در پی حملات موشکی آمریکا و اسرائیل و موج انفجار ناشی از آن، شماری از بناها و مجموعه‌های تاریخی در خرم‌آباد و اصفهان دچار خسارت شدند. در خرم‌آباد ساختمان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌‌دستی استان لرستان به‌طور کامل منهدم شد و چند بنای تاریخی در عرصه قلعه فلک‌الافلاک آسیب دیدند.
عصر یکشنبه، ۱۷ اسفندماه، حدود ساعت ۱۷:۳۰ ساختمان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان لرستان در خرم‌آباد هدف حمله موشکی قرار گرفت؛ حمله‌ای که به‌گفته مسئولان محلی منجر به تخریب کامل این ساختمان شد.
این ساختمان در محدوده عرصه تاریخی قلعه فلک‌الافلاک، یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی غرب کشور که در قالب «منظر فرهنگی دره خرم‌آباد» در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، قرار داشت.
به‌گفته مسئولان، با وجود شدت انفجار، بنای اصلی قلعه فلک‌الافلاک از آسیب مستقیم در امان مانده است، اما چند بنای دیگر در محدوده این مجموعه دچار خسارت شده‌اند.

آسیب به بناهای تاریخی داخل مجموعه
مجموعه تاریخی قلعه فلک‌الافلاک علاوه‌بر بنای اصلی قلعه، شامل تعدادی ساختمان تاریخی و فرهنگی است که طی سال‌های اخیر به‌عنوان فضاهای اداری، موزه‌ای و فرهنگی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
گزارش‌های اولیه نشان می‌دهد بر اثر موج انفجار، چند بنای موجود در محدوده این مجموعه شامل باشگاه افسران، بنای سربازخانه، ساختمان امین، خانه تاریخی آخوند ابو و موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی لرستان در قلعه فلک‌الافلاک نیز دچار آسیب شده‌اند.
این بناها بخشی از مجموعه فرهنگی و موزه‌ای قلعه فلک‌الافلاک محسوب می‌شوند و آثار تاریخی متعددی در آنها نگهداری می‌شود.

تخریب کامل ساختمان اداره‌کل میراث‌فرهنگی لرستان
«عطا حسن‌پور»، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان لرستان، با تأیید حملات موشکی به عرصه قلعه باستانی فلک‌الافلاک گفت: «عصر ۱۷ اسفندماه بنای اداره‌کل میراث‌فرهنگی مورد حمله موشکی قرار گرفت.»
او افزود: «این ساختمان در پایین قلعه فلک‌الافلاک قرار داشت و متأسفانه به‌طور کامل منهدم شده است.»
حسن‌پور با اشاره به وضعیت دیگر بناهای مجموعه گفت: «خود بنای قلعه خوشبختانه سالم است، اما در بنای سربازخانه، باشگاه افسران، خانه تاریخی آخوند ابو و دو موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی داخل مجموعه آسیب‌هایی ایجاد شده است.»
مدیرکل میراث‌فرهنگی استان لرستان همچنین از زخمی شدن چند نفر از کارکنان این مجموعه خبر داد.
او گفت: «در جریان این حمله پنج نفر از همکاران زخمی شده‌اند و در حال حاضر عملیات آواربرداری در محل ساختمان تخریب‌ شده ادامه دارد.»
به‌گفته او، نیروهای امدادی و خدماتی در حال بررسی وضعیت محل و پاکسازی آوار هستند تا ابعاد دقیق خسارت مشخص شود.

هدف قرار گرفتن محدوده ثبت جهانی
به‌گفته مسئولان میراث‌فرهنگی، محل وقوع حمله موشکی در محدوده‌ای است که به‌عنوان میراث جهانی در فهرست یونسکو ثبت شده است.
حسن‌پور در‌این‌باره گفت: «شهر و دره خرم‌آباد به‌عنوان بیست‌ونهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و موقعیت دقیق جغرافیایی آن نیز در اختیار یونسکو قرار گرفته است. باوجود آنکه یونسکو GPS این نقطه را در اختیار آنها قرار داده بود. ولی با این وجود آنها به این عرصه تاریخی حمله کردند.»
او افزود: «در این مجموعه علاوه‌بر ثبت جهانی، پرچم و سپر آبی نیز نصب شده بود؛ اما با وجود این، محل دقیق مجموعه هدف حمله قرار گرفت.»

آسیب به مسجد تاریخی عباسی در اصفهان
گزارش‌ها از شهر اصفهان نیز از وارد آمدن خسارت به بخشی از آثار تاریخی این شهر حکایت دارد.
براساس گزارش‌ وزارت میراث‌فرهنگی، موج انفجار ناشی از حملات اخیر در اطراف مجموعه جهانی نقش‌جهان اصفهان موجب آسیب دیدن بخشی از کاشی‌های مسجد تاریخی عباسی شده است.
این مسجد که یکی از شاخص‌ترین بناهای معماری دوره صفوی به‌ شمار می‌رود، در ضلع جنوبی میدان نقش‌جهان قرار دارد و بخشی از مجموعه ثبت جهانی این میدان تاریخی است. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد شدت موج انفجار باعث ریزش بخشی از کاشی‌های این بنای تاریخی شده است.
کارشناسان میراث‌فرهنگی بلافاصله پس از وقوع این حادثه بررسی‌های میدانی را در محدوده میدان نقش‌جهان آغاز کرده‌اند. به‌گفته منابع میراث‌فرهنگی، روند پایش تخصصی و مستندسازی دقیق آسیب‌های احتمالی در حال انجام است تا ابعاد خسارات وارده به‌صورت علمی و مستند ثبت شود.
با توجه به ثبت جهانی میدان نقش‌جهان در فهرست میراث جهانی، ثبت و مستندسازی دقیق آسیب‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و در قالب گزارش‌های فنی تهیه خواهد شد.
براساس اعلام مسئولان میراث‌فرهنگی، تمامی مستندات مربوط به آسیب‌های واردشده به آثار تاریخی در این حوادث، مطابق با پروتکل‌های بین‌المللی حفاظت از میراث‌فرهنگی تهیه خواهد شد.
این گزارش‌ها پس از تکمیل برای بررسی‌های تخصصی و پیگیری‌های حقوقی به نهادهای بین‌المللی از جمله یونسکو ارسال می‌شود.
هدف از این اقدام، ثبت رسمی خسارت‌های واردشده به آثار تاریخی و فرهنگی و طرح آن در مجامع بین‌المللی مرتبط با حفاظت از میراث‌فرهنگی اعلام شده است.

خسارت به ساختمان میراث‌فرهنگی استان اصفهان
در کنار آسیب‌های واردشده به بناهای تاریخی، ساختمان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان نیز بر اثر موج انفجار دچار خسارت شده است.
«امیر کرم‌زاده»، مدیرکل میراث‌فرهنگی استان اصفهان، با اعلام این خبر به ایلنا گفت: «در زمان وقوع انفجار کارکنان اداره‌کل در محل کار حضور داشتند.»
او توضیح داد: «بر اثر شدت موج انفجار، بخش‌هایی از ساختمان از جمله سقف برخی اتاق‌ها، سالن‌ها، نمازخانه و تعدادی از فضاهای داخلی دچار خسارت شد.»
کرم‌زاده با اشاره به بررسی‌های اولیه وضعیت ساختمان اداره‌کل گفت: «خوشبختانه این حادثه هیچ‌گونه تلفات جانی برای کارکنان در پی نداشت.»
او افزود: «شرایط به‌گونه‌ای مدیریت شد که روند فعالیت‌های اداری و ارائه خدمات در روزهای آینده بدون وقفه ادامه خواهد داشت.»
به‌گفته او، اقدامات لازم برای ارزیابی دقیق خسارت‌ها و ترمیم بخش‌های آسیب‌دیده در حال انجام است.

ادامه فعالیت‌های میراث‌فرهنگی
مدیرکل میراث‌فرهنگی استان اصفهان همچنین تأکید کرد فعالیت‌های این مجموعه در حوزه‌های مختلف ادامه خواهد داشت. او با اشاره به وظایف این اداره‌کل در حوزه‌های حفاظت از آثار تاریخی، توسعه گردشگری و حمایت از صنایع‌دستی گفت روند خدمات‌رسانی به فعالان این حوزه‌ها متوقف نخواهد شد.
کرم‌زاده تصریح کرد: «مجموعه میراث‌فرهنگی استان اصفهان با تمام ظرفیت در مسیر صیانت از میراث تاریخی، توسعه گردشگری و حمایت از صنایع‌دستی استان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.» |ایلنا