فناوری در خدمت تاب‌آوری میراث‌فرهنگی در برابر بحران‌ها

|پیام ما| دهمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSE با محوریت «فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در مدیریت بحران» و تمرکز بر حفاظت از میراث‌فرهنگی در برابر مخاطرات طبیعی و انسانی، ۱۹ تا ۲۱ آبان‌ماه در تهران برگزار خواهد شد. در نشست مطبوعاتی این کنفرانس که با حضور «محمدابراهیم زارعی»، رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، و «مهدی زارع»، رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله و دبیر علمی این کنفرانس، جزئیات برگزاری این کنفرانس تشریح شد. رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، با اشاره به رویکرد جدید پژوهشگاه در حوزه مدیریت بحران گفت: «ما معتقدیم مدیریت بحران نه یک وظیفه صرفاً واکنشی، بلکه یک فرهنگ پیشگیری و برنامه‌ریزی آینده‌نگرانه است.» او با بیان اینکه در این دوره از کنفرانس، برای نخستین‌بار بخش ویژه‌ای به حفاظت از میراث‌فرهنگی در برابر بحران‌ها اختصاص پیدا کرده، گفت: «فناوری نوین و هوش مصنوعی در پیشگیری و کاهش خسارت بحران‌ها می‌تواند نقشی اساسی داشته باشد. حفاظت از میراث‌فرهنگی درواقع حفاظت از حافظه جمعی جامعه بشری و حافظه ملی ما ایرانی‌هاست.» به‌گفته‌ زارعی، بخشی از برنامه‌های این کنفرانس در مکان‌هایی چون موزه ملی ایران، کتابخانه و موزه ملی ملک و کاخ‌موزه نیاوران برگزار خواهد شد تا پیوندی میان «دانش، فناوری و میراث» ایجاد شود. او ابراز امیدواری کرد: «این رویداد بستری برای گفت‌وگوی علمی و عملی میان پژوهشگران، مدیران و فناوران کشور باشد تا با تکیه بر دانش روز، گامی مؤثر در مسیر تاب‌آوری ملی برداشته شود.»

زارعی از انعقاد قرارداد جدیدی با سازمان نقشه‌برداری کشور در حوزه فرونشست خبر داد و گفت: «انواع بحران‌ها از سیل و زلزله تا جنگ، مرز بین نهادها را از بین می‌برد و همکاری میان‌بخشی ضرورتی حیاتی است و مکلفیم این همکاری را داشته باشیم.»

«مهدی زارع»، رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و دبیر علمی این کنفرانس، نیز به تشریح اهمیت ارتباط میان مدیریت بحران و میراث فرهنگی پرداخت و گفت: «ما ازبین‌رفتن میراث‌فرهنگی را در مخاطرات مختلف دیده‌ایم؛ مانند شهر سوخته، زلزله بم و ازبین‌رفتن شهر طبس.» زارع با اشاره به گسترش شهرها و تأثیر آن بر حریم آثار تاریخی گفت: «هرچه محیط زندگی گسترده‌تر می‌شود، میزان مداخله در میراث‌فرهنگی هم بیشتر می‌شود؛ مثلاً مسجدجامع ورامین که بنای دوره ایلخانی است، امروز در قلب شهر قرار گرفته؛ درحالی‌که در گذشته در حاشیه شهر بوده است. این گسترش شهری گاه موجب محو آثار باستانی شده، مانند محوطه سبز میدان قزوین، شهر ری و اهواز.» او با تأکید بر ضرورت آشنایی علمی با نحوه مواجهه با بحران‌ها و بلایای طبیعی گفت: «در جهت حفاظت باید بدانیم چگونه رفتار کنیم و درصورت بروز پدیده‌هایی مثل فرونشست و زلزله چه واکنشی داشته باشیم و چگونه عمل کنیم.» زارع از ضرورت تهیه‌ «نقشه زلزله‌های باستانی» گفت و تأکید کرد: «تهیه نقشه زلزله‌های باستانی می‌تواند به درک دوره‌های بازگشت زمین‌لرزه‌ها کمک کند و توانایی پیش‌بینی و پیشگیری از خسارت‌های غیرقابل‌جبران را افزایش دهد.» به‌گفته زارع: «محوطه‌هایی که در معرض خطر هستند، باید با نگاه تخصصی مورد بررسی قرار گیرند تا راه‌حل‌های مؤثری برای حفاظت از آنها پیدا شود. برای مثال، لازم است متخصصی چند سال روی محوطه‌هایی مانند نقش‌رستم کار کند تا نتایج ملموس و علمی حاصل شود.»