بایگانی مطالب برچسب: حفاظت مشارکتی

اعداد ناچیز بودجه دولتی برای حفاظت

در دورهٔ سه‌سالهٔ ریاست «علی سلاجقه» بر سازمان حفاظت محیط‌زیست بسیاری از مدیران این سازمان ترجیح دادند در حاشیهٔ امن خود باشند و حداکثر تلاششان دوری از رسانه یا انجام هر اقدام حاشیه‌‌ساز بود. «حسن اکبری»، معاون محیط‌زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، از معدود مدیرانی بود که با رسانه‌ها ارتباط داشت. سه سال پیش انتخاب او با توجه به سابقه‌ و تجربه‌ای که داشت امیدواری‌های زیادی ایجاد کرد، هرچند در پایان این دوره با انتقاداتی از سوی کارشناسان حیات‌وحش مواجه شد. با پایان کار دولت قبل و جابه‌جایی مدیران،‌ بار دیگر سراغ «حسن اکبری» رفتیم و از او دربارهٔ نقاط قوت و ضعف کارش پرسیدیم.

سهم بخش خصوصی از حفاظت افزایش یابد

«امیدوارم بتوانیم در کنار هم، محیط‌زیست رنجور و آسیب‌دیدۀ کشور را حفاظت و شرایط بهتری را فراهم کنیم. حفاظت از محیط‌زیست، نه راهی راحت است و نه بر سر آن کسی پولی به دست می‌آورد. این راه جز عشق و جان‌فشانی و تلاش‌ شبانه‌روزی نیست.» این‌ها گفته‌های «سعید یوسف‌پور»، مدیرکل محیط‌زیست استان چهارمحال‌وبختیاری در افتتاحیۀ دومین همایش ملی «پارک‌های ملی و مناطق تحت حفاظت» در سالن جلسات پارک ملی «تنگ صیاد» بود. در حین نشستن و برخاستن، او گاهی آرام دست به سمت پهلو می‌برد تا بتواند درد کلیه را اندکی آرام کند. وضعیت او در این سه روز یعنی از شنبه ۲۴ تا دوشنبه ۲۶ شهریور، همان است که خود اشاره می‌کند؛ «تلاش شبانه‌روزی» و «راهی سخت و دشوار»!

پریشان‌حالی داغداغان‌

«قزاآن» یکی از مناطق بکر دشت کاشان است؛ یکی از روستاهای مرتفع واقع در منطقۀ حفاظت‌شدۀ «قمصربرزک» که به «بام کاشان» نیز شهرت دارد.رخساره‌های خشن با کوه‌های مرتفع، اقلیم سرد و خشک در کنار بارش‌های مناسب، تنوع‌زیستی قابل‌قبولی در این بخش از منطقۀ حفاظت‌شده به وجود آورده است.

تغییر رفتار به جای فرهنگ‌سازی

در سال‌های اخیر، پرسش «چگونه می‌توانیم از مـحیـط‌زیسـت حـفاظت کنـیـم؟» ذهـن بـسـیـاری را بـه خـود مـشــغـول کـرده و بـه راه‌حــل‌هـای متعـددی از جـمـله قـوانـیـن سخت‌گیرانه تا اصلاحات آموزشی منجر شده است؛ هرچند این پاسخ‌ها مزایای خود را دارند و عمدتاً بر «فرهنگ‌سازی» تأکید می‌کنند، اما باید توجه داشت که «فرهنگ‌سازی» مفهومی پیچیده و چندوجهی است؛ فرآیندی بلندمدت اسـت کـه نـیـازمـنـد تـلاش‌هـای مـداوم و محرک‌های قـوی بـرای اجرا و اثرگذاری­‌ست. بااین‌حال، در زمینۀ حفـاظت از محیط‌زیست، شاید بهتر باشد تمرکز خود را از هدف انتزاعی «فـرهـنگ‌سـازی» بـه‌سـوی هـدف عـملی‌تر «تغییر رفتار» معطوف کنیم.

«مشارکت» حلقۀ مفقوده محیط‌زیست

«رئیس‌جمهور با صدور حکمی، خانم دکتر شینا انصاری را باتوجه‌به مراتب شایستگی، تجارب ارزندۀ مدیریتی و سوابق اجرایی، به سمت معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست منصوب کرد.» این خبر همان لحظۀ بارگذاری، به‌سرعت دست‌به‌دست شد. گروهی پیش از این اعلام و خطاب به رئیس‌جمهور،‌ برخی ساعتی بعد از شنیدن خبر و گروه دیگری در روزهای اخیر، شروع به بیان مطالباتشان کردند؛ مطالباتی که گاهی در تناقض با هم هستند و اجرای خواستۀ یک گروه،‌ به نارضایتی گروه دیگر منجر می‌شود. البته دربارۀ برخی موارد نظیر آنچه به سیاست‌های کلی مربوط است،‌ اتفاق‌نظر وجود دارد، همچنان که دربارۀ رفع موانع از محیط‌زیست، این توافق آراء به چشم می‌خورد.

پارک ملی گلستان در خطر است

«خانم فاطمه! این موضوع را پیگیری کنید.» این جمله در بیش از ۳۰ پیام صوتی که در بازۀ زمانی بین ۲:۴۹ تا ۳:۱۷ بامداد برایم فرستاده، شش بار تکرار شده است. «علی گودرزی» از فعالان محیط‌زیست و اعضای شورای راهبری پارک ملی گلستان، از همان زمان که رفتن «مهدی تیموری» از ریاست پارک ملی گلستان مطرح شد، تا امروز یکی از پیگیرترین‌ها برای مشخص‌شدن وضعیت پارک است. او در پیام‌های مکررش تأکید می‌کند، وضع پارک ملی گلستان خوب نیست و «علی سلاجقه» رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، باید پاسخگو باشد.

با محیط‌زیست انسانی بیگانه نیستم

کارشناس‌، رئیس شهرستان،‌ کارشناس مسئول،‌ فرماندۀ یگان‌، معاون مدیرکل و مدیرکل،‌ بخشی از پست‌هایی است که «سعید یوسف‌پور» به‌عنوان یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست دارد. نام او گرچه در میان هشت کاندیدای اصلی نیست، اما ازآن‌رو که این مصاحبه پیش از انتخاب هشت نفر انجام شده و از سوی دیگر امکان انتخاب افرادی خارج از این فهرست وجود دارد‌، تصمیم به انتشار آن گرفتیم. از سعید یوسف‌پور پرسیدیم چه راهکاری برای امنیتی‌زدایی از محیط‌زیست دارد؟ چطور می‌خواهد حقابۀ تالاب‌ها را طلب کند و آیا پاشنۀ آشیل او، محیط‌زیست انسانی نیست؟

راه حفظ تنوع زیستی مدیریت مشارکتی است

«شینا انصاری» ۲۴ سال قبل با قبولی در آزمون استخدامی وارد سازمان حفاظت محیط‌زیست شد و مراتب اداری را یکی‌یکی بالا رفت. برای چند سالی در شهرداری به فعالیت‌هایش در حوزۀ محیط‌زیست ادامه داد و حالا قصد بازگشت به این سازمان را دارد. شینا انصاری یکی از کاندیداهای زن ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست است که جزئی از بدنۀ این سازمان به شمار می‌آید. در گفت‌وگو با شینا انصاری، از او پرسیدیم آیا می‌تواند اولویت‌هایی که در برنامه‌هایش اشاره کرده‌ را اجرایی کند؟ با مشکل کمبود بودجه چه می‌کند و جایگاه زنان به‌ویژه در حوزۀ محیط طبیعی چطور خواهد بود؟ برنامۀ حفاظت مشارکتی چقدر قابل تسری‌یافتن به سایر مناطق است؟ و برنامه‌ای برای امنیتی‌زدایی از این حوزه دارد؟