سرنوشت برجام در دست منتقدان سر سخت

برجام، عنوان یکی از راهبردی‌ترین و بزرگترین توافقات بین‌المللی تاریخ جمهوری اسلامی است ولی در داخل ایران بیش از آنکه به این دید به آن نگاه شود، به عنوانی برای مناقشات سیاسی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان تبدیل شده است چنان‌که یک روز به یکی از عوامل پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری تبدیل می‌شود و روز دیگر به دلیلی برای حملات بیش از پیش اصولگرایان به اصلاح‌طلبان و دولت های یازدهم و دوازدهم. با بازگشت اصولگرایان به قدرت و تصاحب نهادهای انتخابی، قوای مجریه و مقننه، توسط آنان امیدها برای اصلاح نگاه‌ها به مقوله سیاست خارجی و پرهیز از سنگ‌اندازی در مسیر لغو دوباره تحریم‌های ایران و در نهایت احیای برجام بیشتر شد. کارشناسان معتقد بودند با حضور اصولگرایان در قدرت، آنان بیش از پیش با بایسته‌های حکمرانی آشنا می‌شوند و همین مساله به احیای برجام کمک خواهد کرد. پیش بینی که از قرار معلوم محقق شده و ایران در شرایطی احتمالا تا 2 هفته آینده به مذاکرات وین برای بازگشت و اجرای دوباره برجام بر‌می‌گردد که حالا وزارت امور خارجه به دست حسین امیرعبداللهیان، یکی از منتقدان پیشین این توافق است.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در همین راستا در اظهاراتی که خبرگزاری ایسنا آن را منتشر کرده، تاکید کرده که سیاست‌گذاری در حوزه دیپلماسی برعهده شورای عالی امنیت ملی است. این احتمالا بدان معناست که این نهاد با ریاست رئیس‌جمهوری و موافقت رهبری با مذاکره برای احیای برجام موافقت کرده است.
او گفته که تیمی در وزارت امور خارجه موضوع برجام و مذاکره برای احیای آن را پیگیری خواهد کرد. امیرعبداللهیان تصریح کرد: «تیمی که در وزارت خارجه این موضوع را دنبال خواهد کرد با مدیریت معاونت سیاسی وزارت امور خارجه و با مسئولیت مستقیم وزیر امور خارجه در این بخش ، اقداماتی که انجام می‌دهد هم در سطح وزارت خارجه از تمام ظرفیت‌های حقوقی، بین‌المللی، اقتصادی و سیاسی این وزارت خانه استفاده می‌کند و هم از ظرفیت‌های ملی به صورت کامل استفاده می‌کنیم.»
نفر اول دستگاه دیپلماسی ایران در بخش دیگری از اظهارتش با بیان اینکه در مسیر احیای برجام «باید با خرد جمعی کار را به پیش برد و در این ارتباط در بحث تولید محتوا و مسائل مرتبط با آن حتما از تعامل و همفکری با دانشگاهیان و اندیشکده‌ها استفاده خواهیم کرد»، به نوعی تلاش کرده حمایت همتایان اصولگرای خود در ایران را جلب کند. پیش از او اصولگرایانی چون اسماعیل کوثری، از فرماندهان سپاه و نماینده سابق مجلس از عدم همکاری وزارت امور خارجه دولت روحانی با مجلس گلایه کرده و گفته بود: «تیم مذاکره‌کننده ما به مجلس نهم درباره برجام گزارش نمی‌دادند و بارها به آن‌ها گفتیم که چطور شما همه مسائل را به غربی‌ها می‌گویید و آنان را محرم می‌دانید اما نمایندگان مجلس را نامحرم می‌دانید و هیچ اطلاعی از مذاکرات به ما نمی‌دهید.»
تلاش‌ها در دولت رئیسی برای احیای برجام در شرایطی جدی‌تر از گذشته شده که چهره‌هایی چون حسین شریعتمداری، نماینده رهبری در موسسه کیهان و مدیر مسئول این روزنامه، هنوز این توافق بین‌المللی و چندجانبه را «جسد متعفن» خطاب میش کنند. او در برنامه جهان آرا در پاسخ به این پرسش که اگر برجام اینقدر که می‌گویید بد است، چرا با روی کار آمدن دولت جدید اشتیاق به بازگشت به آن بیشتر شده، در شرایطی گفته «این دولت مثل دولت قبلی همه چیز را به برجام گره نزده است. برجام یک جسد متعفن است و اگر بخواهیم با همین حال و هوا به آن برگردیم، چیزی به دست نمی‌آوریم» که وزیر امور خارجه مشخصا لحنی معتدل‌تر در قبال اروپا و آمریکا اتخاذ کرده و از لزوم نگاه متعادل در سیاست خارجی سخن گفته است. همین مساله از قرار معلوم سبب شده تا دوباره بحث شرق و غرب در این بالا بگیرد. اصولگرایان خواستار توجه بیشتر به شرق در دولت رئیسی شده‌اند. درخواستی که البته با تاکید بر گره نزدن وزارت امور خارجه به برجام از سوی وزیر امور خارجه به نوعی محقق شده ولی همزمان روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشتی از «لاف دوستی» روسیه و چین انتقاد کرده است. موضوعی که احتمالا در آینده نزدیک و با اغاز مذاکرات وین، دوباره بالا خواهد گرفت و جدل‌های لفظی در داخل کشور بر سر گرایش به شرق یا غرب دوچندان می‌شود.