بازگشایی مدارس خانواده‌ها را با «هفت‌خوان هزینه‌های تحصیلی» روبه‌رو کرده است؛ از لباس فرم و لوازم‌التحریر گرفته تا سرویس و شهریه مدارس غیرانتفاعی. بررسی‌ها نشان می‌دهد حداقل هزینه یک دانش‌آموز حدود شش تا هفت میلیون تومان است و در مدارس غیرانتفاعی به بیش از ۱۵۰ میلیون تومان می‌رسد.

«لیلا» دستان و چشمانش را می‌دزدد، اما لبخندش را نه. سرش را بالا می‌گیرد و با جسارت می‌گوید: «ما پول ثبت‌نام در مدرسه نداریم، اما من می‌خوام درس بخونم.» او مانند بسیاری دیگر از دختران و پسرانی است که در سال‌های اخیر به‌خاطر اجبار در پرداخت شهریه مدارس دولتی، آن‌هم در منطقه هرندی تهران، با مشکل ثبت‌نام مواجه شده‌؛ اما امسال مشکل دوچندان است. یک مدرسه دولتی دخترانه در مقطع متوسطه در منطقه ۱۲ به‌دلیل اخراج اتباع و کم‌شدن تعداد دانش‌آموزان تعطیل شده و دانش‌آموزان ایرانی برای تحصیل باید به منطقه دیگری بروند؛ جایی که «کوچه‌های ترسناکی» دارد و رفت‌و‌آمد در آن حتی برای مادر لیلا و سایر بزرگسالان دشوار است. اگر هم به آنجا برسند با شهریه ۱۰ میلیون تومانی چه کنند؟ سخنگوی آموزش‌و‌پرورش به «پیام ما» می‌گوید این کار تخلف است و مدارس دولتی نباید شهریه دریافت کنند. اما برخورد مدیران مدارس با این دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان تلخ است. مددکار مؤسسه توانمندسازی «ندای ماندگار» که به آموزش‌و‌پرورش منطقه و بهزیستی رفته و نامه‌نگاری‌های بسیاری انجام داده هم از برخوردها گلایه دارد. این در حالی است که امسال بیش از ۲۰ دانش‌آموز ایرانی و ۳۰ دانش‌آموز اتباع به مؤسسه‌ ندای ماندگار مراجعه کرده‌اند که همگی در پرداخت شهریه مدرسه مشکل دارند. وضعیت سایر مؤسسات حمایتی هم به همین شکل است و حالا نگرانی از ترک تحصیل بچه‌ها در این مناطق بیش از گذشته قوت گرفته است.

کمتر کسی است که نام «باغچه‌بان»‌ها را نشنیده باشد. «جبار باغچه‌بان» بنیانگذار اولین مدرسه ناشنوایان در ایران بود. «پروانه»، «ثمین» و «ثمینه» فرزندان دیگر او بودند که ثمین پس از سال‌ها فعالیت در حوزه موسیقی در سال ۸۶ در استانبول درگذشت و ماندند «پروانه» و «ثمینه» که همچنان به فعالیت‌های فرهنگی ادامه می‌دادند. تا روز بیست‌وششم شهریور که «نوش‌آفرین انصاری»، دبیر شورای کتاب کودک اعلام کرد «ثمینه» که میراث‌دار و ادامه‌دهنده راه پدرش بود و حتی لقب «مادر ناشنوایان ایران» را داشت، از دنیا رفت.

کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن در میان دختران دبیرستانی به‌گفته «احمد اسماعیل‌زاده»، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، ۱۸.۲ درصد است. او می‌گوید: برخی از مدیران دبیرستان‌ها به‌دلیل برخی از باورها به طب سنتی و خرافات از توزیع قرص‌های مکمل آهن در مدارس جلوگیری می‌کنند. با‌این‌حال «اعظم گودرزی»، مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش‌و‌پرورش، در گفت‌وگو با «پیام ما» این موضوع را رد کرد و با اشاره به توزیع مکمل‌ها در ۴۰ درصد از مدارس متوسطه اول و صد درصد مدارس متوسطه دوم، از رصد و پایش میزان توزیع این قرص‌ها خبر داد. این گفته‌ها درحالی‌است که «شیرین نیرومنش»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، به «پیام ما» گفت: «لطمات جبران‌ناپذیر کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن، سلامت دختران را هدف قرار داده است و این مسئله نسل آینده ایران را تهدید می‌کند.»

«تا ۱۵ سال آینده، کشور ما به پیرترین کشور منطقه و طی ۳۰ سال آینده به یکی از پیرترین کشورهای جهان تبدیل می‌شود.» این را مدیرکل دفتر ریاست سازمان بهزیستی به «پیام ما» گفت. سال‌هاست که مسئولان هشدار می‌دهند به‌زودی جمعیت ایران پیر می‌شود. هشداری که با عبور دهه‌شصتی‌ها از سنین جوانی و میان‌سالی و پا گذاشتن به سالمندی، برنامه‌ای برای آن وجود ندارد. گاهی سازمان بهزیستی طرح‌های همچون «سلام» و «بانک زمان» را پیش می‌کشد اما معلوم نیست که اینها می‌تواند درمانی بر دردهای جامعه سالمندان آینده ایران باشد.

راهکاری جامع برای تسهیل دسترسی و پیگیری امور

|پیام‌ما| سخنگوی دولت در نشست خبری روز سه‌شنبه، ۲۴ تیر، در پاسخ به خبرنگاران در مورد اینترنت طبقاتی و محدودیت‌های دسترسی که از سوی جامعه گزارش می‌شود و همچنین کارزاری که در این‌باره راه‌اندازی شده، اعلام کرد دولت با آزادی اینترنت موافق است، اما قبل از آن، اگر برای مثال خبرنگار نیاز به اینترنت آزادتری دارد، باید به او داد. امور را نمی‌توان معطل کرد تا مسائل حل شود؛ هرچند نگاه دولت دسترسی به اینترنت آزاد است. سخنگوی دولت همچنین در مورد رفع فیلتر «واتس‌آپ» بعد از جنگ دوازده‌روزه و واکنش‌های مخالف آن نیز توضیح داد: «دنبال محدودسازی اینترنت نیستیم، اما شرایط فعلی دست مخالفان را در راستای این اقدام دولت خوب پر کرده است. رویکرد دولت از زمان روی کار آمدن، اینترنت آزاد بود. دولت باوری برای اینکه اینترنت را قطع کند، ندارد؛ اما تعدادی از پهپادها از طریق اینترنت کنترل می‌شدند و نیاز بود برای حفظ امنیت مردم به اینترنت ملی مهاجرت کنیم. باید جریان اطلاعات را به‌گونه‌ای حفظ کنیم که روایت درست منتقل شود، اما بین امنیت مردم و آزادی انتشار اخبار کدام را انتخاب می‌کنید؟ این تصمیم برای امنیت و جان مردم گرفته شد. در غیر این‌صورت رویکرد دولت اینترنت آزاد است.» موضوع رفع فیلتر از اکانت‌های ارتباطی پیش از شروع جنگ تحمیلی دوازده‌روزه نیز یکی از مطالبات مردم و البته وعده‌های انتخاباتی رئیس‌جمهوری پزشکیان بود که محقق نشد.

| پیام ما | با گذشت چند روز از وقوع حادثه در بندر شهیدرجایی، موج واکنش‌ها همچنان ادامه دارد. حادثه بزرگی که روز شنبه، ششم اردیبهشت‌ماه، رخ داد، تاکنون ۷۰ کشته و چندین نفر مفقود برجای گذاشته است. دیروز مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو اعلام کرد در جریان این حادثه تأسیسات آب‌شیرین‌کن صد هزار مترمکعبی و نیروگاه بندرعباس آسیب جدی دیده‌اند.

|پیام ما| کاهش بی‌سابقه ذخایر آب سدهای لار، لتیان، ماملو و کرج (امیرکبیر) به‌دلیل افت ۴۷ درصدی بارش نسبت به متوسط بلندمدت، تهران را در خطر جدی بی‌آبی قرار داده است. بررسی وضعیت منابع آبی تهران نشان می‌دهد رشد بی‌رویه جمعیت، کاهش بارندگی و برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی منجر به ایجاد ناترازی شدید میان منابع و مصارف شده است. پایتخت با کمتر از یک درصد مساحت کشور، بیش از ۲۰ درصد جمعیت ایران را در خود جای داده است. این عدم تناسب موجب شده فشار بر منابع آبی روزبه‌روز افزایش یابد. یکی از پیامدهای نگران‌کننده برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین است. طبق گزارش‌ها، برخی مناطق استان تهران شاهد فرونشست بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال بوده‌اند که یک زنگ خطر جدی محسوب می‌شود. مسئله‌ای که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، نیز روز شنبه در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان تهران، نسبت به آن هشدار داد و خواستار مدیریت فوری این مسئله شد.

قرعه اولین کارت زرد مجلس به‌نام وزیر کار افتاد. «احمد میدری» که نتوانست درباره انتصابات در وزارت تعاون، کار و رفاه نمایندگان مجلس دوازدهم را قانع کند، از مجلس اخطار گرفت. او که در دفاعیه خود در مجلس به انتقاد از سیاست‌زدگی نظام اداری پرداخت و آن را عامل ناکارآمدی دولت خواند، با کارت زرد مجلس روبه‌رو شد تا بیش‌ازپیش این سیاست‌بازی رخ نشان دهد.

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) به‌عنوان یکی از ارکان مهم توسعه پایدار، در سال‌های اخیر مورد توجه دولت‌ها و شرکت‌ها در سراسر جهان قرار گرفته است. در ایران نیز با وجود تلاش‌های دولت‌های مختلف برای تدوین قوانین و مقررات در این حوزه، چالش‌های عمیقی از جمله نبود شفافیت، ضعف در اجرا و عدم مشارکت جوامع محلی همچنان پابرجاست. اخیراٌ مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به بررسی نقاط ضعف و قوت سیاست‌های اخیر ایران در حوزه مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها پرداخته است. این گزارش نشان می‌دهد که قوانین موجود در این حوزه، از جمله ماده ۸۰ قانون برنامه ششم توسعه و ماده ۲۲ قانون برنامه هفتم پیشرفت، نتوانسته‌اند به نتایج مطلوب برسند. همچنین، لایحه بودجه ۱۴۰۴ که بخشی از بودجه مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها را به دولت واگذار می‌کند، مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفته است. در این گزارش به چالش‌هایی مانند سبزشویی، روابط فاسد اقتصادی و کم‌توجهی به جوامع محلی اشاره شده و پیشنهاداتی برای بهبود سیاست‌ها ارائه شده است.

حقوق کودکان یکی از مهمترین مسائل اجتماعی است که با چالش‌های زیادی روبه‌روست. در گفت‌وگو با «ژیلا مدنی»، فعال اجتماعی حقوق کودکان، به بررسی چالش‌ها و مشکلاتی پرداختیم که کودکان در مناطق محروم با آن مواجه هستند. او بر اهمیت آموزش پیش‌دبستانی به‌عنوان یک ابزار کلیدی برای کاهش فقر و نابرابری‌های اجتماعی تأکید کرد. مدنی همچنین به ضرورت تقویت سیستم‌های آموزشی با هدف برابری در دسترسی به آموزش اشاره کرد و نقش دولت و بخش خصوصی در حمایت از این حرکت را مهم دانست. ژیلا مدنی همچنین به مشکلات فرهنگی و اقتصادی که مانع از دسترسی کودکان به آموزش می‌شود، پرداخته و راهکارهایی برای رفع این مسائل مطرح کرد. این مطلب در پی می‌آید.