بیش از ۲۳ روز از قطعی سراسری اینترنت می‌گذرد. البته به‌تازگی بعضی از سایت‌های پژوهشی و ابزارهای هوش‌ مصنوعی تا حدی آزاد شده‌اند، اما این دسترسی همچنان با قطعی و وصلی همراه است و همه ابزارهای پژوهشی مورد نیاز دانشجویان را در بر نمی‌گیرد. در این مدت بسیاری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی با مشکلاتی روبه‌رو شده‌اند که هیچ‌وقت تصورش را هم نمی‌کردند؛ مشکلی بزرگ اما به‌سادگی دانلود یک مقاله خارجی یا ترجمه جمله‌ای که به‌درستی معنای دقیق آن را درک نکرده‌اند. این وضعیت نه‌تنها فعالیت‌های علمی دانشجویان را مختل کرده، بلکه موجب دلسردی آنها از کار دانشگاهی می‌شود. در این گزارش از سختی کار دانشجویان در این اوضاع و احوال پرسیده‌ایم.

از کودکان و نوجوانان دستگیر و بازداشت‌شده در حوادث اخیر چه می‌دانیم؟ هنوز آمار دقیقی از افراد زیر ۱۸ سال بازداشتی از سوی هیچ نهادی منتشر نشده، کمااینکه درباره بزرگسالان هم هنوز آمار و عدد مشخصی اعلام نکرده‌اند. فقط روز سه‌شنبه (۷ بهمن) مدیرکل مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی آموزش‌وپرورش اعلام کرده بود «بسیاری از نوجوانان دستگیرشده‌ در حوادث اخیر بازماندگان از تحصیل بودند» و روز چهارشنبه (۸ بهمن) دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک درباره رسیدگی به پرونده افراد زیر ۱۸ سال که در این حوادث بازداشت شده‌اند، گفت: «عدد و آمار مشخصی ندارم که نشان دهد فردی زیر ۱۸ سال بازداشت شده باشد.» او همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود در گفت‌وگو با «ایلنا» عنوان کرده: «اجازه نمی‌دهیم برای افراد زیر ۱۸ سال در محاکم و دادگاه‌ها از عنوان مجرمانه استفاده شود» و «اگر جایی در معارض با قانون شناخته شوند، به مراکز اصلاح و تربیت منتقل می‌شوند». اما نکته مهم و متفاوت میان دو گروه کودکان و بزرگسالان این است که بارها فعالان حقوق کودک درباره تبعات دستگیری کودکان هشدار داده‌اند و گفته‌اند باید با آنان با مدارا برخورد شود؛ چراکه روان آنها پس از دستگیری و بازداشت به‌سختی قابل‌بازیابی است. در گفت‌وگو با «منصور مقاره عابد»، فعال حقوق کودک و وکیل دادگستری، صحبت‌های دبیر مرجع ملی حقوق کودک را بررسی کرده‌ایم.

بیش از سه هفته از وقوع اعتراضات اخیر در ایران و وقایع پس ‌از آن می‌گذرد. تأثیر این وقایع بر سلامت روان جامعه موجب شده است «وحید شریعت»، رئیس انجمن روان‌پزشکی ایران، در گفت‌وگو با «پیام ما» از احتمال افزایش اختلالات سلامت روان و بروز رفتارهای خودکشی ابراز نگرانی کند و هم‌زمان «محمدرضا شالبافان»، مدیرکل سلامت روان وزارت بهداشت، در مورد تبعات روانی تصاویر خشونت‌آمیز هشدار ‌دهد.

|پیام ما| «۴۰۰ ساعت»؛ نت‌بلاکس، سازمان مستقل نظارت بر اینترنت، ظهر دوشنبه، ۶ بهمن، خاموشی سراسری اینترنت را با همین دو کلمه توصیف کرد. همین دو کلمه، یعنی چقدر خسارت؟ معاون وزیر ارتباطات چندی پیش میزان زیان روزانه کسب‌وکارها را ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان برآورد کرد؛ جمع این رقم در هجدهمین روز قطعی سراسری شبکه جهانی به ۷.۲ تا ۱۰.۸ هزار میلیارد تومان می‌رسد. اکنون در تازه‌ترین برآورد، وزیر ارتباطات از روزانه ۵ هزار میلیارد تومان خسارت به اقتصاد کل کشور و هر روز حدود ۵۰۰ میلیارد تومان ضرر اقتصاد دیجیتال گفته است. بنابراین، ۱۸ روز قطعی اینترنت تاکنون ۹۰ هزار میلیارد تومان به پیکره اقتصاد و ۹ هزار میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال ضربه زده است. در این شرایط تا کی می‌توان دوام آورد؟

درحالی‌که تورم نقطه‌به‌نقطه خانوارهای کشور در دی‌ماه ۱۴۰۴ به ۶۰ درصد رسیده و شاخص قیمت مصرف‌کننده تنها در یک ماه ۷.۹ درصد افزایش یافته است؛ تورم سالانه نیز با عبور از ۴۴.۶ درصد نسبت به ماه قبل ۲.۴ درصد افزایش یافته و شکاف تورمی میان دهک‌های هزینه‌ای به ۳.۳ درصد رسیده است. «مرتضی افقه»، استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفت‌وگو با «پیام ما» دلیل این جهش‌های تورمی را تصمیم‌های اشتباه ارزی دولت و آنچه به آن جراحی اقتصادی گفته می‌شود، می‌داند.

قطع سراسری اینترنت به روز هفدهم رسیده است. کاربران از ساعت ۸ غروب هجدهم دی در «شبکه ملی اطلاعات» یا آنچه «اینترنت ملی» خوانده می‌شود، گیر افتاده‌اند و فضای ارتباطی همچنان بسته است. مسئولان دیگر خودشان پیش افتاده و عدد خسارت ادامه این روند را اعلام می‌کنند؛ روزانه دو تا سه هزار میلیارد تومان. کاربران چند روزی است که شاهد نوساناتی در اتصال هستند و وعده‌هایی درباره بازگشت اینترنت به «وضعیت عادی» داده می‌شود؛ اما هنوز نشانه‌ای از گشایش دیده نمی‌شود. در سومین هفته قطع اینترنت بین‌المللی و ضربه‌های سهمگین آن به کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ، سهم‌خواهی برای «اینترنت طبقاتی» شکل دیگری به خود گرفته است. «وحید فرید»، فعال و کارشناس حوزه فناوری اطلاعات در این گفت‌وگو به سؤالات «پیام ما» درباره وضعیت کنونی پاسخ می‌دهد.