چطور ۱۵ هکتار جنگل‌تراشی نادیده گرفته می‌شود؟

هجده بانوی پژوهشگر دانشگاه تهران، در فهرست پراستنادترین پژوهشگران ملی و بین‌المللی قرار دارند.

|پیام ما|بحران کمبود بارش در ایران، اکنون به یک هشدار جدی تبدیل شده است. در سال آبی جاری که از مهرماه آغاز شده و تا دی‌ماه ادامه داشته، کشور با کاهش ۴۵.۸ درصدی بارش‌ها مواجه شده است. این آمار که نشان‌دهنده شرایط بحرانی در بخش‌های مختلف کشور است، نگرانی‌ها را در مورد آینده منابع آبی و وضعیت کشاورزی شدت بخشیده است. درحالی که سیلاب‌های فصلی در نقاط مختلف جهان اخبار رسانه‌ها را پر کرده، ایران گرفتار کم‌بارشی و خشک‌سالی است. وضعیت آبی کشور به نقطه‌ای رسیده که می‌تواند تأثیرات اقتصادی، اجتماعی و حتی زیست‌محیطی گسترده‌ای به همراه داشته باشد.

درنتیجه سنجش از دور، عکس‌های هوایی کهن، تصاویر ماهواره‌ای و ترکیب آن با داده‌های بررسی‌های فشرده میدانی باستان‌شناسی، یک دستگرد یا زمین کشاورزی بزرگ مقیاس در دشت محمدآباد-باغدشت در جنوب جره فارس کشف شد. به‌گفته «پارسا قاسمی»، دکترای باستان‌شناسی، از دانشگاه پاریس ۱ پانتئون-سوربن و متخصص باستان‌شناسی چشم‌انداز، این دستگرد در سال ۸۵ در بررسی‌های او شناسایی شده بود که فرایند مستندسازی و برداشت آن طی یک دهه گذشته انجام شده است.

اهالی گمرکان عزادارند. دو روز قبل در تقاطع جاده روستایی و جاده معدن در این منطقه گویا به‌دلیل آنکه بار کامیون‌های شن در محل تقاطع در جاده ریخته بود، تصادف می‌شود و دو فرزند یک خانواده که کمربند ایمنی هم نداشتند از دست می‌روند و فرزند سوم هم در کماست. از ۱۰ سال قبل که پای معدن‌کاوان به دهنه گمرکان و امگز رسید تا حالا آنچه نصیب محلی‌ها شده، ویرانی بوده است. دهنه گمرکان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان عنبرآباد و از توابع جنوب و مرکز رشته‌کوه جبالبارز استان کرمان است. نقطه‌ای پرشده از درختان بنه و بادام که در روزهای اخیر برای ساخت جاده معدنی، بخش عمده آنها از ریشه کنده‌ شده‌اند. گشت‌های منابع طبیعی پنجشنبه هفته گذشته و بعد از اعلام محلی‌ها به منطقه رفتند و مقابل کار ایستادند، اما آنچه هویداست، فعالیت افسارگسیخته چند شرکت معدنی برای برداشت مس است که برای این کار زمین‌های آباواجدادی ساکنان این منطقه در سال‌های گذشته و بدون اعلام، به‌عنوان زمین‌های ملی تعیین شده است. محلی‌ها سند، بنچاق‌ و هر برگه‌ای را که نشان از مالکیت آنها داشت، برای شکایت برده‌اند؛ اما تاکنون نتیجه‌ای نداشته است و زمین‌ها بعد از آنکه اراضی ملی شدند، به‌جای حفظ و حراست به معدن‌کاوان سپرده‌ شده‌اند.

فرسایش خاک در ایران به بحران تبدیل شده است؛ آمارها نشان می‌دهند که کشور ما در این زمینه در رتبه‌های نخست جهانی قرار دارد

در پنج دهه گذشته ما شاهد روند تغییر بارش هستیم، به‌شکلی که نزولات جوی ما به‌شدت کم شده است. هم‌زمان ما دچار روند افزایش دما هستیم. از طرف دیگر، منابع آب تجدیدپذیر ایران به‌دلیل این موارد که ذکر شد، به‌ویژه کاهش نزولات جوی از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب در سال ۱۳۷۳ به ۱۰۳ میلیارد در سال ۱۴۰۰ رسیده است که البته در صحت این عدد هم شک و شبهه زیادی وجود دارد و بسیاری از کارشناسان این عدد را عدد واقعی نمی‌دانند. در سال ۱۳۵۲ متوسط دمای ما ۱۶.۶ درجه سانتی‌گراد بوده است، اما در سال ۱۴۰۰ این عدد به ۱۸.۶۵ صدم رسیده است. از نظر بارش هم در همین بازه زمانی ما ۲۳۶ میلی‌متر باران در سال را ثبت کرده بودیم که اکنون این عدد به ۱۷۲ میلی‌متر رسیده است. در مورد مصارف هم اعداد قابل‌توجه است. در مورد مصارف ما از ۸۱ میلیارد مترمکعب در سال ۱۳۷۳ در سال ۱۳۹۹ به حدود ۹۳ میلیارد مترمکعب. اگر همین روند را به‌صورت خطی در نظر بگیریم، داریم ۹۰ درصد از این ۱۰۳ میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر موجود را استفاده می‌کنیم. این میزان برداشت درحالی‌است که براساس شاخص‌هاس مختلف برداشت بیش از ۴۰ آستانه بسیار پرخطر ارزیابی می‌شود. این‌هم درحالی‌است که ما بیش از دو برابر از این عدد جلوتر هستیم.