بایگانی مطالب : یادداشت
باغوحشها به حال خود رها شدهاند
اگر جستجویی درباره دستورالعمل باغوحشها در اینترنت داشته باشیم، میبینیم هر مدیری که آمده درباره دستورالعمل صحبت کرده و گفته میخواهیم دستورالعمل جدید صادر کنیم. هر زمان هم که فشار روی باغوحشها یا مدیران سازمان حفاظت محیطزیست زیاد شده، صحبت از دستورالعمل و رتبهبندی جدید به میان آمده تا بگویند که میخواهند وضعیت باغوحشها بهتر شود. اما این کار عملاً حمایت از باغوحشها بوده است.
جادهای میانه خطر و فرصت
در دل زیباییهای کردستان، جادهای پیچدرپیچ و ناهموار از مریوان تا سنندج کشیده شده است؛ جادهای که سالهاست بخشی از بار سنگین تجارت، اقتصاد و ترانزیت کشور را بر دوش میکشد. این جاده، نهتنها شاهراهی برای ارتباط با مرز رسمی و بینالمللی باشماق مریوان در غرب کشور است، بلکه یکی از پرمخاطرهترین راهها برای کامیونها و نفتکشهای سنگینی است که هرروزه از دل آن عبور میکنند. مرز باشماق مریوان، با بیش از یک دهه فعالیت رسمی، سالانه پذیرای میلیونها تن کالا و هزاران تانکر عراقی و ایرانی است که از این مسیر، محمولههای خود را به اقصی نقاط کشور منتقل میکنند.
از ناامنی آبی بهسمت بحران
ادامه مدیریت آب بهشیوه کنونی در کنار ناتوانی و ضعف دیپلماسی در تأمین حقابهها از رودهای مرزی، روند کاهشی ذخایر آب ایران، کمبود آب و سیلهایی با خسارات جبرانناپذیر و... نشان میدهد در برخی مناطق از شمالشرق تا جنوبشرق و مرکز ایران امنیت آبی پایینی داریم.
کابوس انتقال آب از تاجیکستان به مشهد
در روزهای اخیر خبری از طرف رئیس قوه مقننه ایران منتشر شد مبنیبر اینکه با مقامات ارشد دولت تاجیکستان مذاکراتی انجام شده تا اینکه بخشی از آب این کشور به ترکمنستان انتقال یافته است تا درنهایت از طریق سد دوستی فرصت برداشت حقابه بیشتری برای شرق کشور و استان خراسانرضوی فراهم شود. در مورد انتشار این خبر نکاتی مطرح است که لازم است بدان اشاره شود.
ایران برای عبور از ناترازی راه آلمان را دنبال میکند؟
شهریور امسال شاخص مدیران خرید پنجمین کاهش متوالی و رکود در تولید را ثبت کرد. تداوم مشکل قطعی برق در کنار قطعی گاز در زمستان، مخل رشد صنعت شده است. وزیر نیرو فرصت آزمونوخطا ندارد، دولت چهاردهم ناگزیر به توسعه انرژیهای تجدیدپذیر است. بخش خصوصی بر طبل واردات گسترده پنلهای خورشیدی میکوبد و انجمن سازندگان و تأمینکنندگان کالا و خدمات انرژیهای تجدیدپذیر(ساتکا) معتقد است دولت باید بهسمت کوچکمقیاسها رود، راهی که آلمان در پیش گرفته و با ظرفیتهای ۵، ۱۰، ۲۰، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۵۰۰ کیلووات به ظرفیت سالانه ۱۴ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی رسیده است.
فرهی؛ استادی که دریچهای به دنیای مدرن بود
سال ۱۳۸۰ بعد از تلاشهای نافرجام در انتخاب واحد برای درس طرح معماری۲ با استادی که همه همدانشکدهایهایم برای حضور در کلاس درسش سر و دست میشکستند، بهناچار و با دلخوری راهی کلاس درس استادی ناشناخته شدم. اما از همان جلسه اول کلاس مشخص شد که قرار نیست تجربه ترمهای گذشته در این کلاس تکرار شود. «فرشاد فرهی» آمده بود تا دانستهها و آموختههای ما را تا آن روز به چالش بکشد. اولین سؤال او از ما دانشجویان پرمدعا این بود که شما «فرانک گِری» یا «رم کولهاس» را میشناسید؟ و وقتی که با قیافههای متعجب ما روبهرو شد، با لحن شوخی سؤال دیگری را مطرح کرد، پرسید که فلان خواننده معروف را چطور؟ او را میشناسید؟ وقتی که همه یکصدا گفتند که او را میشناسند، با همان لحن پاسخ داد که این افراد از آن خواننده سرشناس در حوزه معماری معروفترند!
نقش هوش مصنوعی در بهبود سامانههای هشدار
۲۰ مهرماه ۱۴۰۳ «علی آقامحمدی»، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در جریان بازدید از دستاوردهای شهرداری تهران در «نمایشگاه شهر پایدار» گفت: «معتقدم ایجاد سامانه هشدار سریع زلزله را میتوان مهمترین کار شهرداری تهران دانست و اگر شهرداری بخواهد ارائهای از دستاورد خود به مردم در یک کلمه داشته باشد همین یک سامانه کافی است.» معاون پیشگیری و کاهش خطر سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران روز یکشنبه ۱۱ شهریور در یک برنامه تلویزیونی گفت: «زمستان امسال -۱۴۰۳- سامانه هشدار سریع زلزله و سیل تهران را راهاندازی میکنیم، با این سامانه حدود ۱۲ ثانیه قبل از زلزله پیامک هشدار اعلام میشود تا اقداماتی صورت گیرد.»
احیای کودکی نیازمندِ یکپارچگی
هفتهای که گذشت، هفته ملی کودک بود. ایران از سال ۱۳۷۲ با «قانون اجازه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حقوق کودک» وارد میدان حمایت از حقوق کودک در قوانین و سیاستگذاریها شده است. گرچه پیشازآن اقداماتی در زمینه ممنوعیت مطلق کار کودکان زیر ۱۵ سال و ممنوعیت مطلق مشاغل سخت و زیانبار یا مغایر کرامتِ کودک در قانون کار جمهوری اسلامی ایران(۱۳۹۶) یا برنامه تغذیه رایگان دانشآموزان در «انقلاب سفید» نیز انجام شده است.
باغ جهانی عباسآباد در احتضار!
بیش از چهار قرن از آن روزگار که شاهعباس در میان جنگلهای انبوه هیرکانی اشرف، بهشهر کنونی در مازندران، کاخها و عمارتهای خود را بنا کرد، میگذرد. شاهعباس که اشتیاق زایدالوصفی به مازندران، سرزمین مادری خود، داشت درکنار قصر اشرف یا چهلستون اشرف، کاخ صفیآباد و عمارت چشمه، عمارت باشکوهی دیگر در قلب جنگلهای مازندران و بهشهر بنا کرد که آن را باغ عباسآباد مینامند. اگرچه دیگر از صدای سم اسبان و گامهای نگهبانان قصر خبری نیست، قهقهه زنان حرمسرا خاموش شده و پرسههای خواجههای بختبرگشته حرم شاه لابهلای انبوه درختان باغ در دل تاریخ برای همیشه به فراموشی سپرده شده است و تنها ویرانهای از آن عمارت باشکوه بهجای مانده. اما اهمیت این باغ و سایر قصرهای اشرف برای شاهعباس بهقدری بود که بهگفته «دیوید بلو»، نویسنده کتاب «شاهعباس، پادشاه سنگدلی که به افسانه بدل شد»، در ۱۷سال پایانی سلطنت او به یکی از اقامتگاههای اصلی شاهعباس در مجموعه کاخها و باغهای اشرف تبدیل شد و او ماههای زمستان را بهطور مرتب در آنجا سپری میکرد و با فرستادگان دولتهای غربی در اشرف ملاقات داشت؛ بهطوری که در آن سالها فقط پنج بار دیدار کوتاه از اصفهان انجام داد!
سرمایهگذار باید ترغیب شود تا در حوزه تجدیدپذیرها سرمایهگذاری کند
انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و کاهش آثار تغییراقلیم شناخته میشوند. این درحالیاست که حوزه تجدیدپذیرها در ایران بهدلیل کمبود سرمایهگذاریهای لازم با چالشهای جدی مواجه است. نگرانی از بازگشت سرمایه و عدم وجود مشوقهای کافی، موجب شده است بخش خصوصی تمایل کمتری به سرمایهگذاری در این بخش داشته باشد. دراینارتباط با «پیام باقری»، نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران، به گفتوگو پرداختهایم. او در این مصاحبه چالشها و فرصتهای موجود برای بخش خصوصی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر را مورد بررسی قرار داده و بر ضرورت همکاری میان دولت و بخش خصوصی تأکید کرده است.
اگر توسعه انرژی خورشیدی نیازمند قانون باشد، تصویب میکنیم
رشد جمعیت جهان و پیشرفت تکنولوژی موجب افزایش استفاده از سوختهای فسیلی شده اما این سوختها بسیار زودتر از آنکه تقاضای جهان را پاسخ دهند، تمام خواهند شد. کمبود انرژی از چالشهای مهم جهان در ۵۰ سال آینده است و همین، نیاز به انرژی جایگزین و نو را ضروری ساخته. از میان انواع انرژیهای جایگزین، انرژی حاصل از خورشید به دلیل رایگان بودن، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، جلوگیری از افزایش دمای زمین و کاستن از آلودگی هوا از بهترین گزینههای در دسترس جهان است. این، برای ایران که در میان مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته و به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در بالاترین رده در میان سایر نقاط دنیا قرار دارد موقعیت ویژهای ساخته است. میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلوواتساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده که بالاتر از میزان میانگین جهانی است. همچنین میانگین سالانه بیش از ۲۸۰ روز آفتابی گزارش شده هم فرصت بیشتری در این زمینه برای ایران فراهم آورده. بااینهمه بخشندگی خورشید، ما چقدر از این انرژی استفاده میکنیم؟ به گفته کارشناسان بسیار کمتر از آنچه که باید. با وجود دسترسی بالا به انرژی پاک خورشید، ایران ۱/۷ درصد کربندیاکسید جهان را تولید میکند و جزو ۱۰ کشور اول دنیا در مصرف انرژیهای فسیلی و بزرگترین انتشاردهنده کربندیاکسید در خاورمیانه است. سهم نیروگاههای تجدیدپذیر که نیروگاههای خورشیدی بخشی از آن به شمار میرود در ظرفیت تولید برق کشور، تنها ۱/۱ درصد است. چرا بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر مورد غفلت قرار گرفته و موانع کجاست؟ قوانین در این زمینه چقدر پاسخگو و الزامآور است و چه اقدامات قانونی باید برای توسعه انرژیهای پاک انجام شود؟ مصطفی نخعی عضو کمیسیون انرژی مجلس یازدهم شورای اسلامی، سخنگوی این کمیسیون و ناظر شورایعالی انرژی کشور در گفتوگوی زیر به این سوالات پاسخ داده است.
توانمندسازی نسلها برای جهانی تابآور
روز جهانی کاهش خطر بلایا فرصتی است تا جامعه جهانی به اهمیت و ضرورت کاهش خطرات بلایا توجه بیشتری داشته باشد. این روز نهتنها یادآور چالشهای موجود است، بلکه دریچهای برای تأمل در زمینهٔ اقدامات پیشگیرانه، تقویت تابآوری و توانمندسازی نسلهای آینده برای مواجهه با بلایا است.
یکسوم برق صنایع، خورشیدی میشود
کشور به گلوگاه تأمین سوخت رسیده است؛ کمبود برق به کمبود گاز دامن زده. در زمستان ۶۰ تا۷۰ روز گاز پتروشیمیها و فولادیها قطع میشود تا گاز منازل و خوراک نیروگاههای حرارتی تأمین شود. ۲۰ هزار مگاوات کسری برق امسال در پیک مصرف عدد کمی نیست؛ بهاندازه مصرف دو کشور است. پیشبینی میشود میزان ناترازی در سال آینده ۲۵ هزار مگاوات باشد. اتاق بازرگانی بهعنوان پارلمان بخش خصوصی برای عبور از گرداب ناترازی بهرهمندی از انرژی خورشیدی را توصیه میکند. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با «پیام ما» از طرحی خبر میدهد که بر مبنای آن با مشارکت صنایع ظرف دو سال نیروگاههایی احداث شود که تا ۱۲ هزار مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود؛ این میزان برابر یکسوم مصرف برق صنایع است.
رندی از حافظ بیاموزیم
کلمات و اصطلاحات هر زبانی برآمده از ناخودآگاه جمعی آن جامعه است. گذشته از اینکه هر کلمه و اصطلاحی چطور و چگونه بروز مییابد و وارد چرخه زبانی میشود، جریان رشدی پایانناپذیر دارد و دائم در حال تغییر و تحول است. البته هیچ کلمه و اصطلاحی دفعتاً وارد زبان نمیشود و همیشه تولد هر کلمه نتیجه و برآورد کلمات و اصطلاحات پیشین خود است، چنانکه هر پدیده طبیعی دیگر نیز ماحصل و نتیجه پدیدههای پیشین خود است.
نادیدهانگاری زبان پارسی و فرهنگ ایرانی در قونیه مولوی
آرامگاه مولانا جلالالدین محمد بلخی در قونیه بسان پرچم همیشه برافراشته زبان و ادب پارسی و فرهنگ ایرانی در آناطولی است. پیش از تأسیس جمهوری ترکیه، «مولویخانهها» مراکز آموزش و اشاعه زبان پارسی در آن سرزمین بودند، اما آتاتورک آموزش پارسی را ممنوع کرد و مولویه نیز بهتدریج از این زبان غنی دور شد. باوجوداین، آرامگاه مولانا همچنان تجلیگاه فرهنگ ایرانی است. بهویژه در دو مناسبت تولد و وفات مولانا در مهرماه و آذرماه که شمار زیادی از شهروندان ترکیه و گردشگران ایران و دیگر کشورها به قونیه سفر میکنند، فرصت مغتنمی برای معرفی فرهنگ ایران فراهم میشود که متأسفانه نهادهای فرهنگی کشورمان بهره چندانی از آن نمیبرند.
