سال‌هاست از عشایر با عنوان‌هایی مانند حافظان مراتع و پاسداران منابع‌طبیعی یاد می‌شود؛ اما رخدادهایی همچون جاده‌کشی در دل کوهستان «الوند»، افزایش تعداد دام بیش از ظرفیت پروانه چرا، چرای بیش از ظرفیت مراتع، ساخت‌وسازهای خارج از چارچوب، آتش‌سوزی و تخریب پوشش گیاهی در سال‌های اخیر باعث شده است بخشی از این قشر مولد جامعه، خود به یکی از چالش‌های محیط‌زیستی استان همدان تبدیل شوند و در مواردی با یکی دیگر از جوامع محلی، یعنی روستاییان، در تعارض قرار بگیرند. البته عشایر تنها مقصران وضعیت موجود نیستند. تغییر شرایط اقلیمی، کاهش توان مراتع، تغییر الگوی کوچ و جابه‌جایی سریع‌تر دام با خودرو، فشارهای اقتصادی و ضعف در مدیریت و نظارت بر مراتع نیز در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند. در چنین شرایطی، بخشی از جامعه عشایری که به گفته رئیس اداره امور عشایر استان همدان، با وجود سهم ۰٫۸ درصدی از جمعیت استان، ۲۰ درصد از گوشت قرمز استان را تأمین می‌کنند، خود را تحت فشار و حتی «سربار» می‌دانند؛ شرایطی که هم طبیعت و جامعه محلی و هم خود عشایر را با چالش روبه‌رو کرده و ضرورت بازنگری در شیوه‌های کوچ و دامداری، مدیریت مراتع و نحوه استقرار عشایر را بیش از گذشته مطرح کرده است.

وارد روستای «ارزانفود» که می‌شوی، حجم انبوهی از سنگ‌های دپوشده و چاله‌های به‌جای‌مانده از برداشت معادن غیرمجاز به چشم می‌خورد و صدای ممتد کامیون‌ها و تراکتورها به گوش می‌رسد؛ ماشین‌هایی که هر روز سنگ‌های برداشت‌شده را بار می‌زنند و از راه‌هایی که به همین منظور در دل کوه ساخته شده، پایین می‌آورند. سیلیس ماده‌ای معدنی است که برداشت آن نیاز به مواد ناریه و انفجار ندارد و با یک بیل و چند کارگر هم می‌توان آن را برداشت کرد. همین موضوع، کار را برای فعالان غیرمجاز آسان کرده. این اتفاق هر روز در حال تکرار است و بخشی از دامنه «الوند» با همین نابخردی‌ها زخمی شده است. برداشت غیرمجاز سنگ سیلیس در بخشی از دامنه کوهستان «الوند»، از جمله بلندی‌های روستاهای ارزانفود، ورکانه، ازندریان و تکمه‌داش، یکی از مهم‌ترین مشکلات کنونی حوزه صنعت و معدن استان همدان است که به دلایل مختلف نسبت به آن بی‌توجهی می‌شود.

در حالی که مدیرکل آموزش‌وپرورش استان همدان در تاریخ ۳۱ خرداد از شناسایی ۹ هزار دانش‌آموز دارای فقر شدید در این استان خبر داده بود، این نهاد در پیگیری‌های بعدی، این عدد را تأیید نکرد. روابط عمومی اداره کل آموزش‌وپرورش اجرای طرحی موسوم به «نماد» را برای شناسایی دانش‌آموزان نیازمند تأیید می‌کند، اما می‌گوید این آمار بر پایه خوداظهاری دانش‌آموزان به دست آمده و نیازمند راستی‌آزمایی است. شواهد میدانی اما نشان می‌دهد فارغ از آمار و ارقام، دانش‌آموزان درگیر فقر در این استان تنها با یک مسئله دست‌وپنجه نرم نمی‌کنند و مشکلات متعدد، به‌ویژه اعتیاد والدین و بدسرپرستی، مانع ادامه تحصیل آن‌ها شده است. به گفته اولیای برخی مدارس حاشیه‌ای شهر همدان، سن ترک تحصیل و ورود به بازار کار در میان دانش‌آموزان پسر کاهش یافته است.