مایک؛ سرزمین دزدان دریایی

پررنگ‌ترین تصویری که در شماره‌های قبل از میانمار ساخته شد، تصویر سرزمینی با پاگوداها و معابد متعدد و متنوع بود. اما این، تنها تصویر میانمار نیست. مجمع‌الجزایر مایک (Myeik Archipelago)، با نام قدیمی مِرگوی، در جنوب این سرزمین، تصویری متفاوت از میانمار ساخته است. این مجمع‌الجزایر مشتمل بر ۸۰۰ جزیره است که در امتداد ساحل جنوبی میانمار، از حوالی مایک تا کائوتائونگ (Kawthaung)، کشیده شده‌اند. دورافتادگی منطقه و پراکندگی این جزایر تا اواسط قرن نوزدهم آن را به محل مناسبی برای فعالیت دزدان دریایی تبدیل کرده بود. مجمع‌الجزایر در حاشیه شمالی قلمرو مورد استفاده تاجران برده مالایی قرار داشت و دزدان دریایی به کشتی‌هایی که میان هند و تنگه‌های مالاکا رفت‌وآمد داشتند، حمله می‌کردند.

این تصویر به‌قدری پررنگ بود که نام این مجمع‌الجزایر به ادبیات و سینما هم راه یافت. دبلیو. ای. جونز (W. E. Johns) در مجموعه رمان‌های بیگلز (Biggles)، مایک را مکانی برای سروکله‌زدن قهرمان داستان با دزدان دریایی معرفی می‌کند. در فیلم «The Phantom» محصول ۱۹۹۶ نیز مقر یک گروه دزدان دریایی در جزیره‌ای ناشناخته قرار دارد که در نهایت به غرب مجمع‌الجزایر مایک نسبت داده می‌شود.

اما ماجرای این تصویر تکرارشونده از مجمع‌الجزایر مایک، که از بالا شبیه گردنبندی از زمرد روی پارچه‌ای فیروزه‌ای است، چیست؟

در قرن‌های هفدهم و هجدهم، شهر مایک بندری پررونق و مرکزی تجاری بود. کالاها در مایک تخلیه و سپس از مسیر زمینی به سیام (تایلند امروزی) منتقل می‌شدند. پس از نخستین جنگ انگلیس و برمه در ۱۸۲۶، منطقه تانینتاری و از جمله مجمع‌الجزایر مایک به قلمرو بریتانیا واگذار شد. در ۱۹۴۸، با استقلال میانمار، این جزایر به کشور بازگشتند، اما در ۱۹۶۲، با وقوع کودتا، سفر به مجمع‌الجزایر مایک عملاً با محدودیت روبه‌رو شد؛ به‌گونه‌ای که در ادبیات سفر و فرهنگ عمومی، این جزایر را «جزایر ممنوعه» می‌خواندند. از سال ۱۹۹۷، این جزایر دوباره به روی گردشگران خارجی باز شدند.

این جزایر که عمدتاً آهکی و گرانیتی هستند، جنگل‌های همیشه‌سبز استوایی و تالاب‌های پنهانی را در دل خود دارند. همچنین وجود صخره‌های مرجانی گسترده و سواحل ماسه‌ای سفید، تصویری منحصربه‌فرد از آن‌ها ساخته است. دوگونگ، کوسه‌نهنگ، سفره‌ماهی مانتا، دلفین ایراوادی، پنگولین سوندا و سمور پنجه‌کوچک آسیایی، تنها بخشی از گونه‌های جانوری این مجمع‌الجزایر هستند. حدود ۵۰ گونه گیاهی و جانوری در معرض تهدید جهانی در پارک ملی لامپی، نخستین و تنها پارک ملی دریایی میانمار، ثبت شده‌اند. مجمع‌الجزایر مایک به‌دلیل یکپارچگی بوم‌شناختی، تنوع زیستی و حفظ زیست‌بوم‌های دریایی و ساحلی، از سال ۲۰۱۴ در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است.

بومیان ساکن مجمع‌الجزایر مایک «موکن» یا «سالون» نامیده می‌شوند. آن‌ها یکی از کوچک‌ترین گروه‌های بومی میانمار هستند. این مردمان که گاهی «مردم دریا» یا «کولی‌های دریا» نیز نامیده می‌شوند، نیمه‌کوچ‌رو هستند. موکن‌ها در فصل‌های خشک و آرام‌تر موسمی، در کابانگ (Kabang) زندگی می‌کردند؛ قایقی که فقط وسیله رفت‌وآمد نبود، بلکه خانه، آشپزخانه و محل خواب و زندگی‌شان بود. در فصل باران‌های موسمی، آن‌ها به خشکی یا جزایر پناه می‌بردند و سکونتگاه‌های موقت می‌ساختند. زندگی موکن‌ها به ماهیگیری وابسته است. شنا و غواصی از مهارت‌های مهم آن‌هاست و دانش گسترده‌ای درباره محیط دریایی و گیاهان دارند.

در حال حاضر، این منطقه به مقصدی بسیار محبوب برای غواصی تبدیل شده است. صخره بلک‌راک (Black Rock)، محل تجمع سفره‌ماهی‌های مانتا، مقصدی مشهور برای غواصی است و جزیره کاکس‌کامب (Cocks Comb Island)، که به «جزیره قلب زمردین» مشهور است، مقصد اسنورکلینگ است.

مایک به‌دلیل دورافتادگی، رازآلودگی و طبیعت دست‌نخورده‌اش جذاب شده است. اما گزارش‌هایی که از ماهیگیری با دینامیت و ترال‌کشی غیرقانونی در این مجمع‌الجزایر وجود دارد، در کنار گردشگری فراتر از ظرفیت تحمل محیطی، می‌تواند چیزی را از بین ببرد که اساساً این مجمع‌الجزایر را جذاب کرده است.