خاموشی چراغ کتابفروشی‌ها 

نمایشگاه‌های کتاب با تخفیف ۵۰ درصد، قیمت پشت جلد غیرمنصفانه، فروش نسخه‌های قاچاق در «وب» و دریافت مالیات به بها‌‌نه‌های مختلف از مشکلات کتابفروشی‌های کشور است.

یکی کافه می‌شود و دیگری فست‌فود یکی هم نمی‌فروشد و تنها تعطیل می‌شود که هزینه‌اضافی برای صاحبش به بار نیاورد. این یک خط فرجام تلخ کتابفروشی‌های تهران در سال‌های اخیر بوده است. کتاب‌فروشی‌هایی که اگر هنوز برپا مانده‌اند به قول مدیر یکی از آنها بر پایه عشق است و نه عقل.

با وجود اینکه حرفه کتابفروشی و تأسیس کتابفروشی به معنی اختصاصی آن به ظاهر جذاب و پرزرق و برق و پرمخاطب خودش را نشان می‌دهد اما آمارهای واقعی حکایت از عسرت این حرفه در زمانه فعلی ما برای فعالان در این حرفه دارد و بسیاری از آنها اگر هم هنوز سقفی بر بالای سر خود دارند و چراغی روشن به زیر آن سقف به مدد فروش نه کتاب که اقلامی است که به بهانه کتاب پایشان را به کتابفروشی‌ها باز کرده‌اند؛ از لوازم التحریر تا فیلم. از صنایع دستی تا صنایع غیردستی.

خاموشی کتابفروشی با قدمت ۲۰ سال

اعظم کیان افراز مدیر کتابفروشی فدک با انتشار این خبر در صفحه خود در اینستاگرامش و با درج تصویری از این کتابفروشی نوشت:اینجا جایی که با مشقت، بیست سالی است راه‌اندازی‌اش کردم و چراغش را روشن نگه داشتم، تعطیل شد.

کتابفروشی افراز آخرین نمونه از دومینوی تعطیلی کتابفروشی‌های تهران در سال‌های اخیر است. آسیا، طهوری، ویستا، رود، مهرگان، ویستار، نی و مثلث نمونه‌های دیگری از کتابفروشی‌های تعطیل شده در تهران طی سال‌های اخیر است. خارج از تهران نیز وضعیت به شکل مناسبی نیست و در شهرستان‌ها و سایر استان‌ها نیز کتابفروشی‌های رفته رفته دامن از کنار مخاطبان بر می‌چینند .

آفت نمایشگاههای تخفیف ۵۰ درصد

اما چه مشکلاتی کتابفروشی‌ها را در معرض تعطیلی و عدم کسب سود مناسب از این حرفه قرار داده است که در نهایت تعطیلی را به فعالیت ترجیح داده‌اند؟

در حرکتی عجیب که تازگی بیشتر دیده می‌شود در فروشگاه‌ها و نمایشگاه‌هایی موقت در اماکن عمومی شهرها کتاب با تخفیف ۵۰ درصد به فروش می‌رسد. این اتفاق در حالی شکل می‌گیرد که حاشیه سود فروش کتاب در کتابفروشی‌های معتبر تهران و حتی سراسر ایران چیزی در حدود ۲۰ درصد است و این به معنای آن است که تخفیف برای فروش کتاب باید حداکثر نیمی از این عدد را در بر بگیرد.

آثار عرضه شده در این فروشگاه‌ها آثار غیر اورجینال کپی‌شده از آثار ناشران معتبر است که گاه عین به عین و گاه با دستکاری‌های ناشیانه و با تغییر نام مؤلف و مترجم و درج نام ناشری جعلی و یا حتی مجوز دار که برای همین مساله تأسیس شده است اقدام به تولید و عرضه محصول می‌کنند. محصولی که جز هزینه چاپ برای تولید آن هیچ هزینه دیگری نمی‌دهند و حاصلش را به بهایی اندک‌تر از آنچه عرف بازار است به مخاطب می‌رسانند.

 درآمد کتابفروشان از پشت جلد کتاب منصفانه نیست

محمود آموزگار مدیر کتابفروشی آمه و نایب رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران درباره علت این پدیده که چند سالی است شاهد افزایش آن در فضای فرهنگی ایران هستیم می‌گوید: دلایل مختلفی دست در دست هم داده است تا اقتصاد کتابفروشی‌ها ضعیف و غیر سود ده باشد. یکی از آنها سهم اندک آنها از قیمت پشت جلد کتاب است.وی می‌گوید به باور من باید سهم کتابفروش از قیمت پشت جلد در ایران حداقل به استانداردهای بین‌المللی که ۳۳ درصد است برسد اما این اتفاق در کشور ما رخ نداده است.

فروش نسخه‌های قاچاق حتی در وب

آموزگار در ادامه با تاکید بر اینکه ایران در این قانون عضویت ندارد تاکید کرد: قانون در این زمینه در ایران ضعف‌های بسیاری دارد. مثلاً طبق قانون نظام صنفی تولید کننده می‌تواند سالانه سه بار حراج برگزار کند که این به ضرر فروشنده و صنف فروش است. از سوی دیگر ما در سال‌های قبل به این سمت پیش رفتیم که در حوزه فروش الکترونیکی کتاب نیز اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران بتواند نظارتی را داشته باشد. این موضوع با وجود تصویب در اتاق اصناف در هیأت نظارت وزارت صمت تأیید نشد و آن را مربوط به حیطه کاری اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی دانستند در حالی که آنها اساساً به حوزه کتاب ورودی ندارند و جالب‌تر اینکه در این سال‌ها از سایت‌های معتبر و رسمی خرده‌فروشی در ایران نسخه‌های قاچاق کتابهای ناشران رسمی فروخته شده است. همه اینها خرده مسائلی است که بی‌اعتنایی به آنها معیشت این صنف را به خطر انداخته است.

معافیت‌ها اسمی است نه رسمی

محمد علی جعفریه مدیر مؤسسه نشر و کتابفروشی ثالث نیز در این زمینه به مهر می‌گوید: کتابفروشی‌ها فقط به صورت اسمی از مالیات معاف هستند اما رسماً در ادارات مالیات و به بهانه‌های مختلف از آنها مالیات اخذ می‌شود.وی در عین حال به معضل عدم صرفه اقتصادی فروش کتاب نیز اشاره کرده و می‌گوید: در بسیاری از کتابفروشی‌ها آثار با قیمت هفت هشت سال قبل وجود دارد و عرضه می‌شود اما آیا هزینه‌ها نسبت به آن زمان تغییر نکرده است؟ مگر درآمد کتابفروش از پشت جلد کتاب چقدر است؟ مشکل به روز نشدن قیمت کتاب در معیشت کتابفروشی‌های ایران تأثیر زیادی گذاشته و نمی‌شود به سادگی از آن گذشت.