بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
تهدید «شلاق دمایی»
مطالعات تغییر اقلیم خبر از پدیدهای جدید میدهد
ذهن بیمار، طبیعت بیجان
پس از جنگ جهانی دوم و مطرح شدن بحثهای کلان درباره توسعه پایدار، در چند دهه اخیر، از مقولههای اصلی که از سوی پژوهشگران و کارشناسان بهداشت روان مطرح شده است، تأثیر مخرب تغییراقلیم بر روان انسانهاست. کاهش تابآوری اجتماعی، مهاجرتهای اجباری، افزایش اضطرابهای جمعی و سوگ دوگانه (هم برای زمین و هم بر اثر زمین) از جمله اثرات تغییراقلیم است. در این میان حتی پایِ اسطوره و کهنالگوها نیز به میانه این میدان باز شده، اما آنچه همواره پنهان مانده تأثیر اختلالات روانی انسان بر تخریب طبیعت است. جهان اسطورهها همیشه پیش از ما به رابطه عمیق انسان و طبیعت پی برده بود. کهنالگوی (آرکیتایپ) «طبیعتِ خشمگین» در اساطیر ملل مختلف تکرار میشود؛ از خدایان باران در اساطیر مایا که قحطی میآفرینند تا طوفان نوح که جهان را از گناه پاک میکند. این تصاویر کهن، امروز در قالب «تغییراقلیم» بازتولید شدهاند. تفاوت در اینجاست که اینبار نه خدایان، که خودِ بشر نقش دیوِ ویرانگر را بازی میکند. روانشناسی یونگ به ما میگوید این کهنالگوهای مشترک، نشاندهنده ترسِ ناخودآگاه جمعی ما از انتقام طبیعت است. گویی اسطورههای باستانی، پیشآگهیِ بحران امروز بودند. در این مقال، «پیام ما» نقش افرادی که اختلال روانی وسواس دارند را در هدررفت آب را بررسی میکند؛ نتایج تکاندهنده است.
کتاب «صحنهپردازی آخرالزمانی؛ تئاتر در عصر بحران اقلیمی» رونمایی شد
در عصر تغییر اقلیمی
انقراض ششم و خالی شدن حیات
در قرنهای اخیر شاهد افزایش شدید جمعیت انسانی و تشدید تأثیرات با منشأ انسانی بر اکوسیستمها و جوامع طبیعی هستیم. همین موضوع سبب شده است نرخ انقراض گونهها تقریباً ۲۰ برابر بیشتر از نرخ طبیعی انقراض پسزمینه باشد. طبق پیشبینیها ممکن است این رقم ۱۰ یا ۲۰ برابر دیگر نیز افزایش یابد. اگر این پیشبینیها تحقق یابند، نرخهای انقراض پیشبینیشده قطعاً قابلمقایسه با نرخهای انقراض در دورانهای انقراض جمعی گذشته خواهند بود.
کاپ ۳۰: فرصتی برای تغییر
|پیامما| کنفرانس تغییراقلیم (COP) سالانه برگزار میشود و فرصتی بینظیر برای کشورها فراهم میکند تا سیاستها و برنامههای خود را در زمینه تغییراقلیم و توسعه پایدار مطرح کنند. بیستونهمین اجلاس کنفرانس تغییراقلیم آذرماه امسال در باکو برگزار شد و ایران در سطح معاونت ریاستجمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در آن حضور پیدا کرد. این کنفرانس تریبون خوبی در اختیار کشورهای درحالتوسعه برای بیان دغدغههای خود در حوزه توسعه پایدار قرار میدهد. «شینا انصاری» بهعنوان نماینده ایران در اجلاس کاپ، با اشاره به همین مسئله اعلام کرد «کشورها برای رشد اقتصادی نیاز به انرژی دارند که لازمه آن دسترسی به انرژیهای تجدیدپذیر، پاک و هستهای است. استفاده از این نوع انرژیها نیازمند دو مؤلفه مهم فناوری و منابع مالی است و برای تحقق مقابله با تغییراقلیم، کشورهای جنوب حتماً باید حمایت شوند.» کاپ علاوه بر اینکه یک تریبون است؛ سازوکاری مالی و فناورانه هم محسوب میشود، بهطوریکه کشورهای شرکتکننده در کاپ۲۹ توافق کردند تا سال ۲۰۳۵، سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار برای مقابله با تأثیرات تغییراقلیم در اختیار کشورهای فقیر و درحالتوسعه بگذارند.
زمان نگرانی رسید
اثرات تغییراقلیم وقتی حادتر از آنچه تا به امروز دیدهایم خودش را نشان دهد، میتواند چهرهای حقیقتاً ترسناک داشته باشد. چهرهای که بهنظر میرسد زودتر از پیشبینیهای جهانی در حال بروز است. «احد وظیفه»، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی کشور، در گفتوگو با پیامما از آنچه چشمانداز آینده ایران، خاورمیانه و مناطق جنب حارهای درصورت تداوم روند انتشار کربن و تشدید اثر تغییراقلیم است، میگوید. او معتقد است ایران در برابر تغییراقلیم بسیار ضربهپذیر است. ما چارهای جز پیوستن به توافق پاریس نداریم و چه آن را بپذیریم و چه نه، باید برای کاهش انتشار کربن فکری کنیم. وظیفه میگوید جهان آستانههای افزایش دما را خیلی زودتر از آنچه انتظار داشت، رد کرده است و اگر به اهداف کاهش کربن دست پیدا نکند، باید در انتظار فجایع اقلیمی باشد؛ بهویژه کشورهایی مانند ایران که بهدلیل نوع روابط سیاسی و اقتصادی در جهان به منابع طبیعی خود بسیار وابسته است.
راهحلهای دیجیتال برای زمین
جهان امروز با چالشهای بیسابقهای در حوزههای محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی مواجه است. مسائلی سر بر میآورند که باید با مجموعهای از دانشهای گوناگون به آنها پاسخ داد و این درحالیاست که جامعه در مسیر هرچه تخصصیتر شدن پیش میرود. در حال حاضر محیطزیست یکی از مهمترین حوزههای تجلیگر این تناقض محسوب میشود و برای مثال، تشخیص و اعلام خطرات تغییراقلیم را در حالی متخصصان جغرافیا برعهده گرفتهاند که این مسئله با سویههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی همراه است. در مواجهه با چنین معضلاتی، لزوم ترک رویکردهای گذشته و اتخاذ تصمیمات بینرشتهای بیشازپیش نمایان شده است. ازاینرو، دانشمندان از طریق رویکردی نوین بهنام «پایداری محاسباتی» که با ترکیب علوم مختلف، بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی و استفاده از امکانات بهروز تکنولوژی بهوجودآمده، در پی آنند تا این چالشها را به مسائل قابلحل تبدیل کنند.
زوزههایی برای تغییراقلیم
قرنهاست که از شنیدهشدن صدای زوزه گرگ در ارتفاعات اسکاتلند میگذرد، اما گروهی از محققان فکر میکنند زمان آن فرا رسیده است که این شکارچیان -که بدخواهان زیادی دارند- را بازگردانند. موضوع فقط بازگرداندن گرگها بهعنوان یک گونه جانوری نیست بلکه این موضوع، ابعاد دیگری نیز دارد. مدلسازیهای گروه از محققان نشان داده است انجام این کار میتواند باعث بازگشت جنگلهای بومی به این کشور شود و موجب ترسیب کربن موجود در جو زمین شود؛ یعنی یک تیر و دونشان.
داستان مرگ ناگهانی اکد و شهر سوخته
«شهر سوخته» را یکی از عجیبترین تمدنهای کهن بشری در جنوبشرق ایران میدانند. تمدنی با پنج هزار سال قدمت و مردمانی بسیار پیشرفته در مقایسه با تمدنهای همدورهشان! که در علم، صنعت و اقتصاد حرف اول را میزدند. در هنر چنان پیشرو بودند که در جامی زیبا نخستین انیمیشن جهان را خلق کردند. کشفیات این شهر باستانی نشان میدهد ساکنانش جمجمه جراحی و چشم مصنوعی طراحی میکردند. اما شهر سوخته با تمدن عجیب و پیشرفتهایی که داشت، یکباره از صفحه روزگار ناپدید شد. باستانشناسان سالیان طولانی گورها و تپههای شهر سوخته را کاویدند تا شاید دلیلی محکم و قانعکننده برای فروپاشی ناگهانی تمدن بزرگ مردمان شهر سوخته پیدا کنند؛ چراکه تمدن شهر سوخته با آنهمه ویژگیهای منحصربهفرد تمدنی، هیچگاه نتوانست در طول تاریخ احیاء شده و به اوج شکوفایی بازگردد. باستانشناسان براساس یافتههای علمی میگویند چراغ زیباترین و روشنترین تمدن بشری جهان در شرق ایران ناگهان و برای همیشه خاموش شد و از هزارههای گذشته تا آغاز دوره اسلامی در دل تاریکی فرو رفت. بهاعتقاد آنها، شهر سوخته تنها تمدنی نبود که به این سرنوشت محکوم شد، بلكه تمدن اکد در بینالنهرین بهعنوان بزرگترین تمدن بشری جهان نیز دچار همین سقوط تاریخی شد. اما دلیل نابودی این تمدنها چه بود؟ این گزارش براساس مستندات علمی و در گفتوگو با «حسن فاضلی نشلی» پاسخهایی برای این سؤال دارد.
شاید دیگر دیر شده باشد
سفرههای آب زیرزمینی تهران چه زمانی کاملاً بیآب میشوند؟
