بایگانی مطالب: فرهنگ
پارادوکسِ خلاقیت و میراثفرهنگی
بازخوانی طنزآمیزِ شاهنامه
خشم بهجای نقد در ماجرای شاهنامه!
طنزفروشی یا فردوسیستیزی؟
|پیام ما| انتشار ویدئویی از اجرای «زینب موسوی» و شوخی او با شاهنامه، واکنشهای گسترده و متنوعی را در فضای عمومی و رسانهای برانگیخت. منتقدان این اجرا، با تأکید بر جایگاه شاهنامه و فردوسی بهعنوان نمادهای هویت فرهنگی و ملی، محتوای طنز را توهینآمیز و فاقد درک تاریخی دانستند و آن را مصداق عبور از مرزهای اخلاقی و فرهنگی ارزیابی کردند. در مقابل، گروهی دیگر این حساسیتها را نوعی برخورد سلبی با آزادی بیان تلقی کردند و معتقدند طنز، اگر هم تند و نامتعارف باشد، باید بتواند بدون ترس، به نقد یا شوخی با مفاهیم مختلف بپردازد و اعلام جرم دادستانی تهران علیه این کمدین جلوی آزادی بیان را میگیرد. این دوگانه تفسیری، بار دیگر مرز مبهم میان حرمتگذاری به میراث فرهنگی و حق بیان آزاد در جامعه ایران را به چالش کشیده است.
افول فرهنگ
گروههای مرجع در هر جامعهای از جمله گروههای مهمی هستند که افراد جامعه رفتارها و هنجارهای خود را با این گروههای مرجع تنظیم میکنند و سعی دارند از آنها الگوبرداری کنند. بهگفته «سید عباس صالحی»، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارتباط جامعه ایرانی با گروههای مرجع روبه افول گذاشته است که این امر میتواند آسیبزا باشد. این درحالیاست که دلایل بیشماری، از جمله سیاستهای کوتاهمدت و بلندمدت مسئولان فرهنگی، موجب کاهش ارتباط افراد با این گروهها شده است.
رطوبت، بلای جان میراث فرشچیان
|پیام ما| سال ۱۳۸۰ افتتاح موزه استاد فرشچیان در مجموعه تاریخی سعدآباد با استقبال عمومی بسیاری روبهرو شد. موزه در یکی از بناهای قاجاری مجموعه برپا شده بود؛ بنایی با تمام شاخصههای معماری اواخر قاجار در کنار رودخانه دربند. آن روزها گفته میشد افتتاح موزه با حضور هنرمند، اتفاق نادری در زمانه ماست که عادت داریم هنرمندان را پس از درگذشتشان ارج نهیم. فرشچیان در تمام این سالها هر بار که فرصتی داشت و به ایران سفر میکرد، در موزه حضور پیدا میکرد و با بازدیدکنندگان ملاقات داشت. در مقاطعی مراسم رونمایی از آخرین اثرش در موزه برگزار میشد و او در تمام آن روزها در موزهای که با نام او متعلق به مردم بود، حضور داشت. حالا ۲۴ سال از افتتاح موزه او گذشته است. شنبه خبر درگذشت «محمود فرشچیان» تیتر رسانهها شد. حالا موزه دیگر شاهد حضورش نخواهد بود. میراث او اما در مجموعه سعدآباد روایتگر نگاه و خلاقیت او در نگارگری ایرانی است. میراثی که برخی کارشناسان نسبت به حفاظت و نگهداری آن نقدهایی را وارد میدانند و نسبت به وضعیت آن ابراز نگرانی میکنند. رطوبت بالا و اختلاف دما در بنایی که شرایط مطلوب حفاظتی برای آثاری به ظرافت نگارگری را ندارد، بهمرور منجر به آسیبهای جدی به آثار میشود. امروز این درخواست وجود دارد که بازنگری جدی و اصولی در حفاظت از میراث ماندگار فرشچیان در مجموعه سعدآباد صورت گیرد.
پادکست خبری ۱۸ مرداد
«سفر به جنوب شب» سفر به لایههای پنهان زندگی
«سفر به جنوب شب»، اشعاری در میانه سنت و نوگرایی با تصویرسازیهایی چندلایه و زبانی روایتمحور هستند که دست مخاطب را میگیرد و او را با شاعر همراه میکند تا به کشف لایههای پنهان زندگی بپردازد.
جنبش مشروطه زنان ادامه دارد
۱۲۰ سال از روز امضای فرمان مشروطیت به دست مظفرالدینشاه میگذرد؛ جنبشی که نقطه عطفی در ورود مدرنیسم به ایران بود و زنان هم نقش اثرگذاری در آن داشتند. آنان نخستین تلاشها را برای برداشتن موانع حضور زنان در جامعه انجام دادند. زنانی که پردهنشین بودند و حتی اجازه تحصیل به آنها داده نمیشد. در منابع تاریخی آمده در یکی از مبارزات زمان مشروطه در تبریز، مبارزی مورد هدف واقع شده بود که اجازه درمان نمیداد. این گزارش را به ستارخان دادند. ستارخان از مبارز پیگیر شد و میگویند در گفتوگویی که در خلوت داشتند ستارخان میفهمد که این مبارز زن است و در پوشش مردانه تفنگ به دست گرفته و به میدان آمده. گزارشهای جستهوگریخته دیگری هم نشان میدهد که زنان در بسیاری پشتصحنههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حضور یافتند و با تشکیل انجمنها، حمایت از اعتصابها و برپایی مدارس دخترانه، پیشگام شدند. اگرچه نام برخی از این زنان پیشرو در تاریخ ثبت شده، اما بسیاری دیگر گمنام باقیماندهاند؛ زنانی که در سایهها با جسارت، پیگیر حقوق و آزادیهای خود بودند و به گفته «فرزانه ابراهیمزاده»، پژوهشگر تاریخ جنبشی که آغاز کردند، تا امروز ادامه دارد.
چالش بر سر روایتهایی از طبیعت
|پیام ما| کتاب پرفروش «مسیر نمک» که داستان پیادهروی طولانی و تحول زندگی یک زوج را در دل طبیعت روایت میکند، بهعنوان یکی از نمادهای خاطرات طبیعت شناخته شد و میلیونها نسخه فروش داشت. اما حالا این اثر با رسواییهایی جدی روبهروست؛ اتهام اختلاس نویسنده و اغراق در شدت بیماری همسرش، پرسشهای مهمی درباره صداقت و اخلاق در ژانر خاطرات طبیعت بهوجود آورده است. گفته میشود این رسواییها نه تنها اعتبار کتاب را زیر سوال برده، بلکه آینده این نوع روایتها را نیز به چالش کشیدهاند.
پادکست خبری ۰۲ مرداد
