پایتخت در دور باطلی گرفتار است؛ سال‌ها هشدار درباره آلودگی هوا و نابرابری‌های شهری بی‌ثمر مانده و کیفیت زندگی در سایه رشد بی‌مهار و مدیریت‌های ناپایدار قربانی شده است. به باور «حسین ایمانی جاجرمی»، استاد مطالعات توسعه، نبود زیرساخت‌های واقعی، تبعیض فضایی و نگاه ضدشهری حاکم بر سیاستگذاری، باعث شده است مردم امیدی به اثرگذاری مطالبات خود نداشته باشند. به‌گفته‌ او، این تناقض‌ها تهران را به شهری بدل کرده که در آن منافع گروه‌های قدرتمند بر منافع عمومی چون «هوای پاک» غلبه دارد. این جامعه‌شناس در گفت‌وگو با «پیام ما» از دلایل جا ماندن از توسعه شهری می‌گوید و اینکه در شرایط کنونی، سیاست‌های نمادین مشکل بزرگی چون آلودگی هوا را حل نمی‌کند.

آلودگی هوا در ایران همچنان سالانه ۵۰ هزار نفر قربانی می‌گیرد. این آمار را روز گذشته وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی در نشست رسانه‌ای خود اعلام کرد. این درحالی‌است که هم‌زمان با اعلام این خبر، در بسیاری از شهرهای خوزستان هوا در وضعیت قرمز و نارنجی است.

مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران با همکاری وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط‌ زیست، همسو با کاهش آلودگی هوا و بهره‌مندی از سوخت مایع امولسیونی در نیروگاه‌های کشور فراخوان همکاری منتشر کرد.

آتشی که بر بستر خشک «هورالهویزه» افتاده، هنوز آرام نگرفته است. دود سیاه و غلیظ از آن سوی مرز عراق، در استان «العماره» تا غرب و جنوب خوزستان، نفس چند میلیون نفر را تنگ کرده است. حالا پنج ماه بعد از آغاز خودسوزی گسترده در هورالهویزه، نارضایتی‌های مردمی بالا گرفته است. کاربران شبکه‌های اجتماعی اعتراض خود را نسبت به آلودگی هوا و انتشار دود غلیظ و بوی نامطبوع در شهرها به‌ویژه اهواز اعلام می‌کنند و پویش مردمی درخواست رسیدگی به آتش‌سوزی هورالعظیم با عنوان «‌من نمی‌توانم نفس بکشم» در اینستاگرام به راه افتاده است. همچنین، کارزاری با عنوان «درخواست پیگیری آلودگی هوا ناشی از سوزاندن هورالعظیم» امضاهایش اکنون به بیش از ۱۵ هزار رسیده است. امضاکنندگان این کارزار که خطاب به رئیس‌جمهوری، رئیس قوه قضائیه، رئیس مجلس و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست نوشته شده، خواستار تشکیل کارگروهی ویژه و با اختیارات کامل شدند تا به وضعیت آلودگی شدید هوای خوزستان، به‌ویژه کلانشهر اهواز، دشت آزادگان و هویزه رسیدگی شود. در متن این کارزار آمده: «طی سال‌های اخیر وضعیت آلودگی هوا ناشی از سوزاندن هورالعظیم در این مناطق به طرز غیر قابل‌‌ تحملی تشدید شده است؛ به‌طوری‌که میزان ذرات معلق و غلظت آلاینده‌ها در بسیاری از روزها رکورد آلودگی هوا در کشور است و این معضل، زندگی شهروندان را با مشکلات فراوانی مواجه ساخته است. بحران آلودگی هوا، خصوصاً دود ناشی از سوزاندن هورالعظیم، در کنار معضلات آب‌و‌فاضلاب، زندگی در این شهرها را برای مردم، به‌ویژه کودکان و سالمندان، بسیار دشوار کرده و مشکلات تنفسی و بیماری‌های مختلف را به‌صورت تصاعدی افزایش داده است.»

در ایران، کار خبرنگاران سخت و پرچالش است و گاهی با بهایی سنگین همراه می‌شود: محدودیت دسترسی، فشارهای پنهان و سکوت رسانه‌ای. بااین‌حال، هستند کسانی که با جسارت و تعهد، تکه‌های حقیقت را از چنگِ انواع سوداگران و مافیاهای جورواجور بیرون می‌کشند و به ما نشان می‌دهند. در گزارش پیش‌رو، طی پرسشنامه‌ای، سؤالاتی که شهروندان و همینطور تعدادی از فعالان محیط زیست از خبرنگاران داشته‌اند را با ۹ نفر از خبرنگاران این عرصه مطرح کرده‌ایم. آنها از امیدها و ناامیدی‌شان درباره خبرنگاری، دغدغه‌های شغلی و آرزوهایشان گفته‌اند. در آرزوهای آن‌ها

تهدیدی فزاینده برای سلامت انسان و سیاره زمین

«از مردم عادی گرفته تا اعضای شورای روستا بازداشت شده‌اند. برخی یک شب، برخی دو شب، بعضی‌ها حتی زندان رفتند. جلوی بیل مکانیکی را گرفتند و قاضی حکم زندان به آنها داد.» اینها گفته یکی از مرتع‌داران روستای دزک در استان چهارمحال‌وبختیاری درباره پروژه کارخانه «آهک هیدراته» است. پروژه‌ای که پس از یک دهه کمتر از ۲۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و با نارضایتی مردم، دچار بحران‌های جدی برای ادامه کار شده است. او تأکید می‌کند احداث جاده‌های متعدد در کنارزدن چاه برای برداشت آب، منطقه‌شان را تخریب کرده است. «محسن کریمی»، سرپرست اداره کل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال‌وبختیاری، نظر دیگری دارد. به گفته او سرمایه‌گذار پروژه ضوابط محیط‌زیستی را رعایت کرده است. «از نظر ضوابط محیط‌زیستی، این واحد در منطقه‌ای خارج از مناطق چهارگانه واقع و فاصله‌اش تا رودخانه، چشمه، قنات و چاه حفظ شده است.»