بایگانی مطالب: محیط زیست

خزر در آستانه رسیدن به کمترین تراز از ۵۰۰سال اخیر حیات خود

🎥محمدرضا کاویان‌پور، رئیس مرکز تحقیقات آب کشور:

درخت دوستی بنشان که کام دل به‌بار آرد

این روزها درباره مسئولیت اجتماعی بیش از هر زمان دیگری می‌شنویم، علاوه بر اینکه شرکت‌ها، سازمان‌ها و افراد یکسری منافعی دارند و از سوی دیگر آنها هم در قبال اجتماع، محیط زیست و... باید وظایفی را ایفا کنند. افراد جامعه هر کدام باید در نقشی که برعهده دارند نسبت به کم آبی، تولید زباله، آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراقبت از گونه‌های نادر نسبت به گذشته حساس‌تر باشند؛ این موضوع را می‌توان به عملکرد شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ برای ایفای نقش خودشان در قالب مسئولیت اجتماعی بسط داد. ساده‌ترین و راحت‌ترین کاری که یک سازمان می‌تواند انجام دهد استفاده کمتر از ظروف یکبار مصرف است یا اینکه چطور می‌توانند زباله‌های کمتری تولید کنند، از طرف دیگری باید از خودشان بپرسند تا چه اندازه در راستای پذیرش و انجام مسئولیت اجتماعی به کارمندانشان آموزش‌ دادند؟ اما شرکت‌هایی هم فعالیت می‌کنند که عملکردشان انجام کارهایی در حوزه مسئولیت اجتماعی است. درخت می‌کارند، آب و علوفه برای حیوانات در مناطق گرمسیری تهیه می‌کنند، ردپای کربن را کاهش می‌دهند و... اگر زمانی که خوشحال هستید و اوضاع بر وفق مرادتان هست می‌توانید صدقه شاد بودنتان را با حمایت از گونه‌های در معرض انقراض بدهید، یا اگر عزیزتان از دنیا رفته و می‌خواهید یادش سبز بماند درختی بکارید یا اگر فرزندی در راه دارید به نام او از هیرکانی حمایت کنید؛ این کسب و کارهای تازه مسیر کارهای نیک کردن را برای شهروندان آسان کردند اما برای اینکه بتوانند ادامه دهند، نیاز به حمایت بیشتری هم دارند.

لزوم تعهد به مسئولیت اجتماعی شرکتی

بنگاه‌‏های اقتصادی پایبند به مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها با درنظرگرفتن درآمد سالانه خود و منافع اجتماعی، معنای جدیدی به کسب‌وکار داده‌اند. این بنگاه‌ها با ابتکارات تحسین‌برانگیز و درعین‌حال با پایبندی به این امر، در حال ایجاد الگوهای جدید کسب‌وکار برای محصولات، خدمات و عملیات خود هستند که مشکلات اجتماعی و محیط‌زیست را نیز مدنظر قرار می‌دهند. چنین شرکت‌هایی داوطلبانه در اقدامات گوناگونی در سراسر جهان، مانند حفاظت از مناطق طبیعی، کاهش فقر، ارتقای رفاه اجتماعی، توسعه نهادهای مردمی، توجه به توسعه پایدار و آموزش و تسهیل دسترسی جامعه به تکنولوژی اطلاعات، اقدام می‏کنند. همچنین پروژه‌های مشابه را که بر سهام‌داران و محیط‌زیست تأثیر می‌گذارد و فراتر از تعهدات مقرراتی آنها است، بخشی از مسئولیت‌های خود می‌دانند که نام آن را مسئولیت اجتماعی یا وظایف اجتماعی نهاده‏اند. اینان، ضمن پیروی از استراتژی‌های مختلف سودآوری، خودشان را به نهادهای آگاه اجتماعی که تأثیر مثبتی بر محیط اجتماعی و محیط‌زیست دارند متصل کرده و بر اساس الزامات حاکم بر این رویکرد، تجدید سازمان و ساختار کرده‌اند. امروزه، این موضوعات که مبتنی بر توسعه همه‌جانبه و پایدار است، توسط سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان آگاه اجتماعی و نیز در اثر جریانات کلی‌تری مثل لزوم بیشتر شفاف‏سازی و فشار جهانی برای ریشه‌کن‌کردن فقر، حفاظت از محیط‌زیست و توجه به تغییر آب‌وهوا، تقویت شده‌اند.

دیوار، سبزترین قرمز ایران

سنگ بنای دیوار توسعهٔ اقتصاد چرخشی است. دیوار، برای کاهش تبعات زیست‌محیطی و ردپای کربن و نیز حفظ منابع طبیعی، آب و انرژی، در مسیری سبز حرکت می‌کند تا اهداف و مسئولیت‌های اجتماعی خود را محقق سازد. زیر سایه‌ٔ دیوار و به‌منظور دستیابی به عدالت اجتماعی از طریق توسعه‌ٔ تجارت الکترونیک پایدار، توانمندسازی کسب‌وکارهای خرد، جذب استعدادها و ارتقای دانش و تجربه، نهال‌هایی جوانه زده و در حال رشد و تنومند شدن است.

از سود تا مسئولیت چگونه برندها دنیا را تغییر می‌دهند؟

آیا می‌دانستید که بیش از ۴۶ درصد از مصرف‌کنندگان جوان در سراسر جهان، به‌جای تمرکز بر ویژگی‌های محصولات، به تلاش‌های اجتماعی و زیست‌محیطی برندها علاقه و توجه بیشتری نشان می‌دهند؟ این آمار که چندی پیش در سایت جهانی «سنجش بازاریابی دیجیتال» منتشر شده، نشان می‌دهد؛ نسل امروز به دنبال ارتباطی عمیق‌تر و معنادارتر با برندهاست؛ ارتباطی که بر پایه ارزش‌های انسانی و اخلاقی بنا شده باشد. تصور کنید؛ هر بار که تصمیم می‌گیرید یک محصول را خریداری کنید، نه‌تنها نیازهای خود را برآورده می‌سازید، بلکه به یک تغییر مثبت و پایدار در جهان نیز دامن می‌زنید. در عصر حاضر، برندها دیگر صرفاً به دنبال سودآوری نیستند؛ بسیاری از آن‌ها با اقداماتی مسئولانه، تلاش می‌کنند تا گامی مثبت در جهت بهبود شرایط اجتماعی و محیط‌زیستی بردارند. مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) دقیقاً به همین مفهوم اشاره دارد: برندها به‌جای تمرکز تنها بر سودآوری، به رفاه جامعه و حفاظت از محیط‌زیست نیز توجه داشته باشند.

مردم از استارتاپ‌ها چه می‌خواهند؟

استارتاپ‌ها، شرکت‌های نوپا و خلاقی هستند که با ایده‌های جدید وارد بازار می‌شوند تا مشکلات روزمره رو حل کنند. این شرکت‌ها معمولاً با فناوری‌های نوین، مدل‌های کسب‌وکار متفاوت و سرعت بالا وارد عمل می‌شوند تا هم‌زمان با رشد سریع، تأثیر بیشتری روی جامعه بگذارند. استارتاپ‌ها به‌طورکلی به دنبال راحت‌تر کردن کارها هستند و می‌خواهند تجربه جدید و بهتری بسازند. مانند پلتفرم‌هایی که برای خریدوفروش فعالیت می‌کنند، خدمات حمل‌ونقل آنلاین می‌دهند، به محیط‌زیست کمک می‌کنند، راه‌حل‌های نوآورانه برای آموزش آنلاین ارائه می‌دهند، خدمات پرداخت دیجیتال فراهم می‌کنند، به مردم در اشتراک‌گذاری منابع کمک می‌کنند و به پشتیبانی از کسب‌وکارهای کوچک و محلی می‌پردازند، و به‌طورکلی سبک زندگی را تغییر می‌دهند و تجربه‌های جدیدی در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

مسیر پر پیچ‌وخم مذاکره

گفتن و نوشتن درباره آثار تحریم‌ها بر اقتصاد ایران شاید دیگر تکراری به نظر برسد، اما واقعیت تلخ این است که این فشارها همچنان کشور را در کام خود می‌کشد. کسب‌وکارها به‌سختی نفس می‌کشند و آینده‌ای مبهم پیش رویشان است. قیمت‌ها همچنان بالا می‌رود، سرمایه‌گذاری در کشور کم رنگ شده و روزبه‌روز تعداد بیشتری از مردم وارد دایره فقر می‌شوند. بسیاری از مردم کشورمان در مواجهه با مشکلات روزمره، به‌سختی برای بقا تلاش می‌کنند. در این شرایط، توسعه پایدار به یک آرزوی دست‌نیافتنی تبدیل شده است. تحریم‌ها نه‌تنها اقتصاد را فلج کرده، بلکه مردم را در تله ناامیدی گرفتار کرده‌اند. این روند، سنگینی روزافزون بر دوش کشور می‌گذارد و هر تلاش برای غلبه بر آن، به ناامیدی بدل می‌شود.

زهکشی، تالاب‌ها را به مرگ رساند

در خبرها می‌شنویم تالاب صالحیه مجدداً خشکیده است، آن‌هم در فصل زمستان که انتظار می‌رود تالاب صالحیه از حیاتی نسبی برخوردار باشد. این اتفاق در شرایطی روی داده که این تالاب یکی از نقاط کانونی انتشار ریزگردهاست و گردوغبار حاصل از خشکیدگی تالاب صالحیه، استان‌های البرز، قزوین و تهران را متأثر می‌کند. به‌علاوه، اغلب مناطق کشور این روزها به‌شدت و به‌قدر کافی و وافی درگیر چالش آلودگی هوا هستند. در سال‌های گذشته بسیاری از تالاب‌های کشور خشکیدند. در این میان، اما نمونه‌هایی مانند «تالاب بین‌المللی کمجان» در استان فارس را داریم که اهالی روستای کمجان کمر همت به احیای آن بسته‌اند. سؤال اینجاست که چرا این تجربه در سایر نقاط کشور استفاده نمی‌شود؟ اگر تجربه احیای تالاب کمجان که با کنشگری و مشارکت مستقیم جوامع محلی بوده به دیگر تالاب‌های مشابه منتقل شود و بخش‌های دولتی ذی‌ربط نیز مسئولیت بسترسازی، فراهم‌آوری امکانات، هدایت‌گری و نظارت فنی را عهده‌دار شوند، می‌توان به روند احیای آنها امیدوار بود.

مورچه‌ها در چشم پرتو ایروانی

درحالی‌که اغلب کارشناسان،‌ رسانه‌ها و مردم اخبار یوز‌، پلنگ‌، خرس و سایر گوشت‌خواران را دنبال کرده و می‌کنند‌، پرتو ایروانی از نسل دهه هفتادی‌‌های کارشناسان حیات‌وحش تصمیم گرفت سراغ مورچه‌ها برود و روی آنها پژوهش کند و رساله‌اش را دراین‌باره بنویسد. او بعدتر تورهای کودک با عنوان «مورچه‌نگری» برگزار کرد و همچنان این برنامه را ادامه می‌دهد. فعالیت‌های ایروانی در حوزه حفاظت و پژوهش حیات‌‌وحش محدود به مورچه‌ها نیست‌، او یکی از اعضای تیم مدیریتی پروژه شمارش شکاری‌ها در گلوگاه برای سه سال بود که پس از شمارش سال ۱۴۰۳ تصمیم گرفت به‌عنوان یک عضو عادی با آنها همکاری کند. درعین‌حال، پرتو ایروانی عضوی از مؤسسه رمیاران حیات‌وحش است که روی حفاظت از گوشت‌خواران متمرکز شده است. از او پرسیدم این پراکندگی در حوزه‌های مختلف به کارش صدمه نزده؟ چرا سراغ مورچه‌ها رفت و آیا مورچه‌های مهاجم در ایران داریم که تنوع‌زیستی سایر گونه‌ها را با مشکل مواجه کنند؟ و درنهایت اینکه آیا زن بودن چالشی برایش ایجاد کرده است یا خیر؟

کودهای شیمیایی، قاتل گل‌ها و زنبورها

|پیام ما| نتایج یک مطالعه طولانی که نتایج آن به‌تازگی منتشر شده، نشان می‌دهد استفاده از کودهای معمولی در کشاورزی آن‌هم در اندازه‌های زیاد، تأثیری چشمگیر در تعداد حشرات گرده‌افشان دارد و جمعیت آنها را به نصف کاهش می‌دهد. این مطالعه می‌گوید حتی استفاده متوسط از کودهای نیتروژن، تعداد گیاهان گلدار را به یک‌پنجم و حشرات گرده‌افشان را به نصف کاهش می‌دهد.