صداهای مدافع حفظ دماوند را بشنوید

عباس محمدی

در تقویم کهن ایرانی، سیزدهم تیرماه با نام «تیرگان»، یکی از جشن‌های بزرگ به شمار می‌آید. چندین سده است که جشن تیرگان با فراز و فرودهای بسیار، کم‌رنگ یا پررنگ، در گوشه‌وکنار حوزه‌ تمدنی ایران برگزار می‌شود. از سال ۱۳۸۴سازمان‌های مردم‌نهاد کوه‌نوردی و محیط زیستی، سیزدهم تیر را «روز ملی دماوند» خوانده‌اند و به این مناسبت برنامه‌های چندی را برگزار می‌کنند. پرشورترین برنامه‌ روز ملی دماوند، در شهر رینه (در پای رخ جنوبی کوه دماوند) و در یکی از جمعه‌های نزدیک به سیزدهم تیر (امسال: ۱۵ تیر) برگزار می‌شود. انجمن دوستداران دماوند کوه که پایه‌گذار آن، گروهی از کوه‌نوردان و طبیعت‌دوستان مازندرانی بوده‌اند، مدیر اصلی جشن تیرگانِ رینه است. در این برنامه، چند هزار تن در مجموعه‌ای از برنامه‌ها مشارکت دارند: برقرار ساختن غرفه‌های فرهنگی و عرضه‌ محصولات محلی، رقص محلی، موسیقی میدانی و سنتی، پنل گفت‌وگو درباره‌ چالش‌های کوهستان دماوند، سخنرانی صاحب‌نظران محیط زیست، معرفی چند چهره‌ فعال محیط زیست، ارایه‌ی پیشنهاد به مسوولان و شنیدن سخنان آنان، و… . دماوند، مانند دیگر کوه‌های ایران، گرفتار عامل‌های مخرب چندی است. مهم‌ترین این عامل‌ها چنین‌اند: چرای بیش از ظرفیت، ساخت‌و‌ساز، معدن‌کاری، گردشگری بی‌ضابطه، کوه‌نوردی غیراصولی، و تخریب آثار فرهنگی و بافت‌های روستایی اصیل. خوشبختانه، در پی بیش از ده سال پیگیری کوه‌نوردان و سازمان‌های مردم‌نهاد، معدن‌های پوکه‌ی دماوند با حکم قضایی تعطیل شدند. جا دارد که مسوولان، با دقت و سرعت بیشتری به دیگر مشکلات دماوند (و همه‌ کوهستان‌های کشور) بنگرند تا این برج‌های آب ساز، در شرایطی که روز به روز معضل آب بیشتر خودنمایی می کند، حفظ گردند. «تغییر اقلیم» که معضلی برای سراسر کره زمین است، در ایران و دیگر سرزمین های خشک، با شدت بیشتری خودنمایی می‌کند. تغییر اقلیم که در دوران ما با گرم‌تر شدن زمین همراه است، در سرزمین‌های خشک سبب بارش کم‌تر، تبخیر بیشتر، کوتاه شدن عمر توده‌های برفی که بر کوهستان می‌نشیند، عقب‌نشینی برف‌چال‌ها و یخچال‌های کوهستانی و در نتیجه موجب فصلی شدن رودخانه‌های دائمی می‌شود. در چنین وضعیت، حفاظت از زیست‌بوم‌های کوهستانی یعنی حفظ پوشش گیاهی و کلیت طبیعی آن‌ها به دلیل آن که پدیدآورنده و جذب‌کننده‌ ابرها هستند، برای کشور ما اهمیتی حیاتی دارد. امید آن که در هیاهوی بحران‌های اقتصادی و سیاسی که نتیجه‌ بدمدریتی حاکم بر کشور است، صداهای مدافع حفظ دماوند و پاسداری از کوهستان‌های کشور شنیده شود!