علی قمی اویلی

«طبیعت قصد انتقام گرفتن از ما را ندارد.» «علی قمی اویلی»، متخصص اکولوژی و میراث طبیعی معتقد است طبیعت، همانند هر سامانه پویا و حساس، وقتی با فشار بیش از ظرفیت روبه‌رو می‌شود، رفتارهای جبرانی از خود بروز می‌دهد؛ رفتاری که گاه در قالب سیلاب، خشکسالی، ریزگرد، فرسایش خاک، آتش‌سوزی یا تغییراقلیم مشاهده می‌شود. او در یادداشتی که برای «پیام ما» ارسال کرده، با برشمردن وضعیت تالاب‌ها، رودخانه و... نتیجه گرفته که راهکار،‌ نه سرزنش طبیعت، بلکه اصلاح رفتار انسان و نخستین گام برای سازگاری، مدیریت پایدار و حفاظت از سرزمین است.

جنگل‌های هیرکانی، نوار سبز و کهنسالی که سواحل جنوبی دریای خزر تا دامنه‌های شمالی البرز را در بر می‌گیرد، نه‌تنها بخشی از چشم‌انداز طبیعی ایران، بلکه صفحه‌ای زنده از تاریخ تکامل کره زمین است. این جنگل‌ها با قدمتی بیش از ۳۰ میلیون سال، از بازمانده‌های دوره ترشیاری و از معدود مناطقی‌اند که دوران یخبندان را پشت سر گذاشته و در برابر تحولات اقلیمی و زمین‌شناختی مقاومت کرده‌‌اند. هیرکانی‌ها تنها جنگل‌هایی نیستند که در طول هزاران سال دوام آورده‌اند؛ آنها یکی از «فسیل‌های زنده» سیاره زمین‌اند؛ آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه تکامل گیاهان، تنوع ژنتیکی و فرایندهای زیستی و میراثی که در سال ۲۰۱۹ به‌عنوان یک ارزش جهانی استثنایی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین و پویاترین بخش‌های اقتصاد جهانی بدل شده است. این صنعت سهم چشمگیری در ایجاد اشتغال، گردش سرمایه، حفاظت از میراث‌فرهنگی و طبیعی و تقویت ارتباط میان فرهنگ‌ها داشته و توانسته به عامل مهمی در پیوند میان ملت‌ها تبدیل شود. بااین‌حال، در سال‌های اخیر، گردشگری با چالش‌هایی اساسی روبه‌رو شده است؛ چالش‌هایی که حاصل رشد شتابان و کنترل‌نشده، فشارهای ناشی از جهانی‌شدن، تغییراقلیم، بحران‌های اجتماعی و تخریب زیست‌بوم‌هاست. این بحران‌ها بسیاری از دستاوردهای گذشته را زیر سؤال برده و آینده گردشگری را به مرحله‌ای از بازاندیشی مفهومی رسانده‌اند. در چنین شرایطی، به‌نظر می‌رسد دوران اتکای صرف بر «مدیریت پایداری» به پایان رسیده و زمان آن فرارسیده که از مرز توسعه پایدار عبور کنیم و به‌سوی «تحول پایدار» گام برداریم؛ تحولی که نه‌تنها در شیوه‌های مدیریت، بلکه در ساختارهای فکری، ارزشی و نهادی گردشگری تغییر ایجاد کند.