افزایش اظهارات مسئولان حوزه بهداشت و درمان درباره کنترل بیماری کرونا در ایران و تاکید مسئولان دولتی بر لغو محدودیت‌های اعمال شده، موجب کاهش رعایت پروتکل‌های بهداشتی از سوی افکار عمومی شده است. رئیس‌جمهوری در شرایطی نسبت به وقوع موج جدید شیوع بیماری آن هشدار می‌دهد که همچنان مقامات وزارت بهداشت بر گفته های پیشین خود و حصول ایمنی جمعی در یکی دو ماه آینده تاکید می‌کنند.

آغاز به کار دولت سیزدهم در ایران مصادف شد با افزایش قابل توجه واردات واکسن. ایران که در دوران ریاست جمهوری حسن روحانی از کمبود واکسن رنج می برد و همزمان واردات واکسن های آمریکایی و انگلیسی را ممنوع کرده بود، در دوران سید ابراهیم رئیسی شاهد افزایش قابل توجه واردات واکسن بود. واکسن های وارداتی عمدتا سینوفارم بود و از مبدا چین ولی خبرهایی از آزادسازی واردات فایزر و جانسون اند جانسون به گوش می رسید. خبرهایی که منبع آن ها مسئولان وزارت بهداشت بودند ولی اظهارات آن ها هم تکذیب شد تا سینوفارم واکسن تزریقی به اکثر قریب به اتفاق ایرانیان باشد. آسترازنکا هم در این میان تا حدودی وارد شد. واردات این واکسن ها سبب شد تا مسئولان وزارت بهداشت دولت سیزدهم به یکباره از جشن غلبه بر کرونا سخن به میان آورند. وزیر بهداشت ایران نخستین مسئولی بود که از این مهم سخن گفت. اظهار نظری که چندی بعد از سوی رئیس دولت هم تکرار شد تا عزم جزم مسئولان دولت رئیسی برای اعلام پایان کرونا در ایران در شرایطی عیان شود که آمار کشته شدگان این ویروس در ایران هنوز 3 رقمی است. این اظهارات انتقاد پزشکان مستقل و وابسته به نهادهای حاکمیتی را در پی داشت. دکتر مرندی وزیر اسبق بهداشت یکی از این افراد بود. او حصول ایمنی جمعی در مواجه با کرونا را مشروط به واکسیناسیون بیش از 90 درصد جامعه کرد ولی از قرار معلوم نمایندگان مجلس از یک سو و مسئولان وزارت بهداشت از سوی دیگر واکسیناسیون 70 درصدی را مدنظر قرار داده و دستیابی به این آمار را در شرایطی به معنای ایمنی جمعی می‌دانند که رئیس دولت سیزدهم از یک سو نسبت به ساده انگاری کرونا هشدار می‌دهد و از سوی دیگر خواستار بازگشایی مدارس و بازگشت ادارات به روند عادی خود شده است.
ایمنی جمعی و اختلاف اعداد
یکی از وعده‌های مسئولان وزارت بهداشت دولت سیزدهم، حصول ایمنی جمعی در مواجه با کرونا در آینده نزدیک است. وزارت بهداشت آذرماه را در شرایطی موعد رسیدن ایرانیان به ایمنی جمعی در برابر کرونا اعلام و از افزایش روند واکسیناسیون در شهرهای مختلف استقبال کرده بود که آمار و ارقام رسمی اعلامی برای دستیابی به این مهم با آنچه مدنظر مسئولان است، تفاوت دارد. واکسیناسیون 70 درصد ایرانیان، هدف وزارت بهداشت است. دبیر کمیته علمی کشوری در همین راستا گفته است: «طبق پیش‌بینی‌های انجام شده و با سرعت واکسیناسیونی که در ۱.۵ ماه اخیر انجام می‌شود، امیدواریم تا اوایل آذر ماه بتوانیم به میزان پوشش واکسیناسیون ۷۵ درصدی در جامعه برسیم.» مقامات وزارت بهداشت در شرایطی این عدد را به عنوان نقطه مطلوب برای مواجه با ویروس کرونا در نظر گرفته اند که روز گذشته روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تاکید کرده بود که برای دستیابی به ایمنی جمعی حداقل باید 83 درصد ایرانیان 2 دز واکسن کرونای خود را دریافت کنند. تا امروز و براساس آمار اعلامی از سوی وزارت بهداشت، کمتر از 25 درصد ایرانیان 2 دز واکسن کرونا را دریافت کرده‌اند. تعداد افرادی که یک دز واکسن دریافت کرده‌اند از 50 درصد عبور کرده‌است. نمایندگان مجلس هم چندان با آمار و ارقام اعلامی از سوی مقامات وزارت بهداشت موافق نیستند چنانکه محسنی بندپی، عضو کمیسیون بهداشت تاکید کرده که واکسیناسیون 70 درصدی به معنی ایمنی جمعی در برابر کرونا نیست. او گفته که این عدد می تواند «ایمنی نسبی» در برابر این ویروس ایجاد کند.
کاهش آمار واکسیناسیون
با همه ایرادها، نکته اتکای مسئولان وزارت بهداشت در دستیابی به ایمنی جمعی، واکسیناسیون حداقل 70 درصدی ایرانیان است. حال آنکه آمارهای اعلامی از سوی این نهاد از یک سو و اظهارات مسئولان در استان‌ها از سوی دیگر از کاهش مراجعه مردم به مراکز تزریق واکسن حکایت دارد. سید ابراهیم رئیسی با ابراز نگرانی از این مساله، روز گذشته در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا گفت که «بزرگان صاحب نفوذ و صاحب تریبون در جوامع محلی و استان‌های مختلف کشور خواست مردم را به واکسیناسیون تشویق و ترغیب کنند.» این اظهارنظر در شرایطی صورت گرفته که پیشتر رئیس دانشگاه علوم پزشکی اهواز از بزرگان روستاهای خوزستان به عنوان موانع تزریق واکسن به مردم یاد کرده بود. اوضاع در استان آذربایجان غربی هم چندان مساعد نیست چنانکه معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار این استان، تاکید کرده که در آذربایجان غربی فقط و فقط 20 درصد واجدان شرایط دز دوم واکسن کرونا را دریافت کرده اند.
خطر بیخ گوش ایران
تاکید مسئولان بر بهبود وضعیت ایران در مواجهه با ویروس کرونا در شرایطی صورت می گیرد که آمار براساس آمار وزارت بهداشت، در 24 ساعت منتهی به شنبه، بیش از 7 هزار و 500 نفر به کرونا مبتلا شده اند و حدود 6 هزار نفر نیز در وضعیت حاد به سر می برند. آمار مصرف بنزین میان ایرانیان نیز در 6 ماه نخست سال جاری در قیاس با مدت مشابه در سال گذشته 14‌درصد رشد پیدا کرده که به نشان از افزایش سفرها دارد. اوضاع در شهرهای مذهبی هم چندان مساعد نیست. مشهد در شرایطی که به تازگی از وضعیت قرمز و سیاه کرونا خارج شده بود، در شرایطی وضعیتش زرد شده و در آستانه ورود به قرمز به سر می برد که مراسم عزاداری شهادت امام هشتم شیعیان بدون هیچ محدودیتی در این شهر برگزار شد. تصاویر منتشر شده در خبرگزاری‌های فارس، تسنیم و ایسنا حکایت از رعایت حداقلی پروتکل‌های بهداشتی در این مراسم‌ها داشت. همه این عوامل در کنار هم سبب شده تا هشدار آغاز پیک ششم کرونا در ایران از سوی مسئولان مربوطه مطرح شود. جماعتی، دبیر کمیته علمی کشوری کرونا در این‌باره گفته است: «بسیاری از مجامع علمی در دنیا اعلام کردند که ممکن است در اواخر اکتبر یعنی اواخر مهر و اوایل آبان ماه با پیک جدیدی مواجه باشیم.» در چنین شرایطی، سید ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس دولت، بر لزوم بازگشت مشاغل به حالت عادی تاکید کرده است. او در جلسه روز گذشته ستاد ملی مقابله دستور داد که کارمندان به صورت کامل در محل ادارات حاضر شوند. او همچنین از لزوم بازگشایی «تدریجی» مدارس گفت.
ادعای بزرگ
مسئولان شرط فرار از پیک پنجم را تشدید روند واکسیناسیون می‌دانند چنانکه دبیر کمیته علمی کشوری کرونا گفته است: «پیش‌بینی‌ها درباره شیوع پیک ششم کرونا در ایران بر اساس اقدامات بهداشتی و رعایت جامعه، میزان واکسیناسیون و همچنین اینکه سویه جدیدی که نسبت به اقدامات بهداشتی یا واکسن مقاوم باشد، ایجاد می‌شود یا خیر، متغیر است.» این اظهارات در شرایطی صورت گرفته که مسئولان وزارت بهداشت ایران و رسانه‌های حامی دولت از همین حالا خود را پیروز نبرد با کرونا می پندارند چنانکه جوان آنلاین نوشته است: «در حالی که وزیر بهداشت دولت سیزدهم وعده داده‌بود تا دهه فجر واکسیناسیون عمومی را به پایان می‌رساند، این وعده تا اواخر مهر یا نهایتاً نیمه آبان ماه محقق می‌شود و در این صورت می‌توان به ایمنی جمعی رسید.» این ادعا بر مبنای واردات حدود 80 میلیون دز واکسن به ایران صورت گرفته اما با اتکا به اعداد اعلامی از سوی وزارت بهداشت، می‌توان گفت که بعید است ایران تا نیمه آبان ماه بتواند همه جمعیت خود را واکسینه کند مگر آنکه ملاک شان افرادی باشد که یک دز واکسن را دریافت کرده اند نه 2 دز. افزون بر این، کارشناسان تحقق وعده های مسئولان را هم به معنای دستیابی به ایمنی جمعی نمی‌دانند. دبیر کمیته علمی کشوری کرونا گفته است: «ایمنی معمولا حداقل بعد از ۲ تا ۳ هفته پس از تزریق دز دوم در بدن افراد واکسینه شده به وجود می آید بنابراین جشن واکسیناسیون به معنای این نیست که ما ایمنی جمعی به‌وجود آورده ایم.»