اکبری»، معاون محیطزیست طبیعی سازمان حفاظت محیطزیست، از معدود مدیرانی بود که با رسانهها ارتباط داشت. سه سال پیش انتخاب او با توجه به سابقه و تجربهای که داشت امیدواریهای زیادی ایجاد کرد، هرچند در پایان این دوره با انتقاداتی از سوی کارشناسان حیاتوحش مواجه شد. با پایان کار دولت قبل و جابهجایی مدیران، بار دیگر سراغ «حسن اکبری» رفتیم و از او دربارهٔ نقاط قوت و ضعف کارش پرسیدیم.
سهم بخش خصوصی از حفاظت افزایش یابد
«امیدوارم بتوانیم در کنار هم، محیطزیست رنجور و آسیبدیدۀ کشور را حفاظت و شرایط بهتری را فراهم کنیم. حفاظت از محیطزیست، نه راهی راحت است و نه بر سر آن کسی پولی به دست میآورد. این راه جز عشق و جانفشانی و تلاش شبانهروزی نیست.» اینها گفتههای «سعید یوسفپور»، مدیرکل محیطزیست استان چهارمحالوبختیاری در افتتاحیۀ دومین همایش ملی «پارکهای ملی و مناطق تحت حفاظت» در سالن جلسات پارک ملی «تنگ صیاد» بود. در حین نشستن و برخاستن، او گاهی آرام دست به سمت پهلو میبرد تا بتواند درد کلیه را اندکی آرام کند. وضعیت او در این سه روز یعنی از شنبه ۲۴ تا دوشنبه ۲۶ شهریور، همان است که خود اشاره میکند؛ «تلاش شبانهروزی» و «راهی سخت و دشوار»!
پریشانحالی داغداغان
«قزاآن» یکی از مناطق بکر دشت کاشان است؛ یکی از روستاهای مرتفع واقع در منطقۀ حفاظتشدۀ «قمصربرزک» که به «بام کاشان» نیز شهرت دارد.رخسارههای خشن با کوههای مرتفع، اقلیم سرد و خشک در کنار بارشهای مناسب، تنوعزیستی قابلقبولی در این بخش از منطقۀ حفاظتشده به وجود آورده است.
تغییر رفتار به جای فرهنگسازی
در سالهای اخیر، پرسش «چگونه میتوانیم از مـحیـطزیسـت حـفاظت کنـیـم؟» ذهـن بـسـیـاری را بـه خـود مـشــغـول کـرده و بـه راهحــلهـای متعـددی از جـمـله قـوانـیـن سختگیرانه تا اصلاحات آموزشی منجر شده است؛ هرچند این پاسخها مزایای خود را دارند و عمدتاً بر «فرهنگسازی» تأکید میکنند، اما باید توجه داشت که «فرهنگسازی» مفهومی پیچیده و چندوجهی است؛ فرآیندی بلندمدت اسـت کـه نـیـازمـنـد تـلاشهـای مـداوم و محرکهای قـوی بـرای اجرا و اثرگذاریست. بااینحال، در زمینۀ حفـاظت از محیطزیست، شاید بهتر باشد تمرکز خود را از هدف انتزاعی «فـرهـنگسـازی» بـهسـوی هـدف عـملیتر «تغییر رفتار» معطوف کنیم.
«مشارکت» حلقۀ مفقوده محیطزیست
«رئیسجمهور با صدور حکمی، خانم دکتر شینا انصاری را باتوجهبه مراتب شایستگی، تجارب ارزندۀ مدیریتی و سوابق اجرایی، به سمت معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست منصوب کرد.» این خبر همان لحظۀ بارگذاری، بهسرعت دستبهدست شد. گروهی پیش از این اعلام و خطاب به رئیسجمهور، برخی ساعتی بعد از شنیدن خبر و گروه دیگری در روزهای اخیر، شروع به بیان مطالباتشان کردند؛ مطالباتی که گاهی در تناقض با هم هستند و اجرای خواستۀ یک گروه، به نارضایتی گروه دیگر منجر میشود. البته دربارۀ برخی موارد نظیر آنچه به سیاستهای کلی مربوط است، اتفاقنظر وجود دارد، همچنان که دربارۀ رفع موانع از محیطزیست، این توافق آراء به چشم میخورد.
پارک ملی گلستان در خطر است
«خانم فاطمه! این موضوع را پیگیری کنید.» این جمله در بیش از ۳۰ پیام صوتی که در بازۀ زمانی بین ۲:۴۹ تا ۳:۱۷ بامداد برایم فرستاده، شش بار تکرار شده است. «علی گودرزی» از فعالان محیطزیست و اعضای شورای راهبری پارک ملی گلستان، از همان زمان که رفتن «مهدی تیموری» از ریاست پارک ملی گلستان مطرح شد، تا امروز یکی از پیگیرترینها برای مشخصشدن وضعیت پارک است. او در پیامهای مکررش تأکید میکند، وضع پارک ملی گلستان خوب نیست و «علی سلاجقه» رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، باید پاسخگو باشد.
