بایگانی مطالب: میراث فرهنگی
تمرکززدایی و تفویض اختیارات به استانها
اصفهان با ۲۲ هزار اثر تاریخی، از مهمترین کانونهای تمدنی و فرهنگی ایران بهشمار میرود و بهدلیل موقعیت ویژهاش، همواره در سیاستگذاریهای کلان میراثفرهنگی و گردشگری کشور نقش محوری داشته است. سفر اخیر «سیدرضا صالحی امیری»، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، به این استان در راستای بررسی چالشها، ظرفیتها و آینده گردشگری و حفاظت از میراث فرهنگی انجام شد. در این سفر که با حضور مقامات استانی و ملی همراه بود، وزیر میراثفرهنگی در مراسمهای مختلف از جمله آیین بهرهبرداری از ۲۰ پروژه مرمتی بناهای تاریخی تخت فولاد، رونمایی از اسناد مالکیت مجموعه باغموزه چهلستون و کارخانه ریسباف و نشست با فعالان گردشگری در اتاق بازرگانی اصفهان، به بیان راهبردهای این وزارتخانه و برنامههای آینده پرداخت. در ادامه، مهمترین محورهای این سفر و سخنان وزیر بررسی میشود.
مبارزه برای بقای لوت
بیابان لوت نخستین اثر طبیعی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، اثری که تنها دارای ارزشهای طبیعی منحصربهفرد نیست، بلکه سابقه تمدنی سههزارساله دارد و آثار باستانی و تاریخی بسیاری در محدوده آن قرار گرفته است. حالا اما شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد مسئولان به اهمیت و ارزش این میراث واقف نیستند. چندماهی است که علاوهبر نبود برنامه مدون برای مدیریت محدوده ثبت جهانی بیابان لوت و بیتوجهی به اصول حفاظت از آن، انجام پروژههای عمرانی غیراصولی در عرصه این اثر طبیعی جهانی توسط هواپیمایی ماهان، به لیست بلندبالای مشکلات لوت اضافه شده است. این هلدینگ در حال ساخت جادهای ۲۰ کیلومتری در منطقه شهداد و محدوده جهانی بیابان لوت است. میزان تخریبهای غیرقابلجبران اجرای این پروژه در حریم و عرصه این اثر طبیعی موضوعی نیست که حتی با توقف کامل پروژه قابلجبران باشد. بهگفته کارشناسان، این پروژههای عمرانی نهتنها خارج از ضوابط عرصه و حریم میراث جهانی است که اکوسیستم منطقه را نیز تغییر میدهد و آسیبهای جدی به محیطزیست لوت وارد میکند. مسئولان میراثفرهنگی تنها به بیان اینکه این هلدینگ را ملزم به رعایت ضوابط حفاظتی کردهاند بسنده میکنند، اما زبان لودرها و کامیونهایی که در محدوده تپههای تخممرغی و رود شور در حال فعالیت هستند، زبان دیگری است.
گنجیابهای سیاسی
|پیام ما| «یکی از سیاسیون که ارتباط گرفتن با ایشان هم بسیار سخت است، چندبار به بنده گزارش دادند که بنابر گزارشهای یک زمینشناس معروف، در فلان نقطه گنجینهای وجود دارد، ما هم تحقیق میدانی را آغاز کردیم؛ چندین متر آن منطقه را به پایین و چپ و راست حفاری کردیم و درنهایت دستور توقف دادیم، چون چیزی پیدا نشد.» این جملات مربوط به اظهارات بیپرده «عزتالله ضرغامی»، وزیر سابق میراثفرهنگی، در جمع فرماندهان و مدیران پایگاههای یگان حفاظت میراثفرهنگی است که در اردیبهشت ۱۴۰۱ بیان شده است، در این جلسه ضرغامی از حفاریهای سفارشی پرده برداشت و نکاتی در مورد گزارشهای سیاسیون مبنیبر وجود گنجینه در نقاطی از کشور بیان کرد. نکتهای که نشان میدهد بزرگترین چالش میراث فرهنگی کشور که «گنجیابی» و حفاری غیرمجاز است، تا چه سطحی نفوذ کرده و چرا با آن برخورد قاطعی صورت نمیگیرد. نکته قابلتأمل اما این است که این روند محدود به یک دوره خاص نبوده و بهگفته قائممقام وزارت میراثفرهنگی سفارشها برای حفاری و پیدا کردن گنج از سوی مقامات به وزارت میراث همچنان ادامه دارد.
ادعای حراج سکههای مکشوفه فارس در آمریکا اثبات نشده است
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس با اشاره به انتشار خبری مبنی بر حراج سکههای تاریخی از شهرستان بیضای این استان در شهر نیویورک آمریکا، گفت: این ادعا اثبات نشده است.
انتخاب ۱۲ متخصص برجسته ایرانی و بین المللی بهعنوان مشاوران عالی تخت جمشید
۱۲ متخصص در حوزه میراثفرهنگی ایران و دنیا بهعنوان مشاوران عالی پایگاه میراث جهانی تختجمشید در حوزههای تخصصی حفاظت، مرمت و باستان شناسی از سوی مدیر پایگاه میراثجهانی تختجمشید انتخاب شدند.
ابیانه؛ یک امضا تا جهانی شدن
ابیانه، روستای سرخپوش ایران، با قدمتی بیش از هزار و ۸۰۰ سال (برخی قدمت آن را بیش از چهار هزار سال تخمین زدهاند)، یکی از شاخصترین مناطق تاریخی کشور بهشمار میرود. این روستا که در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته، سالهاست که در انتظار ثبت جهانی در یونسکو است. اما با وجود پیگیریهای مکرر، همچنان موانعی در مسیر این ثبت وجود دارد که روند آن را با چالشهایی مواجه کرده است. باتوجهبه اهمیت این روستا از منظر فرهنگی، تاریخی و گردشگری، ثبت جهانی آن میتواند تحولی مهم در حفظ بافت سنتی و توسعه پایدار منطقه ایجاد کند. اما آیا مشکلات زیرساختی و تغییرات ناهمگون در فضای روستا، مانعی جدی در این مسیر محسوب میشود؟ گزارش پیش رو، به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته و دیدگاههای کارشناسان، مسئولان و مردم محلی را درباره این چالشها منعکس میکند.
کاخ کیومرث داراب بهجای مرمت، تعمیر شده!/ کارشناسان: بنای تاریخی کاخ کیومرث طرح مرمتی نداشته و صرفا رفع تکلیف شده است
مرمت کاخ کیومرث داراب بهتازگی بهپایان رسیده است اما مرمتگران باتجربه استان فارس معتقدند، این نوع شیوه که در مرمت کاخ کیومرث بهکار گرفته شده نامش حتی مرمت غیراصولی نیست بلکه یک نوع جعل تاریخ است. آنها میگویند، این کاخ با اینکه در فهرست آثار ملی کشور بهثبت رسیده اما هیچ گاه در شورای فنی استان فارس مطرح نشده و فاقد طرح مرمتی بوده است.
چوب حراج بر دانش میراث
نتایج بررسیهای صورتگرفته توسط مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، بهعنوان نهاد تخصصی پژوهشی و علمی این حوزه، دچار مشکلات جدی از جمله محقق نشدن اهداف و ضعف در استفاده از ظرفیتهای موجود شده است. بهرغم تلاشهای اولیه برای تبدیل این پژوهشگاه به بازوی علمی و پژوهشی میراثفرهنگی کشور، تغییرات پیدرپی ساختاری و نبود یک سند راهبردی مشخص، تحقق اهداف این مجموعه را با چالش مواجه کرده است. بررسیهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد تنها ۲۷ درصد از اهداف تعریفشده در اساسنامه پژوهشگاه محقق شده است و بیش از ۸۵ درصد اهداف برنامههای بالادستی این نهاد به نتیجه نرسیده است. در چنین شرایطی بهنظر میرسد بازنگری در ساختار، تقویت نظارت علمی و عملیاتی بر پروژههای اجرایی و استفاده مؤثر از ظرفیتهای موجود در این مرکز از ضروریات است. در ماههای اخیر برخی افراد مسائلی درباره انحلال پژوهشگاه مطرح کردهاند که با واکنش پیشکسوتان و کارشناسان میراث فرهنگی روبهرو شده است. در گفتوگو با «جلیل گلشن»، رئیس اسبق پژوهشگاه میراثفرهنگی و «سعید شفیعا»، معاون دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهشهای مجلس، دیدگاه آنها را در مورد عملکرد پژوهشگاه، ایدههای مطرحشده در مورد تغییرات ساختاری آن و راهکار بهبود عملکرد این مرکز جویا شدیم. آنها معتقدند انحلال پژوهشگاه اشتباه بزرگی است و ضربه جبرانناپذیری به میراث فرهنگی کشور وارد میکند، اما درعینحال این نهاد نیاز جدی به بازنگری در راهبردها و اصلاحات اساسی در رویکردهای مدیریتی دارد.
محرومیت ملی از جشن باستانی
جشن سده امسال نیز بهصورت محدود برگزار میشود. برخلاف وعدههای قبلی، حضور گردشگران برای شرکت در این جشن کهن، امسال نیز ممنوع اعلام شده است. جشن سده نهتنها یک آیین مذهبی، بلکه یک جشن ملی با پیشینهای چندهزارساله است که همه ایرانیان باید در آن شریک باشند، نه تنها زرتشتیان. این محدودیتها نهتنها گردشگران، بلکه تمامی ایرانیان را از تجربه یک جشن ملی بزرگ محروم میکند. ممنوعیت حضور گردشگران در جشن سده، یک ناامیدی بزرگ بهشمار میرود که واقعاً نمیتوان دریافت چه منطقی پشت آن وجود دارد؟ جشن سده نهتنها یک جشن ملی است، بلکه فرصتی برای اتحاد و همدلی مردم از اقشار مختلف جامعه فراهم میآورد. این جشن که بازتابی از تاریخ و فرهنگ ایرانی است، میتواند به تقویت روحیه ملی و تقویت ارتباطات اجتماعی کمک کند.
آتش شادی با شعلههای محدودیت
دو سال پس از ثبت جهانی جشن سده؛ کرمان، یزد و تهران جشن سده را بهصورت خصوصی برگزار میکنند
