بایگانی مطالب: گزارش روز
کسبوکارهای زنان آفلاین شد
«پریسا» به شاگردانش در کشورهای مختلف زبان فارسی آموزش میداد و به آنها میگفت ایران آن چیزی نیست که در خبرها میگویند. او از ۱۲ روز پیش تا امروز نتوانسته اینستاگرام، تلگرام و واتساپ را باز کند و تا امروز حتماً شاگردانش اخبار را دیدهاند. «الهه» مشاور تغذیه است و میگوید بسیاری از مراجعانش که وضعیت روزانهشان را آنلاین پیگیری میکرد، به پرخوری عصبی افتادهاند و دلودماغ رسیدن به وضع سلامتشان را ندارند. «رضوان» شبها بهسختی پلک روی هم میگذارد، چون اجناس سفارشی مشتریانش از کشورهای دیگر به دستش نمیرسد. شبیه او بسیارند. طولانیترین خاموشی اینترنت ایران دامن همه را گرفته است و درآمدزایی کسبوکارهای خرد آنلاین متوقف شده است.
تغییر در بودجه برخی نهادهای فرهنگی یا تزریق تورم؟
درحالیکه بیش از ۱۰ روز از قطعی اینترنت و محدودیتهای ارتباطی بهدلیل اعتراضات میگذرد، برخی از نمایندگان مجلس در این سکوت ارتباطی بهدنبال افزایش بودجه برخی نهادهای فرهنگی بهمیزان ۵۳ درصد فراتر از لایحه بودجه ۱۴۰۵ که کلیات آن تصویب شده، هستند. این اتفاق بهگفته «احمد علوی»، استاد اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی، یک تغییر فاحش در لایجه بودجه محسوب میشود و ماهیت این لایحه را تغییر میدهد. از سوی دیگر «حسین عبده تبریزی»، اقتصاددان، نیز این اقدام را خطرناک و هشداردهنده و تورمزا میداند.
ضرورت قانونی تعیین محل و امنیت تجمعات
نحوه برگزاری تجمعات اعم از اعتراضی یا حمایتی و تعیین محلهایی برای برگزاری آنها، به یک مطالبه از سوی مسئولان شهری و استانی تهران تبدیل شده است؛ امری که استاندار تهران آن را یک «ضرورت قانون اساسی» خواند، در برخی دولتها همچون اصلاحات و اعتدال در قالب یک آییننامه مصوب شد و دولت سیزدهم در قالب لایحهای به مجلس ارسال کرد، اما تا امروز جنبه قانونی و واقعی به خود نگرفته است.
ایران در سرمای سراسری
|پیام ما| از رفتوآمد غیرضروری در فضای آزاد و سطح شهرها خودداری کنید، از هرگونه توقف و تردد در حاشیه رودخانه و مسیلها بپرهیزید و مسافرتهای غیرضروری بین شهرها را لغو کنید که سرمای سختی در راه است. چنان سرد که پیشبینیها از کاهش دما و یخبندان در ۲۸ استان کشور خبر میدهد. با اینکه در روز شنبه، ۲۷ دیماه، در بیشتر کشور جو پایداری حاکم است، از یکشنبه، ۲۸ دیماه، سامانه بارشی جدید همراه با سرما از غرب وارد میشود. سرما بعضی برنامههای حفاظتی مثل سرشماری پرندگان را به تأخیر انداخته و رفتهرفته خبر میرسد که بعضی مدرسهها هم بهدلیل برودت هوا مجازی شدهاند.
طبل توخالی به نام هوش مصنوعی داخلی!
سالهاست که برای مرورگرهای داخلی تبلیغ میشود و بودجههای زیادی هم پای آنها رفته است. همچنین، با ورود به دوران هوش مصنوعی، متخصصان ایرانی نیز دستبهکار شدند تا از رقبای جهانی خود جا نمانند. اما قطعی سراسری اینترنت و اجبار مردم به روی آوردن به محصولات داخلی، نشان داد «کوه موش زایید». اکثر کاربرانی که از مرورگرهای ایرانی استفاده میکنند، از آنها ناراضیاند و هوشهای مصنوعی ایرانی هم از اضطرار مردم سوءاستفاده کرده و تنها خدمات پولی را ارائه میدهند. همین عوامل نشان میدهد اینترنت بینالملل باید هرچه سریعتر وصل شود تا مردم مجدداً بتوانند به زندگی عادی خود بازگردند.
ایران؛ موقعیت ویژه
|پیام ما| موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد ایران و بهرهمندی از ذخایر سرزمینی فراوان در این کشور، ایران را به یکی از مهمترین کشورها در نقشههای بینالمللی تبدیل کرده است. اما مرور تاریخ و تندباد حوادثی که این سرزمین کهن، بهویژه در دو قرن اخیر از سر گذرانده، نشان میدهد این موقعیت بیش از آنکه این سرزمین را از مواهب متعدد منتفع کند، تاریخی پرحادثه برای آن رقم زده است. در گفتوگو با «علیرضا ملائیتوانی»، استاد دانشگاه و عضو هیئتعلمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نگاهی داشتیم بر اثرات موقعیت استراتژیک ایران بر حوادث تاریخی آن. ملائیتوانی معتقد است بهرغم پیشرفتهای تکنولوژیک در دنیا، جغرافیا هنوز هم میتواند عنصر اثرگذاری در شکلگیری حوادث و وقایع در کشورها باشد.
کمیته حقیقتیاب دولتی؟
۱۷ روز از بروز حوادث اخیر گذشته است. سخنگوی دولت از تشکیل کمیته حقیقتیاب برای بررسی این رویدادها خبر میدهد. اگرچه برخی از نزدیکان دولت تشکیل این کمیته را در حد پیشنهاد میدانند، بااینحال «کامبیز نوروزی»، روزنامهنگار و حقوقدان معتقد است: «تشکیل این کمیته به شرط اینکه از اشخاص و نهادهای مدنی تشکیل شده باشد و نهادهای دولتی در آنها دخالتی نداشته باشند و گزارش آن بسیار سریع ارائه شود، میتواند در اقناع افکار عمومی ملی و بینالمللی نقش بسیار مهمی را ایفا کند.»
صدای بیصدای رسانهها
«خبرها را دهان به دهان میشنوم.» این جمله را مریم میگوید که حالا رسیدن قطعی اینترنت به ششمین روز، کلافگی و بیخبری او را بیشتر کرده است. راههای اطلاعرسانی به شهروندان محدودتر از گذشته شده و فعالیت رسانهها و خبرنگاران برای تهیه گزارش که در گذشته هم با چالشهایی مواجه بوده، بیشتر از قبل شده است. از آغاز قطعی گسترده اینترنت و نبود دسترسی به شبکههای اجتماعی، شهروندان نظرات خود را در بخش دیدگاههای خبرگزاریهای داخلی مطرح میکنند و در روزهای گذشته تعداد کامنتهای رسانه فناوری «زومیت» و خبرگزاری «فارس» بهطور چشمگیری افزایش یافته بود. اما طولی نکشید که همین دسترسی هم محدود شد و روز سهشنبه، ۲۳ دی، کاربران زومیت در بخش نظرات با این پیام مواجه شدند: «به دستور مقام امنیتی دیدگاههای زومیت تا اطلاع ثانویه غیرفعال شد.» چنین قطعی ارتباط گستردهای برخی را به خرید نسخه کاغذی روزنامهها سوق داده و مشاهدات میدانی «پیام ما» از چند دکه روزنامهفروشی نشان میدهد در این روزها خرید روزنامه کاغذی بیشتر شده است، اما نه آنقدر که گفته شود مرجعیت در حال بازگشت به رسانههای سنتی است و یک استاد ارتباطات به «پیام ما» میگوید: «وقتی جامعهای در سکوت خبری قرار میگیرد، مردم ناچارند در فقدان منبع خبری گسترده، سراغ منابع سنتی بروند.»
بر ایران چه گذشت؟
|پیام ما| بعد از گذشت بیش از دو هفته از اعتراضات و اوج گرفتن آن در پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، خبرگزاریهای داخلی روزهای شنبه و یکشنبه، ۲۰ و ۲۱ دی را آرامتر گزارش کردند. هنوز آمار دقیقی از کشتهها و آسیبدیدگان این اعتراضات وجود ندارد. هرچند خبرگزاریهای داخلی پیرامون کشتهشدگان نیروهای امنیتی گزارشهای متعددی نوشتند: «تاکنون ۱۰۳ نفر از نیروهای سپاه، بسیج و فراجا در کشور به شهادت رسیدهاند.» آمار دیگری که وجود دارد، خساراتی است که به خانهها و اموال عمومی مانند مساجد، ایستگاهها و ماشینهای آتشنشانی و بانکها در شهرهای مختلف وارد شده. در این گزارش سعیشده جمعبندیای از اتفاقات اخیر ارائه شود.
کسی صدای ما را میشنود؟
|پیام ما| امکان حضور خبرنگاران مستقل در میدان وجود ندارد. کار رسانهها پیش از این هم با وجود سانسور و خط قرمزها، با محدودیت پیش میرفت و اکنون قطعی اینترنت محدودیتها را بیشتر کرده است. تنها چند خبرگزاری داخلی به اخبار بینالمللی دسترسی دارند و روایت موجود درباره بیش از دو هفته اعتراض در سراسر ایران، به گزارشهای همین خبرگزاریها محدود میشود. وبسایتهای روزنامهها و پایگاههای خبری دیگر قابل جستوجو نیستند و اینطورکه به نظر میرسد، دستکم در پنج روز گذشته فقط نهادهای ناظر، خواننده محتوای رسانههای مستقل بودهاند. در شرایطی که تحلیل دقیق وقایع و دسترسی به آمار و دادهها ممکن نیست، «انگار از خبرنگاران میخواهند با دستهای بسته شنا کنند». مسئله مرجعیت رسانه بار دیگر زیر ذرهبین قرار گرفته است.
