بزرگراه اقتصادی خزر

ظرفیت‌های ترانزیتی و جغرافیایی گیلان
استان گیلان به‌‎دلیل قرار گرفتن در مسیر کریدورهای شمال-جنوب (از مسیرهای بندری انزلی و زمینی آستارا) و شرق به غرب، از موقعیتی کم‌نظیر برخوردار است. همچنین این استان بخشی از مسیر یک کمربند-یک جاده چین است که از قزاقستان عبور کرده و به منطقه آزاد انزلی متصل می‌شود. این موقعیت می‌تواند به‌عنوان نقطه‌ای کلیدی برای توسعه روابط تجاری و ترانزیتی ایران با کشورهای آسیای میانه، قفقاز و اتحادیه اقتصادی اوراسیا مطرح شود.

نزدیکی به قطب‌های اقتصادی و صنعتی ایران
با توجه به نزدیکی گیلان به تهران و دیگر قطب‌های صنعتی و جمعیتی کشور (مانند مازندران، قزوین و البرز)، این استان می‌تواند به‌عنوان مسیر عبوری و بازاریابی برای محصولات داخلی به مقصد کشورهای حوزه دریای خزر و اوراسیا عمل کند. همچنین، این نزدیکی به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش توان رقابتی در صادرات کمک خواهد کرد.
منطقه آزاد انزلی و مزایای اقتصادی آن
منطقه آزاد انزلی، به‌عنوان تنها منطقه آزاد شمال کشور، از مزایا و معافیت‌های قانونی همچون کاهش بوروکراسی اداری، معافیت‌های گمرکی و مالیاتی، و وحدت مدیریت دولتی برخوردار است. این منطقه به دلیل برخورداری از دو مجتمع بندری انزلی و کاسپین، زیرساخت‌های پیشرفته‌ای را برای توسعه حمل‌ونقل دریایی فراهم کرده است. احداث اسکله‌های متعدد در بندر کاسپین توسط بخش خصوصی و اتصال این بندر به شبکه ریلی کشور، اهمیت آن را در تسهیل کریدور شمال-جنوب دوچندان کرده است.

افزایش محدوده جغرافیایی و توسعه شهرک‌های صنعتی
از پاییز سال جاری، محدوده منطقه آزاد انزلی حدود سه برابر افزایش یافته و شهرک‌های صنعتی خمیران، ضیابر و سفیدرود به آن اضافه شده‌اند. این توسعه، پهنه‌های صنعتی منطقه را به حدود دو هزار هکتار رسانده و ظرفیت پذیرش سرمایه‌گذاری‌های صنعتی و تجاری را افزایش داده است. هم‌اکنون، این منطقه دارای دو شهرک صنعتی فعال با ۱۶۵ واحد تولیدی و صنعتی بوده و سومین شهرک نیز در حال آماده‌سازی برای واگذاری به سرمایه‌گذاران است.

نقش فرودگاه بین‌المللی سردار جنگل در توسعه منطقه
با الحاق فرودگاه بین‌المللی سردار جنگل رشت به منطقه آزاد انزلی، ظرفیت‌های جدیدی در حوزه جذب گردشگر، جذب نیروی متخصص و برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی ایجاد شده است. این فرودگاه می‌تواند به‌عنوان مرکز ترانزیتی مهمی برای ورود سرمایه‌گذاران و تجار خارجی بدون نیاز به ویزا مورد استفاده قرار گیرد.
در شرایط رقابت‌های ترانزیتی منطقه‌ای، ایران باید با اتخاذ دیپلماسی فعال در حوزه حمل‌ونقل و ترانزیت، نقش خود را به‌عنوان مسیر اصلی تبادل کالا میان روسیه، هند، کشورهای آسیای میانه و خلیج فارس تقویت کند. منطقه آزاد انزلی، به دلیل موقعیت استراتژیک خود، می‌تواند در تعاملات ایران با سازمان‌هایی مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا، اکو، سازمان همکاری شانگهای و بریکس نقشی کلیدی ایفا کند.
منطقه آزاد انزلی با برخورداری از موقعیت استراتژیک، زیرساخت‌های حمل‌ونقل پیشرفته، نزدیکی به قطب‌های صنعتی کشور و مزایای قانونی، یکی از مهم‌ترین ابزارهای ایران برای توسعه اقتصادی و تقویت جایگاه خود در معادلات ترانزیتی منطقه محسوب می‌شود. برای بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت‌ها، لازم است هماهنگی بیشتری میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی صورت گیرد تا این منطقه به الگویی موفق در توسعه اقتصادی کشور تبدیل شود.