مسجدجامع عتیق اصفهان، کهن‌ترین سند زنده معماری اسلامی در ایران و یکی از شاخص‌ترین آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، این روزها با بحرانی چندوجهی روبه‌روست؛ بحرانی که دیگر صرفاً در حد «نم‌زدگی موضعی» یا «نشتی محدود تأسیسات» باقی نمانده و به‌گفته کارشناسان، به مرحله هشدار جدی رسیده است. شکستگی‌های مکرر لوله‌های آب و فاضلاب در حریم و جوار مسجد، افزایش محسوس رطوبت در بدنه و پی بنا و هم‌زمانی این رخدادها با عبور خط ۲ متروی اصفهان از نزدیکی این مجموعه تاریخی، مجموعه‌ای از نگرانی‌های فنی، حقوقی و مدیریتی را ایجاد کرده که نمی‌توان آن را با توضیحات مقطعی یا اقدامات کوتاه‌مدت فروکاست.

|پیام ما| برای درک اینکه گردشگری صنعتی آسیب‌پذیر در تمام دنیاست، نیازی به داشتن تخصص این حوزه نیست. آنها که کمترین آگاهی را در مورد گردشگری دارند، می‌دانند کمترین میزان تهدید امنیت در مقصد، گردشگران را از سفر به آن منصرف می‌کند. کمترین نشانه از بحران اقتصادی در یک کشور بر میزان سفرهای داخلی آن کشور اثر مستقیم دارد. با علم به این قواعد جهانی می‌شود خوش‌بینی را کنار گذاشت و از پشت عینک واقع‌بینی به شرایط کشوری که تقریباً تمام بازارهای هدف آن نامش را در لیست قرمز سفر شهروندانشان قرار داده‌اند و جنگ بیش از همیشه به مرزهایش نزدیک شده و مردمش هم شرایط معیشتی خوبی ندارند، نگاه کرد. آیا می‌توان نشانی از رونق و امیدواری در گردشگری این کشور دید؟

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران گفت: پنج اثر تاریخی مازندران در فهرست آثار واجد ارزش آثار تاریخی‌فرهنگی به ثبت رسید.

جنگل‌های هیرکانی، نوار سبز و کهنسالی که سواحل جنوبی دریای خزر تا دامنه‌های شمالی البرز را در بر می‌گیرد، نه‌تنها بخشی از چشم‌انداز طبیعی ایران، بلکه صفحه‌ای زنده از تاریخ تکامل کره زمین است. این جنگل‌ها با قدمتی بیش از ۳۰ میلیون سال، از بازمانده‌های دوره ترشیاری و از معدود مناطقی‌اند که دوران یخبندان را پشت سر گذاشته و در برابر تحولات اقلیمی و زمین‌شناختی مقاومت کرده‌‌اند. هیرکانی‌ها تنها جنگل‌هایی نیستند که در طول هزاران سال دوام آورده‌اند؛ آنها یکی از «فسیل‌های زنده» سیاره زمین‌اند؛ آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه تکامل گیاهان، تنوع ژنتیکی و فرایندهای زیستی و میراثی که در سال ۲۰۱۹ به‌عنوان یک ارزش جهانی استثنایی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

با وجود گذشت نزدیک به هزار سال از نگارش «تاریخ بیهقی»، یاد «ابوالفضل بیهقی» چنانکه باید، در زادگاهش زنده نیست. بنای یادمان او در روستای «حارث‌آباد» بیست سال است که نیمه‌تمام رها شده، اما هم‌زمان گروهی از پژوهشگران و دوستداران زبان فارسی تلاش کرده‌اند با برگزاری مراسمی در روز بیهقی، اول آبان، در کنار همین بنای نیمه‌کاره در حارث‌آباد، یاد نویسنده‌ بزرگ نثر فارسی را زنده نگه دارند. «مهدی سیدی‌فَرُّخَد»، پژوهشگر تاریخ بیهقی، از جمله افرادی است که سال‌ها بر روی نسخه‌های خطی این اثر کار کرده و حالا از ضرورت توجه دوباره به میراث بیهقی می‌گوید: «اهل قلم و سواد باید بیهقی را بخوانند و با آن آشنا شوند. هر کس قلم به دست می‌گیرد، باید بداند پشتوانه‌ زبان فارسی در نثر، از او آغاز می‌شود.»

|پیام ما| وقوع آتش‌سوزی در بازارهای تاریخی شهرهای مختلف کشور، در سال‌های اخیر بارها منجر به بروز خسارات فراوانی شده است. در برخی از این موارد، خسارت‌های جدی به میراث فرهنگی و تاریخی هم وارد آمده است. اما تمام این آتش‌سوزی‌ها یک فصل مشترک دارند و آن بی‌توجهی‌ مستمر مدیران شهری و مسئولان میراث‌فرهنگی به مسئله ایمنی این مراکز است. در غالب موارد علت آتش‌سوزی‌ها در بازار اصفهان و تبریز و تهران و شهرهای دیگر، اتصال سیم‌های برق عنوان شده است. اما همچنان سیم‌های برق در بخش‌های مختلف بازار به حال خود رها شده و تجهیزات مدرن مورد نیاز حجره‌های بازار، روی همان زیرساخت‌های فرسوده بازار سوار می‌شوند و کسی به نوسازی و ساماندهی شبکه توزیع برق در دالان‌های بازار فکر نمی‌کند تا روزی که فاجعه از راه برسد. «جلال ملکی»، سخنگوی سازمان آتش‌نشانی، اخیراً هشدار داده است مدیران شهری فکری به حال وضعیت ایمنی بازار تهران کنند. هرچند اظهارات او متمرکز بر وضعیت بازار تهران است، اما بسیاری از بازارهای تاریخی در شهرهای دیگر هم شرایطی مشابه بازار تهران دارند و توجه به ایمنی آنها موضوعی است که چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد. بازارهایی که مثل یک بمب ساعتی هر لحظه ممکن است فاجعه بیافرینند و با‌توجه‌به اظهارات ملکی درباره محدودیت‌های امدادرسانی در این محدوده از شهر، می‌تواند ابعاد گسترده‌ای پیدا کند و خسارات قابل‌توجهی به جا گذارد و علاوه‌برآن، بخشی از هویت تاریخی شهر را برای همیشه از بین ببرد.