بایگانی مطالب: میراث و فرهنگ
مقبرهای ۲۶۰۰ ساله و دستنخورده در ایتالیا کشف شد
باستانشناسان در گورستان «سن جولیانو» در ایتالیا، مقبرهای اتاقکی و دستنخورده از ۲۶۰۰ سال پیش را کشف کردند که حاوی بقایای چهار نفر و بیش از ۱۰۰ شیء خاکسپاری بهخوبی حفظشده است.
جنجال پساجنگی پیرپسر
«پیرپسر»، ساخته اکتای براهنی، پس از چهار سال توقیف، در روزهایی بر پرده سینما رفت که جامعه ایران هنوز با تبعات جنگ، بحرانهای تازهای چون بیآبی و فضای پرتنش فرهنگی دستبهگریبان است. فیلمی که در ظاهر روایتی خانوادگی دارد اما در لایههای پنهانتر، به بحران قدرت، فرسودگی ساختارهای پدرسالار و نافرمانی نسلی تازه میپردازد. «پیرپسر» در همین بستر، با استقبال موافقان و نقدهای مخالفان، به نشانهای از جانگرفتن دوباره سینمای اجتماعی تبدیل شده است؛ سینمایی که سالها در سایه فیلمهای کمدی و غیرسیاسی به حاشیه رانده شده بود. پیام ما تلاش کرده در گفتوگویی با «محمد هاشمی»، دکترای فلسفه هنر و پژوهشگر سینما به دلایل دیدهشدن این فیلم، کیفیت ارجاعات نمادین آن و نسبتش با وضعیت فرهنگی و اجتماعی امروز بپردازد
میراثفرهنگی قلمروی بیدفاع
|پیام ما| روزهای ابتدای حمله اسرائیل به ایران بود که خبر حمله به منطقهای در نزدیکی تاقبستان کرمانشاه منتشر شد. این خبر وقتی کنار این پیشزمینه ذهنی که پایگاههای نظامی متعدد در نزدیکی این اثر ارزشمند قرار دارند، قرار میگرفت، نگرانی را تشدید میکرد. تاقبستان از خطر جنگ در امان ماند، بسیاری از محوطههای باستانی دیگر هم، اما این نگرانی که این آثار در معرض تهدید قرار دارند همچنان به قوت خود باقی است. شیوه حفاظت از محوطهها و آثار تاریخی و باستانی که در فضای باز و وسیع قرار دارند، با توجه به گستردگی آثار در ایران، همواره محل بحث بوده است. در هشتاد و دومین نشست ایکوم هم این موضوع محور بحث کارشناسان بود. کارشناسانی که معتقد بودند آموزش و ثبت و مستندسازی ضروریترین اقداماتی است که باید برای حفاظت از این آثار صورت گیرد. آنها بر مسئله صلح تأکید کردند؛ بهترین راه حفاظت از میراثفرهنگی پیش از تمام پروتکلها و دستورالعملها، این است که جنگی شکل نگیرد و کشورها از جنگهای ویرانگر تاریخ عبرت بگیرند و آتشافروزان جنگ نباشند. در کنار این دیدگاه، مواردی نیز درباره حفاظت از محوطههای تاریخی و باستانی در این نشست مطرح شد.
نزاع بیپایان با پلتفرمها
|پیام ما| صبح سهشنبه (۳۱ تیر) که «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی، در تذکری به صداوسیما گفت «سکوهای داخلی باید رایگان تبلیغ شوند»، «محمدجواد شکوریمقدم»، همبنیانگذار آپارات، تصویر حکم دادگاه بدوی توقیف «آپارات اسپورت» از سوی صداوسیما را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. این درحالیست که فقط ۹ ماه از پایان دعوای ۹ساله صداوسیما با آپارات میگذرد. پروندهای درباره شکایت صداوسیما از این پلتفرم که مهرماه سال گذشته دیوان عالی کشور مدیرعامل «آپارات» را از اتهام نقض حقوق مؤلف مبرا دانست.
رازهای سر به مهر قَلیگِردَن
نامش در اسناد تاریخی بسیاری ذکر شده و جایگاه ویژهای در افسانههای محلی دارد. از شاهکار فردوسی بزرگ تا عالمآرای عباسی و روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه به موقعیت این قلعه و همچنین ساختار معماری قدرتمندش اشاره کردهاند. در عصر ما اما این قلعه مهجوریتی عمیق را تجربه میکند، تا جایی که حتی یک تابلوی معرفی هم برای آن نصب نشده است، چه رسد به اینکه پای باستانشناسان برای کاوش و بیرون کشیدن رمزورازها و تاریخش به آن باز شود. قلاع گردان (قَلیگِردَن) یا قلعه اولاد، در سوادکوه مازندران با پیشینهای قابلتوجه و قصههای بسیار، به حال خود رها شده و فقط گاهی حفاران غیرمجاز به آن سر میزنند تا زخمی جدید بر تنش نقش بندد.
آزادی برای برج آزادی
یکی از مهمترین بحثها درباره برج آزادی، انتخاب آن بهعنوان نماد تهران قدیم بوده، نمادی که بهدلیل قرارگیریاش در یکی از شاهراههای پایتخت، آن را متمایز از دیگر آثار تاریخی تهران کرده است. اما چندین سال پیاپی است که چند روز مانده به اربعین حسینی، نهفقط میدان آزادی و حریم درجه سه برج، بلکه عرصه و حریم درجه یک این اثر تاریخی، میزبان سازههای موقتی میشود و حریم بصری برج مخدوش میشود. اما مشکل اساسی این است که برگزاری مراسم دورتادور برج، آنهم با صدای بالای بلندگوها بهمرور به سازه اصلی اثر آسیب وارد میکند. بهگفته کارشناسان برنامههای برگزارشده در این نقطه از میدان، آسیبهای جدی به برج آزادی وارد کرده است.
سوزندوزی قربانی سیاست
در روزگاری که فرهنگ، همجواری فرهنگها و کالای فرهنگی معناساز و هویتگزین و شاخصی برای تبادلات در شاخههای مختلف زیستی و تجاری است، ادبیات افسارگسیخته و منحوس جنگ، ادبیات گفتوگو نیست. این نوع ادبیات دستمایهای است مخرب که انواع ساختارها را به فراخور نوع برخورد با آنها، دچار آسیب و حرمان میکند. جنگ، در کنار عوارض مخرب مقطعی که اثرات آن تا سالها در جان و ذهن ساختارهای اجتماعی، تاریخی و فرهنگی باقی میماند، نشانههای منحطی نیز در روابط فرهنگی و اجتماعی داشته و دارد.
قانونشکنی ۲۰ساله در حریم ساسانیان
|پیام ما| از اواخر دهه هشتاد که کارخانه سنگشکن در حریم درجه یک محوطه باستانی «گره» و چهارتاقی آن در کازرون شروع به کار کرد، کارشناسان در مورد تبعات حضور این مجموعه در کنار این اثر ساسانی ارزشمند هشدار دادند و حتی این احتمال را مطرح کردند که برداشت سنگها توسط این کارخانه در عرصه و حریم این اثر ممکن است منجر به تخریب نشانهها و آثاری شود که هنوز مطالعه و کاوش نشدهاند. هرچند مسئولان میراثفرهنگی شهرستان کازرون باقطعیت از ممانعت فعالیت این کارخانه در محدوده عرصه اثر و تپه منتهی به چهارتاقی میگویند و اینکه برداشتهای این کارخانه فقط از کف رودخانه صورت میگیرد، اما ازآنجاکه محوطه اطراف اثر هنوز کاوش نشده، نمیتوان اطمینان داشت آثار باستانی و تاریخی در این محدوده وجود نداشته باشد.
فرود اضطراری گردشگری در باند بحران
سازمان گردشگری ملل متحد در گزارش اخیر خود درباره عملکرد کشورهای مختلف در حوزه گردشگری، بیست کشور اول دنیا که بهترین عملکرد را در سه ماه نخست سال ۲۰۲۵ داشتند، معرفی کرد. در این فهرست ایران با ۱۴ درصد بهبود نسبت به مدت مشابه در سال گذشته میلادی، در رتبه نوزدهم قرار گرفته است. این گزارش توسط «انوشیروان محسنی بندپی» در نشست با فعالان گردشگری با تیتر «صعود ایران به جمع ۲۰ مقصد برتر گردشگری جهان» ارایه و در رسانهها منعکس شد. اما درصورتیکه مبنای اعلام این رشد ۱۴ درصدی آمارهای رسمی وزارت گردشگری باشد، باید به این نمودار و جایگاه ایران در آن، با دیده تردید نگریست؛ چراکه آمارهای این وزارتخانه سالهاست که پرابهام و بدون مبنای دقیق اقتصادی بوده است. بدون تعیینتکلیف حسابهای اقماری نمیتوان به هیچ آماری در هیچ بخشی از گردشگری اعتماد داشت و به دقت آن استناد کرد. ضمن اینکه مدیران ارشد این حوزه نیز نگاهی واقعبینانه به وضعیت موجود گردشگری ندارند. در آخرین مورد و نزدیک به بیست روز پس از آتشبس میان ایران و اسرائیل، معاون توسعه مدیریت وزیر گردشگری اعلام کرده است که بهزودی تورهای ورودی وارد کشور خواهند شد. اما سؤال اینجاست که مبنای این ادعا کدام اطلاعات دقیق از وضعیت گردشگری کشور است؟ و منظور از گردشگران خارجی، کدام طیف از گردشگران است؟ درحالیکه هنوز تعریف دقیقی از «گردشگر» در ساختار آماری این وزارتخانه وجود ندارد، چه طیفی از گردشگران قرار است وارد ایران شوند؟ گردشگران مذهبی؟ گردشگران درمانی؟ کسانی که برای خرید از بازارچههای مرزی وارد کشور و نامشان وارد فهرست گردشگران میشود؟ یا گردشگرانی که خیالشان بابت امنیت ایران آسوده است و چند روزی ایران را بهعنوان مقصد سفر انتخاب میکنند؟ این مانور رسانهای و خبری در شرایطی که بسیاری از فعالان بخش گردشگری از وضعیت موجود آسیبهای جدی دیدهاند، جای بحث دارد.
حلقه گمشده حفاظت از آثار موزهای ایران
